Vaki

						ingurinn sem elskast fullkominni auð-

mýkt, en þannig var mynd miðalda-

manna af ást á Kristi og Maríu, en hún

er kirkjan. Leontes þarf ekki að deyja

til að hljóta blessun, því að kona hans

vaknar til lífs, í rauninni heldur Leontes

að kona sín sé dauð, en við, áhorfendur,

eigum að líta á hlutina eilífu sjónarmiði,

sub specie æternitatis, og við vitum full-

vel að hún hefur beðið hans þolinmóð.

Þessi mynd er í fullkomnu samræmi við

rétttrúnað kirkjunnar. Maður dáinn í

synd beiðist náðar, sem hann hélt sér

ekki ætlaða, en náðin beið eftir viðleitni

hans að hún gæti lifnað og stigið til

jarðar. Við sögðum að Shakespeare hafi

hugsað sér náðina sem samræmi en

syndina sem ósamræmi. Þess vegna skal

leikið á hljóðfæri þegar Hermione vakn-

ar til lífsins. Þá verða endurfundir og

sættir. Og skáldið dregur efnið saman

í Cymbeline: „Pardon's the word."

Winter's Tale á mestan ferskleik allra

leikrita Shakespeares. I upphafsorðum

eru sýnirnar fullar af sakleysi og þar

eru fagrir lýriskir kaflar eins og „when

daffodils begin to peer" og blómaræða

Perdítu. Dante er lýrískur þegar hann

lýsir jarðneskri paradís, það er í und-

urfögrum kafla og Matilda les blóm:

,,A lady all alone who, singing, went,

and culling flower from flower,

wherewith her way

was painted."

1 tuttugusta og áttunda óði birtist

Beatrice Dante, krýnd blómsveigum,

leikið á hljóðfæri. Shakespeare hefur

komið í hina jarðnesku paradís og í síð-

asta leikritinu, Storminum, fer hann til

hinnar eiginlegu paradísar. Prosperó er

vafalaust Shakespeare sjálfur og þessi

umdeilda persóna er einnig guð. Eyjan

hans er paradís. Þar ríkir hann og kem-

ur á samræmi milli hinna stríðandi höf-

uðskepna — Kalíbans, Ariels og Mír-

öndu. Kalíban er hið jarðbundna í mann-

eðlinu, hann má nota með styrkri stjórn,

en hættulegur er hann. Áður en Prosp-

eró tamdi hann, var hann á valdi girnd-

ar og dýrslegra nautna. Míranda er ást-

in. Hún verður hin fullkomna ást mær-

innar Maríu og kirkjunnar undir stjórn

Prosperós: en ef hans nyti ekki við, væri

henni hætt fyrir amorsbrögðum girnd-

arinnar — Kalibans. Ariel er hið and-

kennda í manneðlinu, animus eða andi.

Hann getur haldið frið og hann getur

sáð ótta og skelfingu. Áður en Kalíban

kom til eyjarinnar var hann undir kúg-

un móður sinnar, Sycorax, tákni hins

illa.

Til þessarar paradísar leita sundrað-

ar höfuðskepnur, sundruð öfl haturs,

togstreitu og öfundar. Uppistaða leiks-

ins fjallar um hversu þeim var stillt til

samræmis himnaríkis. Stormurinn er

það leikrit Shakespeares, sem er nánast

tengt tónlistinni. Það er tónlistin, sem

kemur á samræmi hinna stríðandi afla.

Hin fullkomnustu ummæli um tónlist

má heyra frá Kaliban:

...... the isle is full of noises,

Sounds, and sweet airs, that give delight,

and hurt not.

Sometimes a thousand twangling instruments

Will hum about mine ears; and sometimes

voices

That, if I then had wak'd after long sleep,

Will make me sleep again: and then, in

dreaming,

The clouds, methought, would open, and show

riches

Ready to drop upon me; that, when I wak'd.

I cried to dream again."

Guðinn Prospero er alvitur á eyju

sinni, elskar allt, fyrirgefur allt. Fyrir-

gefningin nægir ekki; gagnkvæm ást

ríkir að lokum, þegar Prosperó býður

dvalarstað glötuðum bróður.

Þannig hefur Shakespeare, eins og

Dante, fundið guð, stofn og skrúða al-

TlMARITIÐ VAKI

102