Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lķf og list

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lķf og list

						BOKMENNTIR
ERLENDAR   BÓKMENNT-IR
JOHN E. HOUSMAN:
Umbrotahviður
Höfundurinn e/austurískur'að uppruna og kennir nú enskar bók-
menntir við háskólann í Nottingham. Skrifaði hann þessa grein eftir
beiðni þýðanda til birtingar í islenzku tímariti.
Það er alkunna, að eitt hið örð-
ugasta viðfangsefni ritdómara í
gagnrýni er það, að meta stefnur og
strauma samtíðarbókmennta, að
fjarlægðin ein veitir hinu grann-
skoðandi auga nægilega sjónvídd
til að sjá gott sýnishorn koma í ljós
á, vegamótum einstaklings-viðleitni
og rangsnúinna hleypidóma. Tilætl-
un eftirgreindra athugana er því
alls eigi sú, að gagnrýna enskar nú-
tímabókmenntir í heild, heldur sú,
að rekja farveg sérstaks straums á
hinu flókna landabréfi þeirra.Tím-
inn einn mun úr því skera, hvort
skoða megi straum þennan, eins og
sá, er þetta ritar vonar, sem megin-
fljót, er minni ár og kvíslar hníga í.
Sú stefna, er ég einkum læt mig
varða, er tilraun margra enskra rit-
höfunda nú á dögum í liðuðu máli
og óliðuðu til að styrkja þá skoðun
að nýju, að kjarni alls séu hin and-
legu verðmæti, að hafna þeirri
skoðun, að lífinu, líkt og rithöfund-
urinn túlkar það, geti einungis ver-
ið lýst á sannfærandi vísu í anda
þeirra Marx og Freuds eða annarra
kreddukenninga af því tæi og stað-
hæfa, að hvað skáldinu viðvíkur, sé
hlutverk þess í verkum sínum eigi
það, að veita fagurræna fróun, held-
ur það, að gefa sýn hans af hlutlæg-
um veruleikanum form eða lögun.
Þá er ég ræði um andleg verðmæti,
hefi ég eigi eingöngu verðmæti
kristinnar trúar í huga. Það mun
og vitnast, að aðeins örfáir þeirra
rithöfunda, sem um ræðir, geta tal-
izt til kristinnar trúar í þrengsta
skilningi hins trúaða samfélags. En
með andlegum verðmætum á égvið
staðhæfingu á hlutlægri skynjan og
einingu tilverunnar, sem einstakl-
ingurinn er hluti af. Slík staðhæf-
ing á andlegum verðmætum hafði
komið lítt við sögu á árunum frá
1920-1940. Ljóða- og sagnahöfund-
ar virtust einkum gera sér far um
að túlka og aðhyllast kenningar
Marx og sálarfræði Freuds, sem
hvorar tveggju voru augsýnilega
gersneyddar öllum andlegum verð-
mætum. Straumhvörf þau, sem
gerzt hafa, eru því íhugunarverð,
þar sem þau hafa runnið - að því er
virðist — frá hinum andlega rórask-
andi   og   þjáningarfulla   aldartug
vorum.
I.
Þróun Aldous Huxleys virðist sér-
staklega táknræn í þessu sambandi.
Hinn hæfasti frumkvöðull hinnar
, mikilvægu afstæðisstefnu („relativ-
ism") reyndist vera sonarsonur mik-
ilmennisins, Thomas Henry Hux-
leys. Huxley, sem hefir jafnan sam-
einað það, að vera skáldsagna- og
ritgerðahöfundur, hlaut að hafa
orðið áþreifanlega var við hið and-
lega tómlæti umhverfis sig, er hann
lýsti svo biturlega hinni ómerku og
fallvöltu klíku rithöfunda, lista-
manna og sérvitringa í skáldsögum
eins og „Point Counter Point" og
„Those Barren Leaves". Sem rit-
gerðahöfundur, t. d. í hinu frá-
bæra og táknrænt-titlaða ritsafni
„Do What You Will", gagnrýnir
Huxley vægðarlaust og hnitmiðað
bækur, menn og dægurmál, en í
því er hann of öruggur um eigin
gáfur, of brynvarður í undirvitund
um andlega yfirburði, til þess að
menn fái þá hugmynd, að höfund-
ur hafi nokkuð annað að bakhjarli
en gáfur sínar og skarpskyggni. Þó
hefði aðeins gersamlega friðlaus og
reikul sál getað ritað hina vægðar-
lausu háðsögu „Brave New World"
um þjóðfélag, sem reiðir sig á borg-
Aldous Huxley
LÍF og LIST
15
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24