Ijósast var þetta í Frakklandi og Bandaríkjunum. Franska fyrir- tækiö Pathe eignaðist fyrir 1914 dreifingarfyrirtæki víða í heimin- um. Einokunaraöstaða þess varð svo sterk aö þaó náði að standa í vegi fyrir þjóðlegri kvik- myndagerð í flestum löndum Evrópu. Hvorki bretar né þjóð- verjar höfðu þá nægilegt fjár- magn í þessari grein að þeir næðu að hamla gegn einokun Pathe fyrirtækisins. Stór fyrir- tæki eins og Nordisk Film í Dan- mörku og Cines A. G. á ítalíu buöu þessu franska fyrirtæki byrginn með því að kaupa kvik- myndahús í ýmsum löndum og koma sér þannig upp bíókeðjum til þess að tryggja sér markaö fyrir myndir sínar. í Bandaríkjun- um var litið á kvikmyndagerð sem hverja aðra iðnaðarfram- leiðslu. Samkeppnin var geysi- hörð og þegar framleiðendum varð Ijóst að hún leiddi til lægra miðaverðs vaknaði áhuginn á hringamyndun. Níu stærstu framleiðslufyrirtækin tóku hönd- um saman og mynduðu sam- steypuna „Motion Pictures Pat- ent Company". Hún tryggði sér rétt á ýmsum einkaleyfum í kvik- myndaiðnaöinum og veitti með- limum sínum leyfi til kvikmynda- sýninga. Fyrsti og stærsti hrá- filmuframleiðandinn Eastman Kodak Co. var tekinn inn í sam- steypuna og féllst á að selja filmur einvöröungu til kvik- myndagerðar á vegum fyrirtækja samsteypunnar. Þannig skap- aðist einokun á kvikmyndagerð gegnum hráfilmusölu. Þeim kvikmyndahúsum sem reyndu að fá kvikmyndir frá óháðum framleiðslufyrirtækjum var refs- að á ýmsan hátt m. a. meö því að taka af þeim sýningartæki. Þrátt fyrir þessar aðgerðir reyndu ýmsir óháöir dreifingaraöilar aö starfa utan samsteypunnar. Á vegum samsteypunnar var því stofnaö dreifingarfyrirtæki Gen- eral Film Co. sem lagði undir sig 57 af 58 helstu dreifingarfyrir- tækjum sem störfuóu í Banda- ríkjunum 1910. Markmiðið meö samsteypunni var aö framleióa eins ódýrar og gróðavænlegar kvikmyndir og hægt var. Sam- steypan staðlaði og skipulagði Kinetoscope, jafnnn kenndur við Edison en var ( raun lundinn upp og smíðaður al aðstoðarmanni hans, W. K. L. Dickson; grundvallaruppfinning fyrir Iramþróun kvik- myndatækninnar. kvikmyndaframleiðsluna eftir fyrirmyndum sem þekktust í öðrum iðngreinum. Launum kvikmyndageróarmanna og leik- ara var haldið í lágmarki, leigu- verð var ákveðið og ekkert tillit var tekið til óska kvikmyndahús- anna um kvikmyndir til sýninga. Kvikmyndaiðnaðurinn Allt frá byrjun var litið á kvik- myndaframleiðslu sem áhættu- sama starfsemi og það var ekki fyrr en rétt fyrir fyrri heimsstyrj- öldina aö bankarnir fengu áhuga á þessum nýja iðnaði og sáu sér hag í að fjárfesta þar. 1927 var svo komið aö þau 20 þúsund kvikmyndahús sem þá voru starfandi í Bandaríkjunum voru að mestu leyti komin undir stjórn risafélaganna sem aftur voru í nánum tengslum viö bankakerf- ið og stóriönaöinn. Samstarfið við bankana leiddi til enn frekari stöðlunar og flokkunar á kvik- myndum. í Evrópu haföi Þýska- land náð forustunni í kvik- myndaframleiðslu með fjár- magni frá bönkum og einnig þar eins og í Bandaríkjunum var kvikmyndaiðnaðurinn í höndum fáeinna risafyrirtækja. Þau höfðu vinsælustu og dýrustu leikarana á sínum snærum og framleiddu bestsóttu myndirnar. Stöðug framleiðsla þeirra gerði þeim kleift að jafna út hallann á einstökum myndum í heildar- framleiðslunni. Kostnaðurinn við gerð myndanna jókst stórum og hin mikla fjárþörf gerði óháö- um framleiðendum erfitt fyrir. Talmyndin Allt fram til 1927 jókst aðsókn að kvikmyndum í flestum lönd- um. En þá fór að bera á kreppu í SVART Á HVI'TU 39
Beinir tenglar