Svart á hvítu

						Þeirri mynd hefur lítiö verið hampað, enda fór víst

takan að einhverju leyti í handaskolum og var gerð

hennar ýmsum erfiðleikum háð.

Næsta mynd Wenders var „Lísa í borgunum"

(1973), en það þykir ákaflega Ijóðræn mynd og fal-

leg þeim sem séð hafa. Hún fjallar um mann sem

situr skyndilega uppi með litla stúlku og lýsir

myndin kynnum þeirra og ferðum í ýmsum stór-

borgum. Þess má geta að þýska hljómsveitin CAN

gerði tónlistina við myndina.

Þá gerir Wenders kvikmynd sem byggir á Wil-

helm Meister eftir Goethe og hét sú „Afleikur".

Þetta var árið 1974. Peter Handke skrifaði handritið

sem er nokkurs konar nútíma útgáfa af frumverk-

inu. Wilhelm Meister býr með móður sinni í smábæ,

leiður og ófullnægður. Hann hyggst verða rithöf-

undur og hefur myndin raunar að geyma margs

konar hugleiðingar um gildi og hlutverk skáld-

skapar. Hann yfirgefur heimabæ sinn og fer í

ferðalag um Vestur-Þýskaland. Á leiðinni hittir

hann gamlan flökkuhljóðfæraleikara og unglings-

stúlku sem er ífylgd með honum og einnig leikkonu

að nafni Therese Farner. Gamli maðurinn hafði

áður verið nasisti og orðið gyðing að bana. Hann

virðist ekki hafa gert upp sakir við fortíð sína og af

þeim sökum er Wilhelm mjög í nöp við hann. Þau

ferðast fjögur milli nokkurra staða, en samskipti

þeirra verða því óbærilegri sem lengra líður á

samveruna. Myndinni lýkur með því að Wilhelm

segir skilið við samferðafólkið og við sjáum hann

að lokum einan síns liðs í hríðarbyl uppi á fjallstindi.

Næst gerir Wenders „í tímans rás" (1975), en

hún fjallar um vináttu tveggja karlmanna. Kostu-

legir atburðir verða til þess að kynni takast með

þeim. Þeir ferðast saman um afskekkt sveitahéruð

við landamæri Austur- og Vestur-Þýskalands og

gera við kvikmyndasýningarvélar. Báðir eiga þeir

við erfiðleika að stríða í samskiptum við konur.

Samband þeirra byggist þó á því að leiða þessi

vandamál hjá sér. Það gengur þó ekki þegar til

lengdar lætur. Þeir ræða loks opinskátt um þessa

erfiðleika sína og slíta síðan samvistum.

Síðan kemur „Ameríski vinurinn" árið 1977.

Myndin fjallar um Jonathan Zimmermann, sem er

hógvær og rólyndur rammagerðarmaður, sem lifir

kyrrlátu lífi með eiginkonu sinni og syni í Hamborg.

Dag nokkurn kemur frakki einn í heimsókn og býð-

ur honum of fjár fyrir að drepa félaga í Mafíunni í

neðanjarðarlest í París. Fyrst neitar Jonathan, en

fellst svo á að fremja morðið og annað fylgir í kjölfar

þess. Frá því sleppur hann naumlega með hjálp

bandaríkjamanns, sem hann hafði þá nýlega

kynnst. Bandaríkjamaðurinn hefur heldur ekki

hreinan skjöld; hann er bendlaður við málverka-

fölsun. Báðir eru þeir flæktir í atburði sem vaxa

þeim yfir höfuð. Höfuðþema myndarinnar er hin

sérstæða vinátta sem tekst með Jonathan og Tom.

Myndin er byggð á skáldsögunni „Ripley's

Game" eftir Patriciu Highsmith. Wenders segir um

Patriciu: „l' bókum hennar verður til saga út frá

angist og lítilvægum aumingjaskap, smávægileg-

um göllum sem hver og einn þekkir svo vel að hann

tekur varla eftir þeim hjá sjálfum sér. Athyglinni er

beint að manni sjálfum. Úr lítilli, saklausri lygi,

þægilegri sjálfsblekkingu verða til geigvænlegir

atburðir og það er engin undankomuleið. Þetta

gæti hent okkur öll. Þetta er ástæðan fyrir því hve

sannar þessar sögur eru. Þær fjalla um það að

mesta hættan felst í smávægilegum veikleikum og

miðlungs umburðarlyndi gagnvart sjálfum okkur og

öðrum. En þær reyna ekki að kryfja efnið til mergjar

eða útskýra. Það eru bara einstök atriði og ein-

staklingar sem um er fjallað, engar alhæfingar."

Wenders skrifaði m.a. svo um „Ameríska vin-

inn": „Allar kvikmyndir eru pólitískar, en þó sér í

lagi þær sem þykjast ekki vera það: „afþreyingar-

kvikmyndir". Þær hafa mesta pólitíska þýðingu, því

þær bægja burt hugmyndinni um breytingu hjá

fólki. Allt er í lagi bara eins og það er, segja þær í

hverju myndskeiði. Þær eru risastór auglýsing fyrir

óbreytt ástand. Ég held að „Ameríski vinurinn" til-

heyri ekki þessum flokki. Samt sem áður er hún

„afþreyingarmynd" og spennandi, en allt er opið

og breytingum undirorpið. Öllu er ógnað. Myndin

hefur engan beinan pólitískan boðskap, en hún

slævir ekki skilningarvit okkar. Hún gerir ekki per-

sónurnar að brúðum og áhorfendur um leið. Því

miður er það einmitt sem margar „pólitískar"

myndir gera."

Dennis Hopper í hlutverki „amerfska vlnarlns"

Myndin er uppfull af orðaleikjum og tilvísunum í

bandaríska kvikmyndasögu. Ástæðuna fyrir því að

hann lét fræga Hollywood-leikstjóra á borð við

Nicholas Ray leika Mafíuglæpamennina segir

Wenders vera að þeir séu einu raunverulegu

svindlararnir sem hann þekki og eina fólkið sem

ráðskast með líf og dauða á jafn kæruleysislegan

hátt og Mafían.

„Ekkert annað frásagnarform fjallar eins vel og

réttilega um hugmyndina um það hver maður er

eins og kvikmyndin, því með engu öðru táknmáli er

hægt að tala um efnislegan raunveruleika hlutanna

í sjálfu sér" segir Wenders. „Ameríski vinurinn"

11