Vaki

						sem syndin getur náð á tökum, annað

ekki. Skiptingunni er hraðað fyrir

hræsni og ýkt mótmæli elclri dætra hans,

en Kordelía er syndinni óskyld. Per-

sónan er girnilegri til fróðleiks en flest-

ir halda ef litið er á hana táknrænt en

ekki sem efni til sálfræðiathugana. Hún

dvelst með föður sínum áður en hann

syndgar, sættir sig ekki við atferli hans,

fer frá honum, en leitar aftur á fund

hans þegar hann er hreinn orðinn. Allt

miðbik leiksins er hún hvergi nærri,

samt gleymum við ekki návist hennar.

Hún er í rauninni hin guðlega náð. Hjá

Dante getur náðin heldur ekki verið ná-

læg þegar hann fer um helvíti og hreins-

unareld, en hún sendir honum Virgil.

Hún kemur fram vilja sínum með hjálp

tækis, eins og Kordelía notar Kent.

Hann er leiðsögumaður Lears að því

er virðist, hann heldur vitsmunum sín-

um óskertum þegar konungur brjálast.

Og í þessum leikritahópi lítur Shake-

speare ennþá á syndina sem ástleysi.

Synd Goneríls og Regans er að elska

fullir hræsni; dyggð Kordelíu er hin

fullkomna ást. Hún nefnir hana „ástina

samkvæmt heitum, hvorki meira né

minna," en heitin sem sameina guð og

menn krefjast fullkominnar ástar.

Frakkakonungur segír hvað ástin eigi

að vera:

...... Love is not love

When it is mingled with regards that stand

Aloof from the entire point."

Hann elskar Kordelíu fyrir auðmýkt

hennar: „Fairest Cordelia, that art most

rich, being poor; most choice, forsaken;

most loved, despised." Þetta eru dyggð-

ir, sem svara til syndar Lears, þegar

hann fylltist hroka. Dante gerir því skil

í tíunda óði Hreinsunareldsins, þar sem

hinum hrokafulla er hegnt:

,,Vero é che piú e meno aran contratti

secondo ch'avean piíi e meno addosso;

e qual piú pazienza avea negli li atti

piangendo parea dicer: piú non posso."

Eða: Satt er, að þeir voru meira og

minna bognir því þeir báru byrðar, mis-

jafnlega þungar. Og sá sem sýndi mesta

þolinmæði virtist segja stynjandi: Meira

get ég ekki.

Meginefni Hreinsunarelds er ástin

sem fyrirgefur, og Lear verður að lær-

ast að fyrirgefa.... Þegar 'hann er að

verða sturlaður hrópar hann:

„Tremble thou wretch

That hast within thee undivulged crimes

Unwhipped of justice."

Honum er réttlætið ríkara í huga en

miskunnin, en hún er að sögn Shake-

speares í Kaupmanninum í Feneyjum

„máttugust alls." Dante hyggur að misk-

unnin sé hin guðlega vera sem verður

fyrst til að bjarga honum frá reiðinni

sem koma skal, hún er „Donna gentil

nel ciel" í öðrum óð Helvítis. Ekki hef-

ur Lear lært ennþá dyggð auðmýktar-

innar þegar hér er komið sögu; hann

segir:

„I am a man

More sinned against then sinning."

En þannig syndgar sá sem skeytir

ekki um syndina í fávizku sinni, „wich

is carelessness, under the heading of

accedia, which I called sloth", — „en

það er kæruleysi sem telst til accedia,

og ég nefndi sinnuleysi," segir á ein-

um stað miðaldahöfundur enskur. 1 Lear

konungi kveður Shakespeare lokadóm

yfir hættum sem stafa af ranglegri beit-

ingu vitsmuna. 1 Hamlet og Othello

bendir hann á hættur sem stafa af vits-

munum einum. En honum hefur ekki

tekizt að finna neitt í þeirra stað. Hann

sýnir í Lear konungi að kóngur finnur

TlMARITIÐ VAKI

100