Vaki

						ingja í víti. Á móti heilagri þremringu

vegur hinn þríhöfða djöfull, tákn hat-

urs, fávizku og vanmættis; hin heilögu

sakrament vega  á móti  sakramentum

hinna útskúfuðu. Og þannig á Macbeth

sér  andstæðing  þar  sem  er  Malcolm.

Frelsari landsins. Að lokum fellur hið

illa um sjálft sig. Engin leið liggur milli

hreinsunarelds og 'helvítis í líkingu við

veginn milli hreinsunarelds og himna-

ríkis. 1 stað Macbeths kemur Malcolm

og í fyrsta sinn eftir komu Duncans til

Invernesskastala   berst  ferskt  loft  og

birta yfir sviðið. Lögum er komið á og

góðri skipan, en hún fæst aðeins fyrir

miklar   þjáningar.    Shakespeare  hefur

farið um helvíti og séð það réttum aug-

um.   Skynsemin  kemur  honum  til  að

rannsaka meginþætti lífsins: ástríðuna

í Othello, siðferðið í Macbeth. 1 Hamlet

og Macbeth kemst hann að ólíkum nið-

urstöðum.    I  Hamlet  vinnur  athöfnin

sjálfa sig í neind, hún tærist upp og

engin frelsun kemur í stað 'hennar: Fort-

inbras  tekur  við  ríkjum  af  tilviljun.

Malcolm   er   hinn   smurði   konungur,

Kristur, og konungur kemur í ríki sitt.

Dante  lauk helvítissýninni  með  sömu

ályktun og byrjar á því að vega Krist

og Djöful:

,,E sei sotto l'emisfero giunto

che e opposto a quel, che la gran secca

coverchia, e sotto il cui colmo consunto

fu l'umano che nacque e visse senza pecca."

Eða: Og þér eruð staddir undir hvelf-

ingunni, gegnt staðnum sem grúfir yfir

hinni miklu gjá, undir hápunkti hvelf-

ingarinnar var sá maður getinn er fædd-

ist og lifði syndlausu lífi.

Neind djöfulsins sem byggir tómið,

,,il luogo voto," virðist víkja fyrir Kristi,

hinum syndlausa. Og Dante lofar von

líkt og Shakespeare. Macbeth lýkur með

komu lausnarans og sigri frelsaðra yfir

dæmdum. Það er hinzta orrustan að

hætti Opinberunarbókar; Shakespeare

hefur ekki komizt nógu langt á leiðinni

til hreinsunareldsins, þar sem menn

sigrast sjálfir á syndum og verða hrein-

ir. Dante er einnig í helvíti, enn sem

komið er. Engin hreinsun hefur orðið,

en vonin lifir. Eins og orrusta Malcolms

er sigurinn yfir helvíti ekki auðunninn:

„Lo duca ed io per quel cammino ascoso

entrammo a ritornar nel chiaro mondo;

e senza cura aver d'alcun riposo

Salemmo su."

Eða: Leiðsögumaðurinn og ég snerum

við á hinni erfiðu leið og héldum aftur

til hinna björtu heima og klifum bratt-

ann án þess að skeyta um hvíld. En von-

in lifir og:

„E quindi uscimmo a riveder le stelle."

Eða: Þaðan gengum við til að líta aftur

stjörnurnar (sami óður). Næstu tvö

leikrit, Lear konungur og Antoníus og

Kleópatra eru leikrit hreinsunarbálsins.

Miðaldamenn kenndu að í hreinsunar-

eldi skírðist sálin við sársaukann. Dante

talar um:

„Color che son contenti

nel fuoco, perche spenn di venire

quando che sia, alle beate gente."

Eða: Þá sem dveljast ánægðir í eldin-

um af því að þeir vona að þaðan komi

þeir með blessun, hvenær sem það verð-

ur.

Lear konungur er merkasta leikrit

Shakespeares hvernig sem á er litið. Þar

er allur heimurinn á leiksviði. Hann

myndar bakgrunn fyrir mannssál sem

skírist eftir píslargöngu, geðbilun og

þjáningar. Shakespeare hefur leikinn

með því að bregða upp mynd, sem hon-

um er töm: Skipt land, eða öllu heldur

land sem á að deila. Lear er mannsál

TlMARITIÐ VAKI

99