Saga

						Hér hefur Hannes dregið langa lýsingu saman í nokkrar línur og

tekst með því að eyða sjónarhorni frumtextans. Hann ?þýðir? nöfn-

in ?Moskó? og ?Kjalnolt? yfir í viðurkennd heiti þeirra og sleppir

örnefnaskýringunum. Yfirleitt gefur hann ekki mikið fyrir áhuga

Halldórs og skýringar á örnefnum, en allt slíkt þurrkar hann burt.

Þá er ekki annað að sjá en lýsingin á staðháttum við Laxnes sé

byggð á eigin athugun Hannesar, en hún er beint upp úr Í túninu

heima, og án þess að þeirrar heimildar sé getið:

Hér sleppir Hannes allri umræðu um ?Kaldaklofsá?. Með þessu

eyðir hann ekki aðeins sjónarhorni Halldórs úr textanum heldur

einnig kímninni, og eftir stendur hlutlæg landfræðileg lýsing. Þótt

Hannes fái þessa lýsingu þannig tilbúna, og þurfi ekki að gera ann-

að en stytta, hefur honum fundist ástæða til að breyta ?undan? í

?undir? og þar með rennsli árinnar sem í stað þess að renna út úr

dalnum í vestur gegnum skarð norður undan Helgafelli stefnir í

texta hans norður undir Helgafell, og er þá vandséð hvernig hún

kemst út úr dalnum.64

M E Ð A L A N N A R R A O R Ð A 213

núna, uppí miðri sveit, heldur þræddi

sig með sjónum í niðursveitinni, og var

farið upp með Grafarvogi, síðan fyrir

voginn yfir litla heiði eða háls sem ég

aldrei í minni bernsku heyrði nefnt öðru

en því undursamlega nafni Kjalnolt. (Í

túninu heima, bls. 27)

Frumtextinn

Kaldakvísl, áin sem kemur undan

brúnum Mosfellsheiðar, og Eyjólfur á

Hvoli, sem eitt ár bjó í Laxnesi, nefnir

Kaldaklofsá, og þykir víst ekki nógu fínt,

þessi á fellur um endilángan Mosfellsdal

miðjan til vesturs, og útúr honum gegn-

um skarð í Ásunum norðrundan Helga-

felli [?]. (Bls. 29)

Texti Hannesar

Kaldakvísl kemur undan brúnum

Mosfellsheiðar og rennur um endilang-

an Mosfellsdal miðjan til vesturs og úr

honum um skarð í Ásunum norður und-

ir Helgafell. (Bls. 18)

64 Benda má á fleiri staðfræðivillur í bók Hannesar. T.a.m. eru Skeggjastaðir

sagðir vera ?norðan við fellið frá Laxnesi? (bls. 23), en þar er ekkert fell. Æsu-

staðir í Mosfellsdal eru sagðir vera undir Helgafelli (bls. 23), en þeir eru und-

ir Æsustaðafjalli. Kálfakot er sagt hafa verið vestan Helgafells (bls. 144), en

það stóð sunnan við Úlfarsfell og var nafni þess síðar breytt í Úlfarsá. Þá set-

ur Hannes Varmá upp á Kjalarnes (bls. 158), og hefur þar augljóslega ruglað

því saman við Kjalarnesþing í frásögn Halldórs af ?fornum skemtistað Kjal-

arnessþíngs, Varmárbökkum? (Grikklandsárið, bls. 64). Varmá rennur um

miðjan Mosfellsbæ. Ég þakka Bjarka Bjarnasyni fyrir þessar ábendingar.

Saga 2004 - NOTA  1.12.2004 9:40  Page 213