í stórum stfl, togaraútgerö kemur til sögu, fjölmenn fiskverkun, verkalýðs- félög, stjórnmálaflokkar stéttaátaka í stað sjáifstæðisbaráttu, stórauknar sam- göngur við útlönd, meginþættir þjóð- ífsins eru nýir, það umturnast á skömmum tíma. Jú, það er rétt. En hitt skiptir meginmáli, hvort slíkar breyt- ingar ganga yfir menn umræðulaust, eða hvort þeir leggja sig alla fram um að átta sig á þeim opinberlega, í áheyrn almennings, þar sem allir geta lagt orð í belg. Slíkt ástand er meginþáttur lýð- ræðis, og við slíkar aðstæður verða til merkilegir rithöfundar. Ef við að lokum hugleiðum mögu- leika skálda til að koma verkum sínum fyrir sjónir almennings — fyrir stríð og nú — eða, með öðrum orðum, hversu auðvelt áhugamenn eiga með að fylgj- ast með nýsköpun í bókmenntum, þá hefur mikil breyting orðið. Og að sumu leyti er ótvírætt um afturfór að ræða. Bókaútgáfa er nú miklu auðveldari en þá var, og miklu meiri. Þó verða flest ný ljóðskáld enn að gefa út bækur sínar sjálf, þau fá ekki útgefendur. Og hvar býðst þeim rúm í tímaritum? Fyrir stríð gátu smásögur og ljóð fyllt 350-450 bls. yfir árið í samanlögðum þeim tíma- ritum sem hér hafa verið til umræðu. En hver skyldi sambærileg tala vera nú? Áhugamenn um bókmenntir keyptu þessi tímarit og lásu yfirleitt það sem þar birtist, m.a. eftir nýliða. Skáld í þroska gátu því fengið mikla útbreiðslu á verkum sínum, og viðbrögð við þeim, sem þau gátu lært af. En hve margir skyldu kaupa þau fjölrituðu ljóðakver sem liggja í bókabúðum? Það þarf ekki lengi að velta því fyrir sér hvort fyrir- komulagið muni vera þroskavænlegra fyrir bókmenntasköpun, núverandi eða hið fyrra. Ég fann að því, að gömlu menningartímaritin skyldu ekki kynna hérlendis erlendar bókmennta- nýjungar. En hver annast slíkt Þorgeir Kjartansson Vandinn að yrkja Ijóð Hál eru orðin. Andinn sleipur. Erfitt að spá í þokur dagsins. Örugga svarið undan hleypur. Endir er hvergi ferðalagsins. Köld eru orðin. Óskir fljúga andsælis snúning jarðarþvargsins. Auðvelt að lifa smátt og ljúga. Leggja sinn mátt í samkór gargsins. Allt þetta fólk í feluleikjum finnur að brjóstin stífna af kulda. Ruglaðir kollar kafa í reykjum. Kafna í útblæstri félagsdulda. Oft var svo kátt í Keflavíkum. Kunnum vér sögur nætur langar. Loforðin öll sem ung vér flíkum eru í draumum bundnir fangar. En þá er margt sem munninn gleður: Mátuleg orð í fleygum rúnum. Heit eru orðin. Ósinn veður einherjinn kaldur fótum lúnum. Brátt kemur vorið. Brotna klakar. Blossar vort líf af innri hita. Maður í ofni brauðin bakar. Bíða vor skip á milli vita. 27
Beinir tenglar