Vaki

						hœgt er ctð tala um liíandi steínu, því að með henni er alltaf eitthvað meira en hún

sjálf. Fyrst þegar hún varð vani gerðir þú uppreisn.

1 fangelsi vanans brytur þú niður múrana sem loka þig frá lífinu. Ekkert varð

ófullnœgjandi, sem ekki var orðið vani.

Reynslan, sem nugmyndirnar ná ekki yfir, gerir þœr vanabundnar. Barátta þín

má aldrei taka enda. Meðan þú svafst í nótt, gerðist það, sem neyðir þig til nýrrar

prófunar og breytingar, og gefur þig fortíðinni ella. Hver sekúnda er þér annað-

hvort þroski eða eyðing.

Eg heimsótti einn af okkar realistisku málurum skömmu fyrir dauða hans. 1 vinnu-

stofu hans hafði verið höggvin mjó rifa frá gólfi til lofts við hliðina á dyrunum.

Ég spurði hann, tíl hvers hann hefði látið brjóta þessa rifu í múrinn.

Hann hafði gert það til þess að koma síðustu stóru landslagsmyndunum inn og út

úr vinnustofu sinni. Þœr voru of stórar til að komast út um dyrnar.

Er árin liðu hafði realismi hans dregið hann uppi. Hvar átti hann að finna mynd-

inni takmark, þegar náttúran og hennar sannleikur endar ekki? Hann valdi þann

kostinn að mála stœrri myndir. Stœrri og stœrri urðu akrarnir í myndum hans. Hann

var kominn að þvi að gleyma, að realismi í list getur aldrei verið annað en viðleitni.

Nú málaði hann í fangelsi vanans. Hann spurði ekki framar. Það sem þú vildir

sízt af öllu gleyma, þú sjálfur og Ijóð þitt: liggur við að þú gleymir því.

Það sem þú þráir af öllu þínu lífi að gleyma, það sem þú heldur að þú getir ekki

lifað ásamt: líf þitt liggur við að þú haldir í það.

1 gleymskunni, þar sem spuming og svar er ekki lengur til, eyðirðu sjálfum þér.

Þú lœstir þér fyrir einhverju, sem skelfdi þig. En það er til gleymska, sem er opin,

sem umlykur einnig það hrœðilega. Háttur til að sjá.

Þú verður að hœtta að aðgreína líf og ólíf. Það er aðeins líf.

Sá talar fyrir framtíðina, sem túlkar einmitt þá reynslu,  sem þú þráir að geta

gleymt.

Það sem' sker úr er ekki frumleiki skáldskapartœkninnar eða óvœnt nýjung, heldur

reynsla þess, sem þú fólst þeim að tjá. Það sem ríður baggamuninn er aðeins sam-

tal ljóðsins. Engin tœkni i máli er endingargóð, hin mesta mcelska getur ekki bjarg-

að þér. Allt veltur d þohnu og hugrekkinu bak hcefileika þinna. Ef við höfum einu

sinni opnað augun, þorum við aldrei að loka þeim aftur, segir Reverdy.

Tvœr raddir tala í öllum sönnum skáldskap, rödd þín og hins ótakmarkaða, sem

þér er fengið.

Þeir sem biðu lœgra hlut í baráttunni, þeir sem urðu vitfirringu að bróð eins

og Hölderlin, eins og Fröding, þeir sem bitu af sér tunguna eins og Rimbaud, eiga

sérstakt tignarsceti í vitund okkar. Þeir fórust í samtalinu. Þeir létu aldrei undan síga.

Hugrekki þeirra er okkur hvatning.

o     o     °

(Or þessum kafla var felld ein blaðsíða, sem fjallar einkum um Nis Petersen,

en ekki var búizt við að höfðaði til íslenzkra lesenda.)

Sigfús Daðason íslenzkaði.   •

TfMARITIÐ VAKI

52