Þú ert eins og þrautþj álfaður í poppbransanum Vinir vors og blóma spjalla við Pétur Hafstein Hljómsveitin Vinir vors og blóma hefur fylgt Pétri Hafstein á fundum hans í kosningabaráttunni. Vinir vors og blóma eru Birgir Nielsen, Njáll Þórðarson, Siggeir Pétursson og Þor- steinn G. Olafsson. Þeir settust niður með Pétri og spurðu hann um allt sem þá hafði langað til að vita um manninn sjálfan og skoðanir hans. Þorsteinn: Við vorum að spá í það félagarnir af hverju þú myndir telja að við ættum að kjósa þig? Pétur: Mér finnst að ungt fólk eigi, jafnt og aðrir, að vega og meta þær skoðanir og hugmyndir sem ég hef um embætti forseta íslands. Sömuleiðis að vega og meta mig sem einstakling og gefa sér þannig mynd af því hvernig forseti ég yrði. Ég held að ungt fólk eigi, ekki síður en þeir sem komnir eru til ára sinna, að gera sér skýra grein fyrir því hvaða þýðingu embættið hef- ur og hvaða hlutverki forsetinn getur gegnt, og hafa skoðun á því hvernig forseta það vill. Njáll: Ef við göngum út frá því að þú verðir forseti; niyndir þú vera með- al fólksins eða sitja inni á skrifstofu mestallan daginn? Pétur: Það skiptir miklu máli að for- setinn sé í nánu sambandi við fólkið í landinu, mæti og fylgist með því sem menn eru að gera, hlusti á það sem menn hafa fram að færa og feyni einn- ig að leggja góðum málum lið. Þetta getur hann auðvitað ekki gert ef hann er lokaður inni á skrifstogu allan dag- inn. Siggeir: Segjum sem svo að þú verðir forseti; myndir þú þá mæta á popptónleika sem væru haldnir til styrktar sérstökum málefnum ef þér yrði boðið? Pétur: Auðvitað. Forsetinn verður að gera sér far um að halda kynnum við mismunandi aldurs- og þjóðfélags- hópa. Hann er forseti, ungra, gamalla ogallraþarírnilli. Þorsteinn: Ég hef' tekið eftir því að þú ert eini forsetaframbjóðandinn sem talar um fíkniefnavandann. Pétur: Forsetinn gerir engin krafta- verk í þeim efnum, fremur en aðrir. En hann getur lagt sitt lóð á vogarskálirn- ar. Baráttan við fíkniefnin er langtíma- verkefni, í henni þaif mikla þrautseigju ogþolinmæði. Þorsteinn: Við erum í samstarfi við Jafningjafræðsluna og ætlum að starfa með þeim í sumar. Siggeir: Ef við erum á móti þessu þá getum við kannski haft áhrif á fleiri. Pétur: Jafningjafræðslan er mjög gott framtak. Það skiptir einmitt miklu máli að skapa þá ímynd að það sé síð- ur en svo eftirsóknarvert að neyta fíkniefna. Lffið hefur upp á svo miklu meira að bjóða, heldur en þann sýndar- veruleika og lífsfirringu sem fylgir fíkniefhum. Mér flnnst ekki ósennilegt að það sé einmitt mjög góð leið að ungt fólk sannfæri hvort annað um það. Siggeir: Mig langar tiJ að spyrja þig að því hvort þú sért húmoristi. Sumum fínnst þú vera of alvarlegur þegar þú kemur fram. Pétur: Áður en ég hóf þessa kosn- ingabaráttu var það litla, sem til mín hafði sést í fjölmiðlum og það sem til mín hafði heyrst og varðaði mín störf, á alvarlegu nótunum. Enda ekki marg- ar skopsögur að segja úr störfum dóm- ara. Ég held nú sannast að segja að ég hafi alveg sæmilegt skopskyn, þó mér detti ekki í hug að troða upp sem skemmtikraftur, Þorsteinn: Geturðu sungið? Pétur: Skólafélagi minn úr mermta- skóla hefur lýst því hvað ég hafi haft óskaplega gaman af því að syngja á menntaskólaárunum, en lagleysi mitt hefði verið átakanlegt. Konan mín seg- ir hins vegar að ég sé músíkalskur og auðvitað hefur hún rétt fyrir sér í því eins og öðru. Eg hef mjög gaman af tónlist, hlusta mest á klassíska tónlist. Þorsteinn: Finnst þér klassísk tónlist vera meiri tónlist en önnur? Pétur: Nei, alls ekki. Þorsteinn: Segjum svo að þú hefðir ekki farið í framboð; hefðirðu þá kosið einhvem af hinum frambjóðendunum? Pétur: Kosningarétturinn er dýrmæt- asti réttur einstaklingsins í lýðræðis- þjóðfélagi, og ég hef alltaf notað minn atkvæðisrétt. Ég hefði lfka örugglega gert það núna. En ég vil nú ekki segja ykkur hvemig ég hefði notað hann. Birgir: Finnst þér að það ætti að setja einhver mörk á það hvað menn geta eytt miklu í kosningabaráttu? Pétur: Já, ég heíd að það sé orðið tímabært að setja einhverjar reglur um fjármál framboða af þessu tagi. Siggeir: En það er auðvitað þannig að þeir sem eru minna þekktir verða að kynna sig meira en þeir sem eru þekkt- ari. Pétur: Þeir sem eru ekki þekktir kunna að þurfa meira á auglýsingum að halda. Það er erfitt fyrir stuðnings- menn að reka áróður fyrir ákveðinn einstakling þegar almenningur þekkir ekki einu sinni andlit þess manns. Að '¦.-^k---------------------------------_-------------^--------- Pétur og Vinir vors og blóma setja sig í stellingar. þessu leyti eru auglýsingar þáttur í upplýsingagjöf, jafnvel upplýsinga- skyldu. Siggeir: Ég skil ekki af hverju það ætti að skammta peninga í svona kosn- ingabaráttu. Ef menn vilja styðja ein- hvern fjárhagslega þá ættu þeir að mega það. Pétur: Það er ekkert óeðlilegt við það að menn fari í kosningabaráttu af þessu tagi með stuðning víðs vegar að úr þjóðfélaginu, bæði frá einstakling- um og fyrirtækjum. En það þarf að gæta að því að fjárframlög séu ekki í óhóflegum mæli. Þess vegna finnst mér eðlilegt að setja reglur um há- marksupphæð frá einstaklingum eða fyrirtækjum Siggeir: Já, það er líklega sniðugt að setja því mörk hvað hver má gefa mik- ið en ekki hversu miklu má verja í kosningabaráttuna. Ef það eru margir sem vilja styrkja þig fjárhagslega þá sýnir það að þú ert með mikið fylgi. Það er bara eðlilegt að menn vilji styrkja sinn mann. Pétur: Umræðan um fjármál í kosn- ingabaráttu eins og þessari er oft með neikvæðum formerkjum. Það er eins og menn gefí sér að þetta sé vafasamt fjárglæfrafyrirtæki. Birgir: Mér finnst fjölmiðlamir hafa sett leiðinlegan svip á þessa kosninga- baráttu. Pétur: Þetta er æði misjafnt. Sumir reyna að búa til ágreiningsefni og leita að því sem getur orðið mönnum til hnjóðs fremur en að kynna frambjóð- endur, hugmyndir þeirra og skoðanir. Njáll: Hvað finnst þér um að hafa tvær umferðir í forsetakosningum? Pétur: Ég held að það eigi tvímæ- laust að stefna að því þannig að kosið yrði á milli þeirra tveggja sem flest at- kvæði hlytu. Mér finnst skipta mjög miklu máli að tryggja það eins og hægt er að forsetinn njóti stuðnings meiri- hluta þjóðarinnar. Njáll: Það stangast á við lýðræðis- stefnuna að það sé hægt að vinna kosningar með kannski tuttugu og tvö prósent atkvæða. Pétur: Þetta er umdeilt mál. Þeir sem vilja ekki gera mikið úr þessu benda á kostnaðinn sem fylgja myndi tveimur kosningum og segja einnig að þótt for- setinn hefði ekki meirihluta myndi hann ávinna sér traust þjóðarinnar. En hitt finnst mér réttara og eðlilegra fyr- irkomulag. Siggeir: Og það er alls staðar þann- ig. f íþróttum og öllu. Njáll: Já, eins konar útsláttarkeppni. En þú hefur talað mikið um sparnað. Pétur: Það er mjög mikilvægt að við rekstur embættisins sé ekki farið fram úr fjárheimildum. Að ekki sé eytt meiru en má. Það er alltof algengt í ríkiskerfinu að það sé gert. Það hefur reyndar orðið breyting til batnaðar á síðustu árum, en alls ekki nægilega mikil. Hér á forsetinn að slá tóninn. Hann á að snúa sér til Alþingis ef stefnir í meiri útgjöld en ráð var fyrir gert og láta taka á því fyrirfram en ekki effir á. En segið mér, finnst ykkur ungt fólk hafa aðrar hugmyndir um forseta- embættið en ég er að lýsa? Þorsteinn: Ungt fólk þekkir ekki annan forseta en Vigdísi. Siggeir: Svo vitum við ekkert hvernig forsetakosningar hafa gengið fyrir sig af því það er svo langt síðan það var kosið síðast. Pétur: Um tíma voru fjölmiðlar að leita að frambjóðendum. Þeir mátuðu fólk í embættið og bjuggu til fram- bjóðendur. Þá fannst mér ekki talað um kjama málsins, hlutverk embættis- ins, heldur var talað um móttökur og ferðalög og hvað hver talaði mörg tungumál. Njáll: Eða hver væri huggulegastur eða ætti huggulegasta makann. Pétur: Það er nauðsynlegt að hver og einn geri sér grein fyrir hlutverki og stöðu forsetans í þjóðlífinu. Ef menn gera það þá held ég að staða embættis- ins gæti orðið styrkari. Þá er ég ekki að tala um aukin pólitísk völd heldur áhrifamátt. Siggeir: Finnst þér ekki samt að það eigi að halda áfram að kynna landið á erlendri grund? Pétur: Jú, ég held að forsetinn hafi mjög þýðingarmiklu hlutverki að gegna áfram á þeim vettvangi. Hann kemur fram fyrir hönd þjóðarinnar, kynnir land og þjóð og það hefur nú- verandi forseti gert með heiðri og sóma. Forsetinn á ekki að vera erind- reki einstakra fyrirtækja eða hags- munaaðila og hann má ekki afla við- skiptasamninga fyrir einstaklinga eða einstök fyrirtæki. Hann vinnur störf sín í þágu heildarhagsmuna. Njáll: Nærðu fullum sveíhi? Pétur: Svefntíminn er oft ekki lang- ur, þessa dagana. Það er mikið um ferðlög, komið seint heim ú kvöldin og farið snemma að heiman. Siggeir: Þú ert eins og þrautþjálfað- ur í poppbransanum. Þar er þetta alveg eins. Annars er að koma út geisladisk- ur með okkur. Við ætlum að gefa þér hann. Pétur: Ég þakka ykkur fyrir það. Það hefur verið gott að hafa ykkur með í þessari baráttu. Siggeir: Við þökkum sömuleiðis fyrir okkur. Svo vonum við bara að þér gangi vel.