Saga

						lægt: Með því að varpa stórsögnum fyrir róða getum við orðið

frjáls.

Þá komum við að síðara atriðinu sem ég nefndi: Af hverju að

losa sig undan stórsögnum? Til hvers er frelsið? Eins og lesa má af

orðum mínum tel ég almennt frelsi harla fánýtt í þessu sambandi.

Nauðsyn þess að afbyggja stórsagnir kemur ekki fram í nauðsyn á

að afbyggja þær allar ? sem er ógerlegt ? heldur í að afbyggja til-

teknar stórsagnir í tilteknum pólitískum tilgangi. Þannig felst í rót-

tækri feminískri gagnrýni pólitísk afbygging á tiltekinni kar(l)lægri

orðræðu í þágu annarrar orðræðu sem að einhverju leyti verður

ósammælanleg kvarða samhangandi yfirlits. Þetta er pólitískt verk-

efni í nafni réttlætis ef við leyfum okkur að ganga út frá því að

sannleikurinn sé afstæður eftir því hver talar, úr hvaða orðræðu-

samfélagi og til hvers. En þetta merkir ekki að hlutlægni sé fyrir

borð borin. Hlutlægni er í reynd sjálfsögð krafa í sagnfræðilegum

verkum ? en hlutlægni í texta er einungis möguleg út frá viðmið-

um þeirrar nálgunar og þess frásagnarforms sem textinn er skrifað-

ur innan. Sérhvert frásagnarform og sérhver nálgun er aftur á móti

ávallt mörkuð af því sem ekki er framandlegt textanum og er því í

þeim skilningi ætíð pólitísk.

Með þeirri viðleitni að skapa samhangandi heildarsýn halda höf-

undar yfirlitsrita fram ópólitísku, lýðræðislegu eðli þeirra. Á sama

hátt ? annars vegar með því að byggja fyrst og síðast á þeirri þekk-

ingarfræðilegu hugmynd að sannleikurinn sé ekki einn heldur

margur, og hins vegar með því að sniðganga þá hlið að í þekking-

arlegu ofbeldi heildrænnar sýnar yfirlitsritsins felist ranglæti ?

virðist mér einvæðingarkenningin feta sömu slóð, þar sem haldið

er fram ópólitísku eðli hinnar einvæddu sögu sem frjálsrar orð-

ræðu. Í þessum skilningi eru því á ferðinni skyldar orðræður, yfir-

litið og einvæðingin, þar sem gengið er út frá því að unnt sé að

móta sér sjónarhorn án þess um leið að taka pólitíska afstöðu.

A F (Ó)P Ó L I T Í S K R I S A G N F R Æ Ð I 175

Saga 2004 - NOTA  1.12.2004 9:40  Page 175