Líf og list

						myndlistar á þessari öld og ákveðið

er að senda hana til Osló innan

skamms á þessum vetri. Mennta-

málaráð skipaði fjóra menn úr

hópi íslenzkra listmálara til þess

að velja málverk, teikningar og

þess háttar (eins og það er orðað

í sýningarskránni) úr verkum

þeim, sem dómnefndinni bárust.

Eins og að líkum lætur hlýtur að

hvíla mikíl ábyrgð á dómnefnd,

sem mæla skal karat gullsins í

hinni ungu listmenningu okkar.

Skal hér látið ósagt um, hvort sér-

hver þessara fjögurra manna hafi

verið starfi sínu vaxinn — um það

skiptast eflaust skoðanir. En flest-

ir sanngjarnir og heiðarlegir menn

hljóta að vera á einu máli um, að

í vali mynda á listsýningar mega

engin hrossakaup þrífast — dóm-

nefndinni er ætíð skylt að dæma

eftir efni einvörðungu, en ekki eft-

ir klíkuhætti ellegar persónulegri

óvild. Líklega er enginn maður

svo af guði gerður, að hann sé alls

endis óhlutdrægur í dómum sínum

— hvort heldur sem er um list eða

annað að ræða. En bezt hefði

sennilega farið á því, að Mennta-

málaráð hefði fengið hingað til

lands erlenda, listmenntaða menn,

til þess að skera úr um, hvað hæft

væri til sýningar, ef koma hefði

mátt því við. Á þann hátt hefði

helzt verið hægt að girða fyrir öll

hrossakaup í þessu sambandi. Engu

að síður ber sýningin þess vitni, að

valið hefir tekiztsvo vel, að sýn-

ingin í heild gefur góða hugmynd

um þroska og hæfni flestra eldri

og þekktari málara okkar. Og

annað, sem ekki er síður mikils um

vert: hér býðst okkur að kynnast

þeim í fyrsta sinn, svo að einhverju

nemi. Sýningin er í heild skemmti-

leg og ber vott um, að íslenzk

myndlist stendur á mun hærra

stigi (standard) en margan hefði

órað fyrir. En þratt fyrir kosti sína

er   sýningin   hnökrótt:   sumt þar,

sem spillir heildaráferðinni. Dóm-

nefndin heíir auðsjáanlega vandað

til margs á sýningunni, en ekki ver-

ið að sama skapi sjálfri sér sam-

kvœm i kröfum sinum. Því kröfu-

harðari sem hún er þeim mun

betra. En memento: eitt skal yfir

alla ganga! Því bregður manni ó-

notalega í brún að sjá þar þvælast

fyrir alls kyns föndrarasmíð, sem á

alls engan tilverurétt í þessu um-

hverfi né annars staðar. íslending-

ar eru undarlega hefðbundnir í

eðli sínu — ógjarnir á að breyta um

smekk og viðhorf til ýmissa hluta,

er eitt sinn hafa hlotið náð í aug-

um þeirra eða verið hossað upp í

viðhafnarsæti (huga) þeirra. Hið

sama gildir um list og listamenn.

Meðan þorri manna hér hafði lítil

kynni af list (sem hann raunar hef-

ir enn, þó að slíkt horfi nú allt til

bóta) hefír sumum íslenzkum list-

málningarfúskurum, sigldum og ó-

sigldum, lærðum og ólærðum,

tekizt af einhverjum óskiljanleg-

um ástæðum að lauma þvi inn hjá

fólkinu, að þeir kynnu eitthvað til

lista.  Smátt og smátt hafa þessir

sömu menn með beinum og óbein-

um áróðri eða öðrum persónuleg-

um stuðningi sér til framdráttar

komizt í tízku hjá borgurunum —

aí'urðir þeirra gerðar að snobb-

stássi í viðhafnarsölum.w(Sumir þess-

ara sigldu og akademílærðu föndr-

ara lifa enn á þessari fornu frægð

sinni, standa enn á gömlum merg,

þó að svikinn sé. Þess vegna er

hastarlegt, ef hin virðulega dóm-

nefnd, sem að öðru leyti hefir látið

sér annt um ábyrgðarstarf sitt og

innt það samvizkusamlega af

hendi, hefir af ótta við veldi föndr-

aranna með listmálaranafngiftina

og áhangendur þeirra, látið undir

höfuð leggjast að vísa kákmyndum

þeirra á bug úr saiarkynnum þess-

arar göfugu sýningar. Ef listin á að

blómgast og þrífast hér á landi,

verða atkvæðamenn listalífsins að

samræma gerðir sínar við innri

sannfæring, en ekki „hossa heimsk-

um gikki, svo að hann gangi lagið

á."

Skal nú fyrst vikið nokkrum orð-

um að miðkynslóð íslenzkra mál-

Jón Stefánsson:

Vetur

LÍF og LIST