Vaki

						grunda þá hluti, sem okkur eru dýrastir

í lífi okkar. Þannig lýkur degi og hverri

viku.

Hér að framan hefur verið reynt að

lýsa í stuttu máli daglegu lífi, gerð og

byggingu þess samfélags, sem skólinn

okkar er.

Ef til vill hafa nokkrar spurningar

risið í huga lesandans við þessi orð. Ég

álít því heppilegt að reyna að birta þann

andlega bakgrunn, þá undirstöðu, sem

starf okkar byggist á og gefa þannig

fyllri og réttari mynd af lífi Óðins-

skógarskóla.

I stuttu máli verður sagt: Óðinsskóg-

arskóli er hvorki námsáætlun né vinnu-

aðferð. Hann er öllu heldur vegur, leið,

einhvers konar andlegt loftslag eða veð-

urfar, uppeldissamfélag, þar sem æskan

verður að ala sig upp sjálf og bera sama

ábyrgðarhluta og fullorðnir, því þeir

geta einungis hjálpað æskunni um þá

reynslu, sem þeir hafa sem menn, er

hafa alið sig upp sjálfir. Þar sem svona

er ástatt fer traust fyrir valdi og aga.

Engar refsingar eru til, og því hvorki

nauðung né ótti, heldur einungis hug-

rekki til ábyrgðar og frelsis. Orðið

,,bannað" er ekki til í Óðinsskógi. Að

ekki er til refsing, er ekki sama og segja

að allir geti leyft sér að gera sem þá

lystir. 1 stað þess að eiga sjálfkrafa

refsingu yfir höfði sér, er eitthvert

yfirvaldið dæmir mann í, finnur ungur

maður eða barn að hann berst í þær

aðstæður í veruleikanum, að hann lokar

sjálfan sig úti úr því umhverfi, sem

hann vill vinna og lifa í. I stað kerfis,

sem byggist á nauðung og ótta kemur

skírskotun til jákvæðra og frjórra

krafta æskunnar.

Því sem miður fer við manninn, nið-

urrifshvötinni, er ekki haldið í skefjum

með boðum, bönnum og refsingum,

heldur örvað til frjálsrar eflingar, vaxt-

ar og þroska þess, sem gott er, upp-

byggjandi og jákvætt.

Hvernig fer það fram að örva til

„frjálsrar eflingar"? Með því að fela

ávallt val og úrskurð manninum sjálf-

um. Maðurinn fær ekki vaxið nema eft-

ir eigin úrskurði. Sá, sem hefur lært að

skera sjálfur úr um hlutina, víkja ekki

úr vegi fyrir valinu, vex af því. Hér er

fólginn hinn mikli mismunur milli að-

ferða okkar og annarra, skilningur okk-

ar á uppeldisháttum og ýmissa annarra.

Þannig höfum við náð frá skóla hlýðn-

innar fram til skóla frjálsrar ákvörðun-

ar, frá uppeldi fyrir ótta og hegningu

til uppeldis fyrir hugrekki til sjálfs-

ábyrgðar.

Til þessa er nauðsynlegt að hinir full-

orðnu afsali sér aðstöðu, sem veitir þeim

sérstök völd og áhrif að almannarómi.

Þeir verða að viðurkenna, að þeir eru

ekki óskeikulir guðir, að þeir mega ekki

einu sinni vera lögreglufulltrúar.

Valdaafstaðan verður að víkja, þar

sem trausti er teflt fram gegn henni.

Mig langar til að segja frá einu atviki

til þess að sýna fram á, að þetta eru ekki

orðin tóm.

Ekki fyrir alllöngu ákvað kennara-

fundur að víkja úr skólanum átján ára

gömlum pilti, er komið hafði til skólans

úr stórborg. Hann hafði þegar tvívegis

fengið reynslutíma framlengdan. Pilt-

urinn var dæmi um stórborgarungling,

malbiksblóm, og kom öllu skólastarfinu

á ringulreið með óskammfeilni sinni. En

er ákvörðun kennarafundar komst á

allra vitoi'ð sóttu nemendur efri deildar

mig heim áhyggjufullir. Þeir álitu dóm-

inn allt of harðan. Þeir álitu einkum að

pilturinn yrði fyrir öllum þunga „hegn-

ingar", er hann ætti ekki ábyrgð að

einn. Þeir, hópur félaga hans, ættu hon-

TiMARITIÐ VAKI

89