Hörður Vilberg Lárusson Mynd 9. Guðmundur (. Guðmundsson. Sjónvarpi hersins væri ætlað að greiða götu Bandaríkja- manna til valda hér á landi höfðu heyrst. Þannig sagði Alfreð Gíslason þingmaður Alþýðubandalagsins að sjónvarpi hersins væri ætlað að greiða götu Bandaríkja- manna til valda hér á landi. Þeir vildu ala þjóðina upp í þeim anda sem þeim hentaði og brjóta niður viðnámsþrótt íslenskrar menn- ingar. Þegar það hefði tekist ættu herveldin landið og þjóðina, og þyrftu ekki að óttast brottrekstur úr því. Útvarpinu og sjónvarpinu á Keflavíkurflugvelli væri ætlað að „rugla heilbrigða dómgreind þjóðarinnar."28 Karl Kristjánsson þingmaður Framsóknarflokks- ins sagðist vera á móti því að íslendingar væru mataðir af bandarísku sjónvarpi og kæmi þar til metnaður fyrir hönd þjóðarinnar, sjálfstæðisvilji og nauðsynleg menningar- varsla.29 Flokksbróðir hans Jón Skaftason bar hins vegar þann ótta í brjósti að á Islandi fengi rödd erlends valds að heyrast án þess að íslendingar fengju rönd við reist og hefðu ekk- ert að segja um þau boð sem hún flytti. Jón endaði mál sitt með þessum orðum: „enginn getur neytt ábyrga íslenska sjónvarpsstjórn til þess að sjónvarpa ómerkilegu og siðspillandi efni."30 Kjarni þessa málflutnings var sá að réðu Islendingar ekki öllum málum sínum sjálfir væri sjálfstæði þjóðarinnar hætta búin. Þingmenn ríkisstjórnarinnar voru þegar hér var komið sögu þeirrar skoðunar að ekki væri ástæða til að takmarka útsendingar Kefla- víkursjónvarpsins. Ástand heimsmálanna væri slíkt að nauðsynlegt væri að hafa hér varnar- lið til að treysta varnarkeðju vestrænna ríkja. Erlent sjónvarp í landinu væri fylgifiskur hersins sem íslendingar yrðu að sætta sig við vildu þeir stuðla að frjálsum heimi. Þannig sagði Matthías Á. Mathiesen þingmaður Sjálf- stæðisflokksins að valið stæði á milli þess að hafa land okkar varið eða varnarlaust og eiga þar með von á deild úr Rauða hernum í heim- sókn.31 Guðmundur í. Guðmundsson utanrík- isráðherra sagði að sjónvarpið hefði haft ómetanlega þýðingu í að halda varnarliðs- mönnum rólegum og kyrrum innan varnar- svæðisins, og það væri að því leyti mikill skaði ef leggja ætti sjónvarpsstöðina niður.32 Báðar tillögurnar voru felldar. Sú fyrri með 29 at- kvæðum gegn 25 en sú seinni með 29 atkvæð- um gegn 24.33 Á þessum tíma mótaðist umræðan að miklu leyti eftir því hvar í flokki menn stóðu, en það átti eftir að breytast á næstu árum. Meðal andstæðinga Keflavíkursjónvarpsins mátti finna fylgismenn hernaðarsamstarfs vest- rænna lýðræðisþjóða sem töldu að erlendum her og íslenskri þjóð yrði að halda aðskildum. Menntamenn voru framarlega í flokki þeirra sem vildu kveða sjónvarpsútsendingar banda- ríska hersins í kútinn. Rithöfundafélag Is- lands skoraði m.a. á ríkisstjórnina að aftur- kalla stækkunarleyfi Keflavíkurstöðvarinnar. Tæplega sjötíu rithöfundar skrifuðu undir áskorunina en í henni sagði m.a.: „Alítum við fráleitt og íslendingum ósamboðið að erlent herlið eða nokkur erlendur aðili hafi aðstöðu til að reka hér sjónvarpsstöð og leiða þannig stórkostlega hættu yfir íslenska tungu og menningu."34 Leyfi ríkisstjórnarinnar til stækk- unar Keflavíkursjónvarpsins vakti því umtals- verða andstöðu, en þrátt fyrir að leyfið hafi verið gefið út í apríl 1961 var sendir stöðvar- innar ekki stækkaður fyrr en um vorið 1963 og tók sjónvarpsmálið þá enn nýja stefnu.35 Askorun 60-menninganna Eftir stækkun Keflavíkursjónvarpsins náðust útsendingar þess mun betur á Reykjavíkur- svæðinu en áður og fjölgaði sjónvarpsáhorf- endum umtalsvert í kjölfarið. Þannig sagði Benedikt Gröndal í Alþýðublaðinu þann 9. febrúar 1964 að ameríska sjónvarpið hefði haft víðtækari áhrif á líf fjölskyldna á suðvest- urhorni landsins en nokkurn hefði órað fyr- ir.3h Gils Guðmundsson alþingismaður sagði að áhrifamáttur sjónvarpsins væri slíkur að dæmi væri um að ungbarn í vöggu hefði beð- ið um „milk" í pelann sinn.37 Átti þetta að sýna hversu hæltulegt sjónvarpið væri, það væri þegar farið að naga rætur þjóðarinnar. Nú var svo komið að ýmsum í framvarðar- sveit Islendinga í mennta- og félagsmálum þótti nóg um framgöngu ríkisstjórnarinnar og töldu að grípa þyrfti til aðgerða. Dagana 20. febrúar til 12. mars 1964 undirrituðu 60 al- þingiskjósendur áskorun til Alþingis um að það hlutaðist til um að Keflavíkursjónvarpið yrði bundið við herstöðína eina. Áskorunin var afhent forseta sameinaðs þings þann 13. mars 1964 en tekið var fram að þeir sem rit- 24
Beinir tenglar