arður vinnunnar sem fólk glatar, þaö er sjálfur persónu- leiki þess, það sem gerir það að mannverum, það er rænt rétti sínum. List er til dæmis jafn sjálfsagður réttur hvers manns og jafn rnikil sjálfstúlkun og að elska einhvern einstakling af gagnstæðu kyni eða hinu sama. Þennan rétt verðum við að gefa því aftur, ég álít listamenn vera einskonar lánardrottna viss sköpunaranda sem verður að svo miklu leyti sem unnt er að gefa fólkinu aftur, hvort sem það færir sér hann í nyt á þessu stlgi málsins eða ekki. Þetta er tímaspursmál. Þegar ég var að skrifa „Teaching and learning as performing arts" hitti ég stærðfræðinginn Edwige Regenwetter og spurði hana að því hvað hún væri að gera. ,,Ég er að skrifa um vandamálið hvernig eigi að búa til fullkominn bolta úr ófullkomnum kassa," sagði hún. Og ég sagði: Þetta er einmitt það sem ég er að fást við". Sp. Gætir þú þá ekki sagt okkur aðeins frá formúlunni um hraða listarlnnar? F. Hraði listarinnar er eitt af því sem ég hef reynt að koma inn í þetta. Ég fer að honum frá öllum hliðum. Englendingur einn sagði einhvern tíma að í öllum feitum mönnum væri mjór maður að reyna að komast út, þetta er eins og sannleikurinn í okkur og í þjóðfélaginu. Ég setti fram þá tilgátu að listin væri fall (funktion) af lítinu plús skáldsögn (fiktion) þar sem skáldsögnin stefndi á núll, þannig að þegar skáldsögnin er núll er listin og lífið eitt og hið sama. En skáldsögnin er venjulega til staðar. En ég vildi sjá þetta á dýnamískan hátt, því að í fúnk- sjóninni er fyrsta afleiðan hraðinn, svo að ég hélt kannski að með því að setja listina upp í fúnksjón þá fengi ég hraða listarinnar sem fyrstu afleiðu. Það má líta á þetta verk á þrjá vegu, konan mín, Marianne, lítur á það Ijóð- rænt til dæmis, Regenwetter segir mér að stærðfræði- lega sé þetta marklaust. Og svo er meira og minna inn- sæisleg merking, sem mér finnst athyglisverð, því að það er eins og þegar ég er búinn að leysa hnútana í lífi mínu einn af öðrum að þá kem ég að þversögn og skiln- ingur á þverstæðum er háður innsæi, hann byggir ekki á lærdómi eöa þvíumlíku, hann byggir á reynslu, djúpri reynslu, þannig held ég að aðeins viss þekking geti komist áfram stig af stigi, því að fólk hefur hana í raun og veru í sér. Svo aö það mætti kannski skipta á listinni og alheiminum eða veruleikanum og fá út alheiminn plús skáldsögn þar sem skáldsögnin stefnir á núll o. s. frv. Sp. Hvað um rauða sokkinn ígula kassanum? F. Þaö verk tengist hugmyndinni um stöðuga sköpun. Listsköpun okkar spannar vítt svið og við notumst við hin ýmsu tæki, allt frá stokkum og steinum til hins flóknasta rafeindabúnaðar. Það er sama hvaða efni við notum, þaö er krafturinn að baki verkinu sem skiptir máli. Út frá hugmyndinni um stöðuga sköpun datt mér í hug að það væri jafngilt hvort hluturinn væri vel geröur illa gerður eða alls ógerður. Ég hef beitt þessari jafngildisreglu við atarashíi: nýtt. ferskt. nýlegt. nútímalegt. allt er nýtt allt er ferskt allt er nýlegt ekkert er nútímalegt. aÓÍ: grænt. fölur. óþroskað. hæfileikar mínir eru grænir skrif min eru föl list mín er óþroskuð. anai hola. greni. hellir. kanína í holu refur ígreni ana í helli ég í ana. ÍfTC v J JL \ > 7 yiimei-na: frægur. vel þekktur. alkunnugt. þaöer alkunnugt þú getur verið frægur án þess að vera vel þekktur. Jfa &- rt kawaíi: elskulegt. snoturt. geðfellt, lítið. gómsætt. sætt. til að vera hamingjusamur, telja japanir að menn þurfi: \i snoturt vestrænt hús elskulega litla japanska eiginkonu gómsætan kínverskan mat og (ef ég má bæta við) sæta franska frillu abunái: hættulegt. varúð. oryggi er hættulegt varúð! Á * I des. 1968 hélt Robert Filliou sýningu í Dússeldorf. Þar beitti hann á myndrænan hátt jafngildislögmálinu, (þ.e. það gildir einu hvort hlutur er vel gerður, illa gerður eða ógerður) á 10X12 cm gulan kassa sem innihélt rauðan sokk. Fimmti og stærsti kassinn var 2 X 6 m og varð hann að láta þar staðar numið vegna plássleysis. Ef Filliou hefði smíðað 100 slíka kassa í stað 5, hefði hundraðasti kassinn náð 5 sinnum umhverfis jöröina að lengd og verið 50000000000000000000000000000000- 000 km á hæð. Og vegna þess að hraði Ijóssins er 180000 km á sek., var athöfnin að láta rauðan sokk í gulan kassa og jafngildislögmálið því ekki ábyrgt fyrir stöðugri sköpun alheimsina? 21
Beinir tenglar