Vaki

						JM- K I 8

Matisse:  Andlitsteikning.

sagt: ,,£g sé og því er ég." Málarcdistin

er framar öllu list sjónarínnar, þess hluta

skynjunar okkar, sem geíur tilveru manna

mestan svip: án sjónar, engin málaralist.

Þar mœtast áhriíin að utan og innan,

renna saman í eitt og verða að skiljan-

legri mynd. Sjónskynjunin virðist eins kon-

ar skilveggur eða lína, sem dregin er milli

innra lífs og ytri veruleíka. Það er skil-

yrði fyrir skilningi á myndlist að gera sér

ljósa grein þessarar sálfrceðilegu stað-

reyndar.

Við skulum nú skilgreina nánar þessi

tvö skaut, sem vitund okkar öll spennist

á milli, innra líf og ytri veruleika, er orka

gagnkvœmt og eru óhugsanleg nema

bœði í senn. Til hins innra verður að telja

upplag allt og erfðir, lundarfar, greind, til-

finningar, skap, hugmyndaflug, fasthygli

og aðrar slíkar eigindir. Allt eru þetta eig-

inleikar, sem skipta miklu máli fyrir við-

töku áhrifa frá heiminum að utan og inn-

an, sem og fyrir breytingu þeirra eða þýð-

ingu yfir í listrœnt form.

Hinn  ytri   veruleiki  er  fyrst  og  fremst

Picasso:  Andliísteiknir.g.

ásýnd náttúrunnar eins og hún birtist sem

form og litur: Þetta tjald, letrað torráðnum

rúnum, sem við vildum bœði lesa á og

skyggnast bak við. Auk þess verður að

telja því alla landfrœðilega legu, þjóð-

félagslegar aðstœður og persónulega

hagi.

Eitt frumeinkenna allra listaverka er frá-

sögn þess af stöðu sjónvitundar mannsins

milli náttúrunnar og eigin sálarlífs hans.

Ef athuguð eru verk frá ýmsum tímum, er

sýnt að þau eru í rauninni ekki annað en

vitund listamannsins bundin í efni, og

eiga stöðu milli þessara tveggja skauta,

innra lífs og ytri veruleika, eftir því hvar

vitundin er bundin í hvert sinn. Heil tíma-

bil gerast síðan fulltrúar slíkrar afstöðu,

það er að segja, að á þeim er meiri hluti

listamanna bundinn sameiginlegri af-

stöðu. Allar deilur um stíl eða stefnur eiga

rót að rekja til þessarar frumreglu um

viðhorf mannsins til sjálfs sín og náttúr-

TlMARITIÐ VAKI

15