Birtingur

						TfLáloe'ikasúmnG

QókaHHesa'L y.ókannessúHal

Jóhannes Jóhannesson opnaði málverkasýn-

ingu í Listvinasalnum við Freyjugötu sunnu-

daginn 4. þ. m., og verður hún opin til 18. apríl.

Jóhannes hóf ungur gullsmíðanám, en hall-

aði sér síðar að myndlist og sigldi til Ameríku

til náms, hefur síðar dvalið um tíma á ítalíu og

víðar erlendis. Hann hélt fyrstu sýningu á verk-

um sínum 1947, síðar í félagi við Sigurjón 01-

afsson, myndhöggvara, 1949. Eru þannig 5 ár

Iiðin, síðan mönnum gafst síðast kostur á að

líta á myndir þessa unga málara. Mikil aðsókn

hefur verið að sýningunni, sem er hin skemmti-

legasta.

Á sýningunni eru um 20 málverk og álíka

margir smeltmunir. Er mikil nýjung að smelt-

mununum, því listgrein þessi hefur ekki verið

iðkuð hér áður að heitið geti og ekkert á síð-

ustu öldum. Skal því reynt að gera hér nokkru

nánari grein fyrir henni.

Smelt eða emalje er í stuttu máli litglerjung-

ur, sem samlagaður er málmi við ákveðið hita-

stig. Hann er samsettur af kísilsandi, blýi og

öðrum efnum, ásamt litarefnum, unnum úr

ýmsum málmsöltum. Þegar emalerað er á

málm, svo sem eir eða silfur, er glerungurinn

borinn á sem duft, og síðan er málmurinn hit-

aður þar til duftið bráðnar. Litirnir í emalje

geta orðið mjög auðugir og djúpir, og fjöl-

breytni þeirra er mikil.

En þar sem málmsöltin ákvarða litina og

þeir geta tekið breytingum við ýmis hitastig,

þá er gerð mikil krafa til æfingar og þolinmæði

þeirra, sem við þetta fást, — það er að ákvarða,

hvenær þeir litir eða blæbrigði myndast, sem

til er ætlazt.

Ekki vita menn með vissu um uppruna þess-

arar listgreinar, en hún er það gömul, að til

eru hlutir, sem taldir eru gerðir á 10. öld fyrir

Krist. Þar á meðal eru t. d. örsmáar múmíur

frá Egyptalandi, þaktar sérstökum glerungi, en

þær hafa fundizt í grafhýsum og átt að þjóna

þeim framliðnu í öðru lífi. Auk hinna egypzku

gripa, geyma söfn einnig verk Grikkja á þessu

sviði, og á 4. öld virðist listgreinin hafa náð

norður til írlands og orðið veigamikill þáttur

í hinni merku skreytilist Kelta.

Mestum blóma nær emaleringin þó í Býsans

á 9. til 11. öld e. Kr. og kvíslast þaðan bæði

austur til Kínaveldis, síðar til Japans og Ind-

lands, þó ekki fyrr en á 16. og 17. öld, en einnig

norður um Evrópu, jafnframt útbreiðslu kristn-

innar. Tegundir emalje eru aðallega tvær; hið

svonefnda cloisonné eða garðasmelt, eins og

það nefndist hér til forna, er í því falið, að ör-

þunnir málmþræðir eru lagðir á hlutinn, sem

emalera á, til að afmarka liti og mynztur. Þessa

aðferð nota Kínverjar t. d. næstum því ein-

göngu. Hin tegundin er hið svonefnda cham-

plevé, eða grópasmelt, og eru þá ekki lagðir á

þræðir, heldur er grafið í málminn fyrir skraut-

inu og glerungurinn lagður þar í. I þriðja lagi

er einnig hægt að emalera á slétta málmplöt-

una, líkt og þegar leirmunir eru skreyttir. 1

þessum munum, sem Jóhannes hefur verið að

46

BIRTINGUR