Svart á hvítu

						„Menn geta vallð um útvarps- og sjónvarpsdagskrár líkt og stelnuskrár stjórnmálaflokka, sem

stjórnað er af fámennum valdaklíkum. Sá smávægilegl munur sem á þessum stefnuskrám er, er til

þess gerður að leiða fólk í þá blekkingu að um sé að ræða harðvítuga samkeppni milli einstakra

stjórnmálaflokka, en í raun og sannleika er hún alls ekki til staðar í neinu þeirra mála sem sköpum

skipta."

anlegt eins og skæruliða. Sá sem

alltaf lítur á fjöldann sem þolanda

getur ekki gert hann virkan. Hann

leitast viö aö stjórna hreyfingum

hans. Böggull eöa pakki eru ekki

hreyfanlegir í þessum skilningi

orösins, þeim er ýtt fram og til baka.

Göngur, raöir og skrúófylkingar

hamla hreyfanleik fólks. í sama bás

má setja áróður sem heftir sjálfstæöi

manna í stað þess að auka það.

Slíkur áróöur slævir pólitíska vitund.

Fjölmiðlarnir hafa orðið til þess að

almenningur á þess kost í fyrsta

skipti í sögunni að taka þátt í fé-

lagslegri og þjóöfélagslega mikil-

vægri framleiðslu þar sem nauö-

synleg tæki eru þegar í höndum al-

mennings. Með þessarl almennu

þátttöku og fyrr ekki, verður raun-

veruleg nytsemi svokallaðra sam-

skiptafjölmiðla (communications

media) Ijós. Eins og stendur þjóna

tæki, svo sem sjónvarp og kvik-

mynd, alls ekki neinu samskipta-

hlutverki heldur hamla gegn því.

Þessi tæki leyfa enga víxlverkun

milli sendanda og viðtakanda.

Hvað rafeindatækninni viðkemur

er á hinn bóginn engin grundvallar-

móthverfa milli sendanda og mót-

takanda. Sérhvert smáraviðtæki

(transistorviðtæki) er samkvæmt

byggingu sinni jafnframt senditæki.

Með einfaldri viðbótartengingu gæti

það haft áhrif á önnur viötæki.

Þannig standa tæknileg vandamál

ekki í vegi fyrir því að dreififjölmiðli

(distributions medium) verði breytt í

samskiptafjölmiðil. Það er hins veg-

ar af pólitískum ástæðum vitandi

vits reynt að koma í veg fyrir að slík

þróun geti átt sér staó. Skipting

fólks í sendendur og viðtakendur

með aðstoð tækninnar, endur-

speglar hina þjóðfélagslegu verka-

skiptingu milli framleiðanda og

neytanda. Vitundariðnaðurinn gefur

þessari skiptingu sérstaka pólitíska

þýðingu, þar sem hún er í raun af-

leiðing af grunnmóthverfunni milli

ríkjandi og undirokaðra stétta (þ. e.

milli einokunarauðvaldsins og skrif-

ræðisins annars vegar og þess fólks

sem til þess þarf að sækja hins veg-

ar).

Líkingin    stenst   í   smáatriöum.

Menn  geta  valið  um   útvarps-  og

sjónvarpsdagskrár líkt og stefnu-

skrár stjórnmálaflokka, sem stjórn-

að er af fámennum valdaklíkum. Sá

smávægilegi munur sem er á þess-

um stefnuskrám, er til þess gerður aö

leiða fólk í þá blekkingu að um sé að

ræða harðvítuga samkeppni milli

einstakra stjórnmálaflokka, en í

raun og sannleika er hún alls ekki til

staðar í neinu þeirra mála sem

sköpum skipta. Lágmarkssjálfstæði

kjósanda/hlustanda felst auövitað í

kosningu/vali. Ef við höldum líking-

unni áfram og miðum við tveggja-

flokkakerfi verður andsvarið (feed-

back) að einföldu þriggja kosta vali.

„Skoðanamyndun" jafngildir þá

viðbrögöunum í þessu vali, þ. e.

hvort valin er dagskrá 1, dagskrá 2

eða tækið stöðvað (það að sitja

heima).

,,Útvarpi verður að breyta úr

dreifingartæki í samskiptatæki. Meö

víðtæku rásakerfi gæti útvarpið

þannig orðið stórkostlegasta sam-

bandsverkfæri sem hægt er að

hugsa sér. Þetta krefst þess að bæði

sé hægt að senda út og taka við,

þannig að hægt sé aó fá hlustand-

50

SVART Á HVÍTU