Hernám hugans sjónvarp varnarliðsins og það jafnvel án end- urgjalds.82 Þessi frétt DV sýnir hversu áttavillt umræðan á Islandi var og ber þessi viðleitni keim af áráttu Islendinga til að græða á hern- um. Eins og margoft hefur komið fram var allsendis ómögulegt að bandaríski herinn ræki hér sjónvarpsstöð sem næði til lands- manna samhliða íslenskri sjónvarpsstöð. Ógnin keni iii að utan Það sem hlaust af leyfi íslenskra stjórnvalda til stækkunar á Keflavíkursjónvarpinu var það að Islendingar eignuðust sína eigin sjón- varpsstöð. Tilvist hennar var ekki að þakka frumkvæði eða framsýni íslendinga, heldur var hún mólleikur gegn sjónvarpsútsending- um erlends stórveldis sem hafði hreiðrað um sig innan marka lýðveldisins. Vörn en ekki djarfur sóknarleikur. Það sem stendur einna helst upp úr aðdraganda Ríkissjónvarpsins eru kröftug mótmæli menntamanna og stór orð þeirra um þá hættu sem íslenskri þjóð væri búin vegna sjónvarpsútsendinga Banda- ríkjahers frá Keflavík. Sú mynd sem dregin var upp af íslandi í umræðunum um sjónvarpsmálið var oft á tíð- um æði fögur og var á stundum látið að því liggja að allt sem frá íslandi kæmi væri gott og blessað, og ívið betra en gerðist erlendis. Enda sáu menn Islandi helst ógnað frá út- löndum, og var það sem talið var þjóðlegt sett upp sem andstæða við það sem var alþjóðlegt. Þannig sagði Sigurður A. Magnússon: „Mönn- um óar við að veita útlendingum ótakmark- aða heimild til búsetu og atvinnu á íslandi eða veita erlendum aðilum óskoraðan rétt til fjárfestingar og atvinnurekstrar hérlendis. ís- lenskum veiðimönnum er meinilla við ásókn utlendinga í ár landsins. Hvar er samkvæmn- m í þessu?"83 Spyr sá sem ekki veit en augljóst er að Sigurði fannst þessar skoðanir ekki koma heim og saman við þá staðreynd að á sama tíma væri verið að flylja inn sjónvarps- tæki til þess að horfa á erlent hermannasjón- varp og taldi hann að menn hefðu í því máli gerst einum of andvaralausir. Þeirri hugmynd var haldið á lofti að íslend- íngar væru á góðri leið með að verða nýlenda Bandaríkjanna, aðeins nokkrum árum eftir að hafa losnað undan valdi Dana. Geir Gunn- arsson þingmaður Alþýðubandalagsins lýsti þeirri þróun á tilfinningaþrunginn hátt á Al- þingi:84 Baráttan fyrir endurheimt sjálfstæðis ís- lands tók tæp 700 ár, oft við sult og hörm- ungar. En frá því að sá sigur vannst, var ekki einn áratugur liðinn, þegar svo var komið, að sú kynslóð, er við sigurlaunun- um tók og lifði í vellystingum, hafði sjálf kallað herlið erlends stórveldis til dvalar á Islandi á friðartímum til frambúðar. I nær 700 ár hafði verið barizt, fram á við og til sigurs, en síðan hefur verið hörfað og dregnar lokur frá hurðum. Víðar mátti sjá tilvísanir til sjálfstæðisbarátt- unnar og þannig sagði Sigurður A. Magnús- son að: „Islendingar hefðu glatað bæði tungu sinni og menningu á öldum danskrar undirok- unar, hefðu Danir fengið svipaða aðstöðu í landinu og Bandaríkjamenn hafa nú."85 Enn- fremur sagði hann að hlutverk 60-menning- anna væri í ljósi sögunnar skylt hlutverki Fjölnismanna, þó svo að hann væri ekki að jafna þeim saman. En óneitanlega gerði hann það þegar hann sagði: „Enginn skyldi láta sér detta í hug, að Fjölnismenn hafi haft meiri- hluta Islendinga á bak við sig þegar þeir hófu upp merki þjóðlegs og menningarlegs frels- is."86 Vísaði Sigurður þarna til fylgismanna Keflavíkursjónvarpsins og minnti á að meiri- hlutinn þyrfti ekki alltaf að hafa rétt fyrir sér. Algengt var að talað væri um að Keflavík- ursjónvarpið væri farið að víkka út landamæri Bandaríkjanna á kostnað íslands og einnig var varað við því að um menningaráhrif úr aðeins einni átt væri að ræða. Meðal þeirra sem það gerðu var Þórhallur Vilmundarson sem taldi óhjákvæmilegt að Keflavíkursjón- varpið mótaði hugsunarhátt manna, viðhorf þeirra og þekkingu. Islendingar yrðu ofur- seldir máli og menningu Bandaríkjanna og yrðu smátt og smátt að heimamönnum í Bandaríkjunum en yrðu um leið þjóðvilltir í eigin landi.87 í umræðunni var aldrei vísað til þess að slökkva mætli á sjónvarpstækjunum, eða for- eldrar settu börnum sínum reglur um áhorf. Sigurður A. Magnússon sagði t.d. í umræðu- þætti í útvarpinu þann 26. nóvember 1961 að Mynd 17. Þórhallur Vilmundar- son. „íslendingar hefðu glatað bæði tungu sinni og menn- ingu á öldum danskrar undir- okunar, hefðu Danir fengið svipaða aðstöðu í landinu og Bandaríkjamenn hafa nú" 33
Beinir tenglar