við; æ það vildi ég að ég færi nú að fá blessaða hvíldina." Það get- ur vel verið að þessi skáldskapur fari öfugt í mig, en svona fer hann í mig, einsog þetta taut. Stundum minna þessi kvæði mig á hræðsluvælið úr móðursjúkum amrískum stjórnmálamönnum sem oft er verið að hafa eftir í útvarp- inu öllum til athlægis: „aldrei hef- ur ástandið verið ískyggilegra né geigvænlegra en nú; ógurlegur háski steðjar að bandaríkjaþjóð- inni; bein og bráð hætta er yfir- vofandi í alheimsmálum —", og svo framvegis endalaust. Og þó er svo mikill friður í Amríku, að amríku- menn verði að ferðast milli tíu og tuttugu þúsund kílómetra til að fá einhvern til að berjast við sig. * * * Skagfirskur bóndi gisti hjá mér á dögunum. Við sátum fyrir framan eldinn leingi nætur og hann fór með mörghundruð ferskeytlur úr Norðurlandi. Þetta var sona alla- vegana skáldskapur, en mikið var hann fullur af jarðlífssafa, klambr- ið ekki síður en hitt sem sléttkveð- ið var. Hann fór með dýrlegar vís- ur um þessar úrkynjuðu íslensku truntur þar sem þeim er Iýst einsog goðkynjuðum fákum. Þar var skáldskapur um hlægilega presta, um kröggur í vetrarferðum og als- konar slysfarir, sumar sorglegar aðrar hlægilegar, um feitar stúlkur, um stórkostlegar siglíngar, um furðuviðburði í Skagafirði, 100% klámvísur, eftirmæli um góða og vonda menn. Og hann fór með vís- ur um Skagafjörð sjálfan þar sem héraði þessu er með rökum og ó- rækum sönnunum lýst sem þess- konar guðdómlegu landi sem ekki á sinn líka á jörðunni, varla einu- sinní í Tíbet, landi þar sem mann- lífíð á heima í allri sinni dýrð og Grettir er útilegumaður í Drang- ey, landi sem vér elskum svo heitt að öll íönd og álfur blikna í sam- anburði, og hefur það meðal ann- ars til síns ágætis að þaðan sér ekki í önnur héruð; það land þar sem vér viljum lifa og deya og gánga aftur. Eitt kvæðið var um mat, eldgamalt, hann taldi það mundu vera úr Fljótum, því hvergi nema þar segðu menn svo þegar þeir verða hissa: nei nú stansar mig. Matarkvæðið er sona: Kvöldskatt fékk ég, kær og þekk konan gekk um beina, magáls þekkja mundi ég smekk, má því ekki leyna. Efst lá kaka einsog þak sem eldsins bakan herti, barðið spraka meður mak í munn ég rak og skerti. Af barni rollu bríngukoll baugs lét tolla lína á minum bolla mæt og holl, mátti ég hrolli týna. Lángur þar hjá leggur var, laukinn bar hann gæða, bónda skar ég bitann snar, blessun var að snæða. Hákarls sniðið hafði kvið hrundin iðu glansa, lagði hann niður á leirfatið, lá mér við að stansa! Stykki hér með hryggjar er huppsneið skera 'ún mundi, flot og smérið baugsól ber blossa hvera þundi. Mér þætti gaman að heyra nútíma skáld á íslandi, úngt eða gamalt, yrkja eins vel og umjafnskemtilegt efni og þessi ónafngreindi fljóta- maður hefur ort, líklega fyrir 200 árum. * * * Síðan ég las húspostilluna eftir Brecht fyrir átján árum, en síðan ýmis verk hans önnur, hef ég æv- inlega, sé ég spurður, svarað því til, að af núliföndum skáldum sem ég þekki þyki mér hann bestur í heimi. Þetta er að vísu huglægur dómur einsog slíkir verða, og þó finst mér ég gæti stutt hann með öðrum rökum ýmsum en skírskota til smekks míns, ef nauðsyn krefði. Þó ég standi í mikilli þakkarskuld við skáld þetta, sem hefur verið líf- rænn þáttur hugar míns leingi, hef ég ekki verið þess umkominn að sjá það við hann í neinu, utan snaraði fyrir fimtán árum barn- æskukvæði hans einu, um morð- ingjann Maríu Ferrar. I Sinn und Fo?-m, síðasta hefti þessa árs, er nýtt kvæði eftir Brecht, Kvæðið um hirsifræið. Þetta kvæði er. um ágæti mannsins og jarðar vorrar, þar sem auðlegð, alsnægtir og hamíngjukostir eru svo óþrjót- andi að ekki er hægt að gera sér himinríki öðru vísi en í líkíngu jarðarinnar, né guði nema í mynd mannsins — og ná eftirmyndirnar aldrei fyrirmynd sinni. Hirðínginn Tsjaganak Bersijev úr sandauðnum Kasakstanlands, sem liggur fyrir austan Kaspíhaf, og er miklu stærra en Evrópa, eignast jörðina, samyrkjubóndi, og fer að rækta hirsifræ. Þetta fræ, vesalast frækorna, sem lifir aðeins í hrjóstr- um og eyðimörkum, verður í hönd- um hans að einu mesta frækorni heims. Um göfgun þessa frækorns, framkvæmda á laungum tíma af þessum villimanni sem áður var, hafa vísindamenn skrifað bækur, og er kvæðið ort uppúr einni þeirra. Það þarf ekki smálítið skáld til að geta ort svo útaf ómerkilegu fræi, að maður á hala veraldar sem aldr- ei hefur heyrt fræið nefnt, standi á öndinni í lestrinum, fullur eftir- væntíngar um hvað komi í næstu vísu, en als er kvæðið 52 ferhend- ur. Þetta er upphafserindið: Tschaganak Bersijew, der Nomade, Sohn der freien Wiisteneien im Land Kasakstan in den Steppen am Fluss Uil, wermut- bewachsen liess er nieder sich und baute Hirse an. Frh. á bls. 26 LÍF og LIST 13
Beinir tenglar