Kristján Sveinsson Arsæll Arnason GRÆNLANDSFOR 1929 REVKJAVlK BOKAVERZLUN AHS/I [ 1 AltNA*ONAR Mynd 12. Titilsiða bókarinnar Grænlandsför 1929, eftir Ársæl Árnason. Mynd 13. Sauðnautakálfun- um var sleppt á Austurvöll fyrst eftir komuna til landsins og vöktu þeir mikla athygli bæjarbúa. norðlægum slóðum.49 Þetta væru harðger og dugmikil dýr sem myndu henta vel til að nýta haglendi slægjulítilla dalajarða á Islandi sem lítið hefðu gagnast síðan sauðaeign lagðist af hjá bændum.50 Gottuleiðangurinn og veiðifélagið Eiríkur rauði h.f. Meðan Tryggvi Þórhallsson forsætisráðherra sat á tali við embættismenn í Kaupmanna- höfn um framkvæmd sauðnautainnflutnings til íslands var leiðangur sá sem kenndur var við farkost sinn, vélskipið Gottu, sem óðast að búa sig til farar í vesturveg að sækja sauð- naut. Leiðangursmenn voru 11 talsins, en fyr- ir honum fóru Ársæll Árnason bóksali í Reykjavík og fyrrnefndur Vigfús Sigurðsson Grænlandsfari. Blöðin í Reykjavík sögðu frá undirbúningnum og fyrirhuguðum sauðnauta- veiðum og var þess getið að ætlun leiðangurs- manna væri að koma höndum yfir bæði kýr og kálfa. Veiðifélagið Eiríkur rauði h.f. stóð að leiðangrinum og var Þorsteinn Jónsson kaupmaður á Seyðisfirði sagður aðalhvata- maður hans. Þessi áform hlutu misjafnar und- irtektir í blöðum, sumum gast vel að ráða- gerðinni, en aðrir bentu á að Gotta væri helst til smá og vanbúin til siglinga í ís til þess að henni yrði stefnt að Grænlandsströndum, auk þess sem leiðangursmenn skorti reynslu til slíkrar farar.51 Veiðifélagið Eiríkur rauði h.f. hafði verið stofnsett vorið 1928 „í því skyni að ná lifandi sauðnautum í Grænlands-óbygðum og flytja þau hingað til íslands."52 í stjórn þess voru Þorsteinn Þorsteinsson kaupmaður, Arsæll Arnason bóksali og Benedikt Sveinsson al- þingismaður. Þetta félag gekk einarðlega til liðs við áform Vigfúsar Sigurðssonar og var með í ráðum þegar Vigfús sótti enn á ný um fjár- styrk Alþingis til sauðnautafarar vorið 1929.5-1 Félagsmenn voru að eigin sögn í góðum tengslum við alþingismenn54 enda stjórnar- maðurinn Benedikt Sveinsson á þingi. Nú vékst Alþingi líka vel undir tilmælin og ákvað að ætla sauðnautaleiðangrinum allt að 20.000 kr. á fjárlögum, að því tilskildu að ríkissjóður eignaðist þau sauðnaut sem leiðangursmönn- um tækist að handsama og flytja lifandi til Is- lands. Þessi ákvörðun um að verja opinberu fé til sauðnautakaupa var reist á 1. grein sauð- nautalaganna, sem var þess efnis að ríkis- stjórn Islands skyldi gangast fyrir því svo fljótt sem auðið væri að útvega sauðnaut til tilraunaeldis á Islandi, en því ákvæði hafði Pétur Ottesen alþingismaður skotið inn í laga- frumvarpið.55 Þegar tíðindin um Gottuleiðangurinn bár- ust til Kaupmannahafnar snemma sumars 1929 urðu viðbrögðin þau að Fontenay sendi- herra var falið að vekja enn á ný athygli á ákvæðum Austur-Grænlandssamningsins um dýraveiðar, en af einhverjum ástæðum lét hann það tefjast fram til 6. ágúst að koma þessum skilaboðum á framfæri við íslensk stjórnvöld.56 Þá var það orðið fullseint því sauðnautaleiðangurinn hafði lagt upp frá Reykjavík síðdegis hinn 4. júlí og var förinni heitið til Franz-Jósefsfjarðar á Norðaustur- Grænlandi. Gotta náði að strönd Norðaustur- Grænlands réttum mánuði eftir brottförina og tóku ferðalangarnir fljótlega til við sauð- nautaveiðar og heyskap handa dýrunum, auk þess sem þeir Ársæll og Vigfús tíndu saman hagalagða af sauðnautum svo hvor þeirra fékk nóg í sokkaplögg.57 94
Beinir tenglar