Vaki

						beztur, en ekki sakir dyggðanna eins og

áður var, og upp frá þessu skipti formið

eitt máli. Svo fljótt spilltist trúin og

varð að serimóníu. Ef nútíma hvers-

dagsmaður ætlar sér að skara fram úr,

er líklegt að hann reyni að verða enn

hversdagslegri en aðrir og hefja sig

þannig af eigin rammleik yfir miðlungs-

manninn. Á hverju ári fer fram sam-

keppni til að skera úr, hver eigi skilið

heitið hin „bandarísku meðalhjón", og

hjónin, sem bera sigur úr býtum eru

ánægð að hafa verið kosin. Fátt sýnir

betur en orðtækið „to keep up with the

Jones", að standa ekki að baki nágrann-

anum, hve Bandaríkjamenn hafa

næmt skyn fyrir áliti almennings, óséð-

um en þó ávallt nálægum, hinu allt sjá-

andi auga Hegðunarreglunnar.

Iðnaðarauðlegð Bandaríkjanna hefur

stuðlað að því að bræða saman ólíka

landshluta í eina samfellda heild. Á

norður-, suður-, vestur- og austurlandi,

á landssvæði þrjú þúsund mílna breiðu,

landi sem skiptist á ýmsa vegu eftir

staðháttum, hefur hversdagsmenningin

setzt að. Bandarískt þjóðlíf hefur losað

sig undan höftum náttúrunnar, og þess

vegna á margbreytilegt umhverfi lítinn

þátt í að skapa hinn týpiska Bandaríkja-

mann. Hann fær mat sinn og fatnað,

lestrarefni og dægradvalir úr öllum

landshornum, og skiptir litlu máli úr

hverju. "Otvarpssendingar, dagblöð,

vikurit, vöruhús, benzínafgreiðslur,

kvikmyndir, sjálfsalagrammifónar og

auglýsingafyrirtæki hafa numið lönd

jafnt hjá sléttubúa og dalbónda, kúreka

og skrifstofumanni í stórborg.

Siðmenningin hefur hvergi komizt

nær því að vera náttúrunni óháð en í

Bandaríkjunum. Mennirnir skapa sér

næstum sjálfir hið sálræna umhverfi, og

þar sem hversdagsmennskan er sterk-

asti þátturinn í bandarísku lífi er ekki

annars að vænta  en  Bandaríkjamenn

fari að dæmi náttúrunnar í vali hinna

hæfustu, verði hliðhollir þeim, sem laga

sig að núverandi aðstæðum, en þrengi

að einstaklingum sem sýna sérvizku og

sjálfstæði.

Upp úr síðustu styrjöld hefur banda-

rísk menning náð víðtækum áhrifum

meðal lágstétta víðs vegar um heiminn,

og hún hefur komið mörgum til að undr-

ast fyrirbærið sem almennt kallast

„ameríkanismi". 1 Evrópu hefur mjög

gætt áhrifa hans, enda eru menn þar í

álfu farnir að ræða hann, útlista hann

og sundurgreina. Hægri og vinstri öfl

hafa í þetta skipti verið á einu máli um

að telja hann gefa ástæður til uggs og

ótta, því að hann ber með sér anda jafn-

réttis og hversdagshátta, andstæðna við

þjóðfélag hinnar borgaralegu fríhyggju.

Þeim er ljóst, að ameríkanisminn grefur

undan gömlum hefðum frá tíð höfð-

ingjaveldisins jafnt og hinum síðari

hefðum, þar sem lögð var rækt við vits-

munalífið. 1 bæði skiptin er megináherzl-

an lögð á hið sérstæða og áhugi manna

glæddur á hinu æðsta, ágætasta og um

leið sjaldgæfasta í mannlegri reynslu.

Aftur á móti er ameríkanismanum eðli-

legt að vegsama lægsta sameiginlegan

mælikvarða allra manna, nú er leitað

einföldustu meðala til að æsa ímyndun-

aflið og trufla skynvitin, minnsta erfið-

is til að iðka hugsunina. Þess vegna eru

menntamenn, hvarvetna og í hvaða

flokki sem er, sammála um að mann-

fólkinu stafi hætta af hinum nýju áhrif-

um. Og þess vegna hafa þau náð óskiptri

hylli lágstéttanna í Evrópu.

Loksins hefur f jöldinn fundið sér tals-

mann og fulltrúa. Loksins koma menn,

sem helga starf sitt fjöldanum, semja

handa honum sönglög og skáldsögur,

reisa honum kvikmyndahús og fylla þau

myndum sem honum þykir gaman að

sjá. Þar kom, að múgmaðurinn fékk að

smakka   á   einhverju   bragðgóðu,   það

TÍMARITIÐ VAKI

40