Ný saga

						Hörður Vilberg Lárusson

Af dagskrá

Keflavíkur-

sjónvarpsins

má sjá að hún

var fyrst og

fremst ætluð

bandarískum

hermönnum til

upplýsingar og

dægrardvalar

Af dagskrá Keflavíkursjónvarpsins má sjá aö

hún var fyrst og fremst ætluð bandarískum

hermönnum til upplýsingar og dægrardvalar.

Ef litið er á dagskrá Ríkissjónvarpsins til sam-

anburðar má glöggt sjá að því var ekki ein-

ungis ætlað að skemmta heldur einnig að

fræða. Virðist því áhersla manna á að íslenska

sjónvarpið yrði menningartæki sem yrði not-

að til fræðslu hafa skilað sér inn í dagskrár-

stefnu þess. Ekki voru þó allir dagar undir-

lagðir eins mikilli fræðslu og þessi þriðjudag-

ur, og var t.d. léttari dagskrá á föstudögum.

Þá birtist Dýrlingurinn á skjám landsmanna

og var hann einn vinsælasti þáttur sjónvarps-

ins, en það sýndi einnig bandarískar kvik-

myndir og þætti sem áður höfðu verið til sýn-

ingar í Keflavíkursjónvarpinu. Ef hlutfall

dagskrárefnis eftir framleiðslulöndum er

skoðað má sjá að árið 1967 var íslenskt efni

að frátöldum auglýsingum 36,4% en erlent

efni að frátöldum auglýsingum 63,6%. Af er-

lenda efninu var stærstur hluti breskur eða

26% og 20,9% voru bandarísk, 4,9% komu

frá Danmörku, 1,7% frá Noregi, 2,4% frá Sví-

þjóð, 0,8% frá Finnlandi, 3,3% frá Frakklandi

og 1% frá Vestur-Þýskalandi. Hélst þetta að

mestu óbreytt næstu árin.95

Svar Ríkisútvarpsins við Keflavíkursjón-

varpinu var falið í því að við fengum vald

(undir stjórn Alþingis) til að ráða hvað væri

sýnt í okkar eigin landi og hvað ekki. Engin

stórkostleg bylting var gerð á dagskránni og

er ekki að sjá að miðað hafi verið sérstaklega

að því að glæða þjóðernisást íslendinga með

sjónvarpinu. Pó skipti máli að myndir voru

nú textaðar með íslenskum texta og fræðslu-

þættir hljóðsettir með íslensku tali. í hugum

margra hefur tilkoma íslensks sjónvarps því

verið tákn þess að íslendingar væru færir um

að halda uppi menningarstarfsemi á borð við

aðrar vestrænar menningarþjóðir og gætu því

áfram kallað sig sjálfstæða menningarþjóð.

Tilvísanir

1  Þjóðviljinn 8. maí 1951.

2  Valur lngimundarson, / eldlínu kalda stríðsins: samskipti

íslands og Bandaríkjanna 1945-1960 (Reykjavík, 1996), bls.

227.

3  Gylfi Gröndal, Frá Rauðasandi dl Rússíá. Dr. Kristinn

Guðmundsson fyrrum utanríkisráðherra og ambassador rifj-

ar upp endurminningar sínar (Reykjavík, 1974), bls. 136.

4  Einar Olgeirsson, Island í skugga heimsvaldastefnunnar.

Jón Guðnason skráöi (Reykjavík, 1980), bls. 333.

5  Tíminn 27. maí 1954.

6   Benedikt Gröndal, örlög íslands (Reykjavík, 1991), bls.

200-201.

7  Valur Ingimundarson, í eldlínu kalda stríðsins, bls. 226.

8  ÞÍ. Menntamálaráðuneyti, Ríkisúlvarp-Sjónvarp R-20-

III B/1056: A Department of Defense Directorate for Armed

Forces Information and Education. 1942-1962 Twenlieth

Anniversary (Los Angeles, 1962) [síðutal vantar].

9  Alþingistíðindi 1951 A, bls. 468-70.

10  Alþingistíðindi 1952 A, bls. 323.

11  Alþingistíðindi 1952 D, d. 205.

12  ÞÍ. Menntamálaráðuneyti, Ríkisútvarp-Sjónvarp R-20-

III B/1056: Hörður Helgason:„Frásögn til ráðuneytissljóra".

- ÞÍ. Utanríkisráðuneyti, Sjónvarpsstöð varnarliðsins,

Db.Nr. 63.H.003

13  ÞÍ. Utanríkisráðuneyti, Sjónvarpsstöð varnarliðsins,

Db.Nr. 63.H.003: Gunnlaugur Briem, „Greinargerð um afl

sjónvarpsstöðvar varnarliðsins", send utanríkisráðherra 11.

nóvember 1961.

14  Benedikt Gröndal, „Sjónvarp á íslandi", Eimreiðin 11.

árg. nr. 1 (1971), bls. 22.

15  Atþingistíðindi 1957 A, bls. 284.

16  Alþingistíðindi 1957 D, d. 404.

17  Alþingislíðindi 1958 A, bls. 637-39.

18  Alþingistíðindi 1958 D, d. 279.

19  ÞÍ. Utanríkisráðuneyti, Sjónvarpsstöð varnarliðsins, Db.

Nr. 63.H.003.

20  Upplýsingar frá Friðþóri Kr. Eydal, Upplýsingaskrifstofu

varnarliðsins, sendar höfundi þann 21. nóvember 1997.

21   Tíminn 11. nóvember 1961.

22  ÞÍ. Menntamálaráðuneyti, Ríkisútvarp-Sjónvarp R-20-

III B/1056: A Department of Defense Directorate [síðutal

vantar].

23  A/þýðuhlaðið 9. mars 1962.

24  Segulhandasafn Ríkisútvarpsins, segulband nr. DB-384.

25  Benedikt Gröndal, „Sjónvarp á Islandi", bls. 24.

26  Alþingistíðindi 1961 A, bls. 464-67.

27  Sama heimild, bls. 495-96.

28  Alþingistíðindi 1961 D, d. 337.

29  Sama heimild, d. 355.

30  Sama heimild, d. 361.

31  Sama heimild, d. 345-49.

32  Sama heimild, d. 390.

33  Sama heimild, d. 396.

36