Saga

						skrifaðir út úr sögunni sem sögulausar þjóðir en voru síðar samlag-

aðir sjálfhverfri formgerð sinnar voldugu, vestrænu, alltumlykj-

andi orðræðu.3 Fræðimenn hafa í seinni tíð tekið að leita leiða til að

framleiðsla þeirra endurtaki ekki einvörðungu sama ofbeldið og

innbyggt er í samhangandi heildarsögu.4

Snúum okkur þá að einvæðingarkenningunni. Í þessu samhengi

hefur hún augljósa möguleika enda er hún tilraun til að opna sann-

leikshugtakið fyrir ósammælanlegum nálgunum. Slíkar nálganir

lúta ekki samhæfingu að rökrænni heild þar sem vitnisburði fortíð-

ar er forgangsraðað með ósambærilegum hætti allt eftir markmið-

um rannsóknarinnar. Höfundur kenningarinnar, sagnfræðingurinn

Sigurður Gylfi Magnússon, hefur þó ekki sérstaklega farið þá leið

að byggja upp kenningu sína með vísan til þekkingarlegs ofbeldis

fræðanna á minnihlutahópum. Einvæðingin byggir efasemdir sínar

um heildræna nálgun yfirlitsins, línulega hugsun o.s.frv. miklu

fremur á þeirri póstmódernísku byltingu sem Sigurður Gylfi telur

að orðið hafi í ?hugmyndaheimi fræðimanna og almennings? og

sem leitt hefur til þess að stórsagnirnar hafa tekið að falla hver af

annarri.5 Einvæðingin siglir því undir merkjum þess að vera ópóli-

tísk og frelsandi: ?Einvæðingin felst ? í að komast undan stórsög-

unum sem stjórna rannsóknarferlinu og gefa rannsóknunum þess í

stað færi á að finna sinn farveg innan viðfangsefnisins með hug-

myndafræði einsögunnar sér til fulltingis.?6 Sigurður Gylfi hefur

skilyrt inntak þessarar staðhæfingar með ýmsu móti. Þrátt fyrir það

stendur eftir sú meining að frelsið eigi að leiða framsækna fræði-

A F (Ó)P Ó L I T Í S K R I S A G N F R Æ Ð I 173

3 Ólafur Rastrick, ?Menningarlegt forræði og grunsemdir um hið ósammælan-

lega. Um póstkólóníalisma og sagnfræði?. Erindi flutt í Norræna húsinu 28.

mars 2000 í fyrirlestraröð Sagnfræðingafélags Íslands, Hvað er póstmódern-

ismi? Birt í Kistunni: http://www.hi.is/~mattsam/Kistan/postmodern-

ismi/rastrick.htm [skoðað 21.1.2004].

4 Sjá t.d. sérstaklega frá póstkólóníalísku sjónarhorni: Nicholas B. Dirks, ?His-

tory as a Sign of the Modern?, Public Culture 2,2 (1990), bls. 25?33. ? Gyan

Prakash, ?Writing Post-Orientalist Histories of the Third World. Indian Historio-

graphy Is Good to Think?, Colonialism and Culture. Ritstjóri Nicholas B. Dirks

(Ann Arbor, 1992), bls. 353?388. ? Gayatri Chakravorty Spivak, ?The Rani of

Sirmur?, Europe and Its Others I. Ritstjórar Francis Barker o.fl. (Colchester,

1985), bls. 128?151.

5 Sigurður Gylfi Magnússon, ?Aðferð í uppnámi?, bls. 21.

6 Sigurður Gylfi Magnússon, ?Einvæðing sögunnar?, Molar og mygla. Um ein-

sögu og glataðan tíma. Atvik 5. Ritstjórar Ólafur Rastrick og Valdimar Tr. Haf-

stein (Reykjavík, 2000), bls. 139.

Saga 2004 - NOTA  1.12.2004 9:40  Page 173