Óskar Guðmundsson Mikil áhersla var lögð á það að eignast góð- an og mikinn mó. Undir því var allt komið, því til sveita sáust ekki kol á þeim árum Mynd 4. Titilsíðan í dagbók Magnúsar fyrir árið 1905. Gömlu móverkin Eitt af því sem breyst hefur í atvinnulífi þjóð- arinnar eru gömlu móverkin. Yfir aldanna raðir var ekki annað notað til eldsneytis en mór hér á íslandi, því víðast hvar á landinu er mikill mór í jörðu þó í einstaka stað sé hann ekki. Það sýnir sig líka þegar maður ferðast yfir landið að sjá þessar miklu mógrafir víðs- vegar. Gömlu mennirnir hafa unnið svo illa að þessum mógröfum sums staðar að þar eru drápshættur fyrir skepnur sem oft hafa og eru að fara í þær. Þetta sáu ekki gömlu mennirnir. A mínum uppvaxtarárum ólst ég upp við móvinnu. Mikil áhersla var lögð á það að eignast góðan og mikinn mó. Undir því var allt komið, því til sveita sáust ekki kol á þeim árum. Ik 'ia, Á %oJL ^rÓ k CKA2Z, rr^-^yy^í'UJ'^i ^ytm. ¦ytí/£sfóc<Æ~\ Munur á mótekju í sveit og þorpi Hér í Ólafsvík var mikil mótekja þvf kol voru lítið flutt hér í verslanir. Þótti ágætt að fá þau lítilsháttar með mó. Og á stríðsárunum frá 1914-1918 sáust ekki kol hér. Þá varð að taka upp mó svo það dygði hverju heimili yfir árið. Ég varð aldrei var við í sveitinni að það væri sérstakur hamagangur við móverkin eins og gerðist í Olafsvík. Sú vinna var unnin eins og önnur störf með rólegheitum ásamt öðrum heimilisstörfum. Þar gekk allt rólega, þar átti hver jörð sitt heimamótak, sem ábúendur voru einir um. En öðru máli var að gegna hér í Ólafsvík. Þar voru svo margir sem þurftu að móverka í sama mótaki jarðarinnar. Þar höfðu allir sama leyfið. Þar vildi hver sinni totu fram ota með að ná í besta mótakið því sums staðar voru 5-6 skóflustungur niður á mótakið, en á öðr- um stöðum ekki nema 1-2. En sama afrof og fyrirhöfn niður að móstálinu sjálfu. Svo var annað sem rifist var um og það var þerrivöllurinn því hann var oft of lítill í sam- anburði við mótekjurnar. Var þá mismunur á vegalengd fyrir þá sem báru út móinn á bör- um en sumir reiddu út á hestum í hripum eða barkrókum eins og þá gerðist. Það voru sumir menn ágjarnir þar innan um sem veittu mönnum yfirgang, tóku stund- um ruddar grafir hjá öðrum eða fóru í mótak þeirra sem voru búnir að taka upp eitthvað áður og ruddu þá stundum mó þeirra niður í grafirnar. Þetta gerðist mest á morgnana áður en almenningur var kominn upp á fjallið. Ég ætla ekki að lýsa því hvað þá gekk á eins og eðlilegt var. Þessi móverk á Ólafsvíkurfjalli voru oft söguleg í þá daga. Mér finnst nú að þarna hafi verið ævintýra- líf og minnist ég margs frá þessum liðnu árum. Ég varð eins og aðrir að starfa á hverju vori að móverkum. Var þá vanalegt eins og fleiri gerðu að taka einn dag og hafði ég þá með mér karlmann til að taka upp með mér og tvo kvenmenn til að bera út móinn, út á þerrivöllinn, og var það erfitt verk. Það var oft skemmtilegt í góðu veðri að vera uppi á fjalli með duglegu og skemmti- legu fólki. Það var víðáttumikið svæði, þarna voru ótal flokkar við verk og þar var unnið af 50
Beinir tenglar