Vaki

						INNGANGUR

Á síðari tímum hafa oröið miklar breytingar i íslenzku þjóðlífi,

misjafnlega hraðar og með ýmsum hætti, en hafa að öílu athuguðu

leitt iil nýrra lífshátta i landinu. Oft er sagt, að þœr miði i þroska-

átt, þetta séu framfarir, en framfarir eru vinsælt orð og mörgum

munntamt. Ekki eru allir jafnbjartsýnir, enda virðist stundum á-

stæða til að efast um sannleiksgildi þessa pólitiska töfraorðs í þróun

síðustu ára. En allir hljóta að vera á einu máli að breytingar hafi

hér orðið bœði örar og gagngerar, og þykir hlýða að benda á eina sér-

staklega: við erum ekki lengur einangruð þjóð.

Við munum hvernig staða Islands i heiminum hefur sifellt verið

að breytast. Hin norrœna víkinganýlenda, sem hér var stofnuð á mið-

öldum Evrópu, stóð framan af í allnánum tengslum við fyrri heim-

kynni sín, Norðurlönd og Bretlandseyjar. íslendingar voru um skeið

allra þjóða víðförlastir. En á þessu varð smátt og smátt nokkur

breyting, með minnkandi gengi innan lands fækkaði ferðum Islend-

inga til annarra landa, þeir urðu upp á aðra komnir með flutninga

til og frá landinu. Á dögum hinnar dönsku einokunar voru þeir

orðnir afskekkt smáþjóð. Þeir fáu útlendingar, sem vissu um tilvist

landsins, litu jafnan á það sem skritið forngripasafn norður i hafi,

þar sem fundust gömul handrit og bœkur, sóðalegt fólk, skreið og

prjónles. En þetta fólk átti eftir að hrista af sér bönd einangrunar-

unar og ófrelsis. Það hélt tryggð við tungu sína og menningarerfðir,

hélt áfram að vera Islendingar. Upp úr þessum jarðvegi spratt ís-

lenzk þjóðerniskennd, aflvakinn í sjálfstœðisbaráttunni gegn dönsk-

um valdhöfum. íslenzkir menntamenn á nitjándu öld, forvígis-

menn i baráttunni, fylgdust með þjóðernisvakningunni í Evrópu og

gengu á lagið. Fyrir þrotlausa baráttu rak hver sigurinn annan,

187If, 1904, 1918, 19^4- Þá var þróun mála i álfunni okkur í vil, en

hún átti eftir að sýna okkur aðrar hliðar: hagkreppur og styrj-

aldir. Okkur ætti að vera í fersku minni hlutur okkar í síðustu

heimsstyrjöld, hernám Breta, vernd Bandaríkjamanna, brottflutn-

ingur herja að loknu striði. Keflavíkursamningur,    Atlantshafs-

TlMARITIÐ VAKI