BYZÖNSK LIST: Maximilian keisari ^g Hrðsveinar hans, mósaikmynd irá Ravenna. miklu veglegri sess í allri list og kom að nokkru leyti í staðinn fyrir guðinn, sem þar hafði setið fyrir. Þessi fundur náttúru og manns er samtíma uppgötvun manna á grísku hámenningunni, sem þeir tóku sér að mörgu leyti til fyrirmyndar. Enda er margt skylt með félagsháttum ítölsku smáríkjanna frá 13. til 16. aldar og borg- ríkjunum í Hellas. Tilgangur listarinnar verður endurmyndun náttúrunnar í full- komið verk, sem ekki er framar háð vald- boði drottnanna, heldur meira komið undir samvizku málarans sjálfs og hugs- un. Frá þessum tíma hafa okkur geymzt margar athugasemdir um list og listaverk, og er það í fyrsta skipti að við getum vitnað til málaranna sjálfra. Dmi sem miklu ljósi varpar yfir upphafsskeið þessa tímabils er einstð bók eftir ítalska mál- arann Cennino Cennini, og fjallar hún um listina að mála. Hann strir sig af að vera þriðji andlegi afkomandi Giottos, kennari hans hafði numið hjá lrisveini meistarans. 1 upphafi bókarinnar lýsir hann því hvernig listin varð til, og rceðir tilgang hennar og eðli og kemst meðal annars svo að orði: ,,Nú er þekkingin mestrar virðingar verð. Nst henni geng- ur list sem á rtur í þekkingunni og er háð vinnu handarinnar og heitir sú mál- aralist. En á hennar vegum verðum við að vera gddir bði hugarflugi og hag- leik til þess að afhjúpa óséða hluti, er leynast undir dimmu borði náttúrlegra mynda, og til að festa hönd á þeim og koma á framfri við sjónina því, sem ekki virtist vera til fram að þessu." TlMARITIÐ VAKI 11