Vaki

						bandalag, ný vernd. Hvert ár, hver mánuður, hver dagur hefur fært

okkur nœr umheiminum og þokaö okkur nauöugum viljugum í átt-

ina aö miðdepli átakanna.   -)

Dag hvern beinist athyglin að þvi, sem er að gerast á almennum

vettvangi víðs vegar um heim. Útvarp og dagblöð flytja okkur frétt-

irnar af síðustu bardögum í Asiu, af ráðstefnum stjórnmálamanna,

af bráttunni innan þjóðfélaganna, fréttir af hinum stríðandi heimi

nútímans. Til eru þeir, sem örvænta um lausn deilumála aðra en þá,

sem muni fást % nýrri heimsstyrjöld og þá að likindum eyðingu mikils

hluta mannkyns. En setjum svo að okkur sé skapað að lifa enn.

Verður þá ekki takmark íslendinga hið sama og áður, þá er stefnt var

að sjálfstœði, að fylla sem bezt rúmið sem þeim er skipað í flokki

þjóðanna? Við vitum að efnálegt framlag okkar getur aldrei orðið

þungt á metunum, og við getum ekki ráðið úrslitum á neinn hátt

nema ef vera skyldi með landssölu, og ekki er það sœmdarauki. Hið

eina sem getur borið hróður þjóðarinnar er menning hennar, fólgin

i andlegum verðmœtum, hinum íslenzka arfi. Sé okkur hinn islenzki

menningararfur nokkurs virði, hljótum við að stefna að því að varð-

veita hann, skyggnast inn í eðli hans og tryggja islenzkri menningu

framtið i landinu. Lítum i svip á eitthvað sem kemur til greina við

athugun á stöðu islenzkrar menningar.

Síðustu kynslóðir hafa verið vitni að þvt, hvernig atvinnulífið hefur

breytzt á tiltölulega skömmum tíma. Þœr hafa tekið upp nýtt verk-

lag við að yrkja landið og sœkja fiskimiðin. Allt hefur komizt á

kreik og skipt um ham eins og fyrir snertingu töfrasprota. Það er

tœknin. Hún hefur breytt útliti islenzkrar byggðar, og hún hefur

skapað henni nýjan stað i heiminum. Fyrir tilstilli véltœkni og verk-

þekkingar hefur einangrun landsins verið rofin. Og fyrir bragðið

hefur þjóðinni boðizt ómæli tœkifœra til að kynnast öðrum þjóðum,

tileinka sér reynslu þeirra og menningu.

En því fer fjarri, að við höfum reynzt góðir nemendur. Hinar fjar-

stœðukenndustu hugmyndir rikja meðal íslendinga um stöðu þeirra í

heiminum} skyldur þeirra við sjálfa sig og sögu sina. Sumir, einkum

framfaratrúmenn, hálda menninguna vaxa i hlutfalli við fullkomnun

tækninnar, halda jafnvel einhverjir, að tœkni sé sama og menning,

allt annað ímyndun og bábiljur. Þetta sjónarmið hefur reyndar

sjaldnast verið fœrt i orð, en það stendur að baki áliti margra Is-

lendinga á breyttri stöðu landsins % heiminum. Það er eins og þeir

haldi, að greiðar samgöngur við útlönd muni fœra okkur, að því er

TiMARITID VAKI