Vaki

						Shakespeare

ALEXANDER M. CAIN

í

enskum bókmennt-

um frá lokum sext-

ándu og upphafi

seytjándu aldar skip-

ar Shakespeare svo

veglegan sess, að við

freistumst til að

halda að samtíðin

haf i litið heiminn sömu augum og skáld-

ið. Englendingar sanna á þessu tímabili,

að þeir eru fyllilega hlutgengir í efl-

ingu hins nýja anda sem um löndin

berst, renisansins, þótt þeir hafi kom-

ið til leiks rúmr.i öld síðar en Italir.

Þeir reynast jafnokar meginlandsþjóða

í klassískum menntum, eru fullir áhuga

á grískum og latneskum bókmenntum,

rannsóknaranda og greinandi athugun

á mannlegum efnum. En gamlar hug-

myndir eru lífseigar. Á síðara helmingi

sextándu aldar er siðaskiptum nýlokið í

Englandi, mjög gegn vilja þjóðarinnar.

Hjá alþýðu manna lifir ennþá andi ka-

þólsku og miðalda. 1 borgum og þá helzt

Lundúnum styður borgarastéttin hinn

nýja sið, en úti á landi heldur fólkið

tryggð við gamlar venjur og trú, þá trú

sem ríkt hafði um aldir í landinu. Shake-

speare er fæddur í sveit og dvelst þar

hjá föður sínum fram eftir aldri. Það

orð lá á, að gamli maðurinn héldi full

Höfwndur þessarar greinar erungurSkoti.

Han>;i er fæddur 1930 í Aberdeen, lauk

þaðan háskólaprófi í enskri tungu og bók-

menntum 1950, en hefur siðan stundað

nám í samanburðargoðafræði viö" Parísar-

háskóla og vinnur aö doktorsritgerð um

norræna goðafræði. Greinina samdi hann

sérstaklega fyrir þetta tímarit.

fast við hinn forna

sið. Er þá ekki að

undra, að það sem

mestu réð við mótun

lífsviðhorfa skálds-

ins, verði ekki rakið

til þeirra kenninga

sem voru í tízku um

þetta leyti, heldur til höfunda uppi

tveim öldum fyrr.

Hver er sú bylting, hafin á Italíu,

sem nefnd er renisans ? Kenningar henn-

ar verða lengi við líði í menntum vest-

rænna þjóða, þær eru ennþá grundvöll-

ur heimspekinnar á átjándu öld. Það er

í fyrsta lagi húmanisminn, að maðurinn

sé sjálfum sér nógur.

Á miðöldum hafði guð verið álitinn

miðpunktur alls, nú snýst allt um mann-

inn. Meðal hinna frægu miðaldakenn-

inga er sú um stórheim og smáheim.

Maðurinn er smáheimur og svarar ná-

kvæmlega til stórheims sem að sögn

skólaspekinga var guð. Þeir kenndu og

að maðurinn væri skapaður í guðs

mynd, en sá maður hlýtur að eiga bágt,

sem á sér sköpulag átjándualdarguðs.

I öðru lagi gat renisansinn af sér

rannsóknaranda, óþekktan fyrr á öld-

um. Þegar Dante stóð frammi fyrir

vandamáli hins illa, þóttist hann ekki

TlMARITIÐ VAKI

93