Vaki

						Svavar Guðnason: Komposition.

þessara kynslóða og felast í mótsögn sem

áður: þegar listin í landinu nálgast mann-

inn og nánasta umhverfi hans og þá eink-

um ytri mynd, tekur hún að fjarlœgjast

hana á þeim stöðum, þar sem listamenn-

irnir höfðu sótt list sinni undirstöðu. List-

in krefst af þjónum sínum stöðugra og ná-

inna kynna af viðfangsefninu: Þeir verða

að hafa það eins og á hendi sér. I upp

hafi var hcettan crí dýrkun fjallsins eða

fjarlœgðarinnar fólgin í því, að hugarsýn

listamannsins náði varla að þreifa nógu

langt, gat ekki leikið um viðfangsefnið.

Eðlilegt var, að ncestu kynslóðir sœktust

eftir þyi sem þeim var nœrstceðara: hlutn-

um sjálfum: dþreifanlegum og þd fyrst og

fremst manninum sjálfum og starfi hans.

Leiðin frd landslagi til manns ld um húsin

og umgerð þeirra: þorpið. En á sama

tíma og þessi þróun á sér stað vill

svo til, vel eða illa — um það er ó-

hoagt að dœma að sinni —, að sjón-

armið nútímans hrópa á ungu mdl-

arakynslóðina að hvería frá viðteknu yfir-

borði hlutanna og útliti: Ymist kafa inn í

þá fyrr en þeim hafði gefizt nokkurt fceri

að kynna sér yfirborðið, snúa sér að strig-

anum sjdlfum, lífinu á fletinum, ellegar

leita að innri veru sjálfra sín. Slik krafa

var auðvitað á engan hátt miðuð við ís-

lenzka staðháttu, sem um hefur verið rœtt

hér að framan, hœttuna af of mikilli lands-

lagsdýrkun, œvintýri bldmans og þess

sem hann hjúpar, stein, blóm eða tröll.

Þvert á móti miðaðist hún við aðstœður,

sem hér voru alls ekki til. Því kynni svo

að fara, að afkomendum okkar íslenzk-

um þœtti hlœgilegt, að við, margir hverj-

ir, sleytum hnúa og hnefa gegn þeirri

listvenju og geymd sem við enga áttum

í raun og veru.

1 annan stað vceri það ef til vill til af-

spurnar, að bceði eldri og yngri kynslóð

íslenzkra málara skyldi nokkurn tíma láta

sér í hug-koma myndrcent sköpunarstarf,

svo fráleitt virðist á stundum að leggja

rœkt við list hér út á hjara veraldar.

1 þessum sporum stöndum við i dag.

Dagurinn, stundin sem er að liða, er

erfiður viðureignar. Þrátt fyrir það er

reynandi að gera sér grein fyrir möguleik-

um lista í landinu nú og aðbúnaði þeim,

sem henni er þörf í framtíðinni. Kalla md

söguna til vitnis að stjórnendur landsins

verða að standa vörð um hag listarinnar.

Ef skilning þeirra brestur, er hcett við að

öll hugsjón um fagurt mannlif fari for-

görðum.

Aukið lífrœnna samband við þjóðlifið

allt er knýjandi nauðsyn til framdráttur

listinni á Islandi í dag: Fd henni hljóm-

grunn meðal fólksins, ekki með því að

niðurlœgja listina, heldur hefja upp hug

þess. Það er ekki nóg að halda sýningar

og hengja málverk á veggina til þess að

slíkt megi takast. Listin þarf að vera dag-

legur þáttur í starfi fólksins. Steinsmiður-

inn, trésmiðurinn og gullsmiðurinn, allir

þurfa þeir að vera gagnteknir þeirri hug-

mynd, að einnig verk þeirra séu á sýn-

ingu engu ómerkari þeirri, sem markaður

er dkveðinn staður og varin fimm krónu

aðgangseyri. Þjóðin öll er þeirra sýning-

argestur. Framtíð listarinnar er að miklu

TlMARITIÐ VAKI

35