Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hśsfreyjan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hśsfreyjan

						mcmnneldisþáttur
Ingólfur Davíðsson:
Hollusta grœnmetis
Fiskur og kjöt er undirstöðumatur
okkar Islendinga — og hefur lengi ver-
ið. Neyzla grænmetis fer samt mjög vax-
andi. En er nokkur kraftur í grænmet-
inu? Þetta er mest vatn segja sumir!
Jú, en eru ekki um % hlutar líkams-
þunga okkar sjálfra vatn? — Fyrr á
tímum var gildi matar aðallega miðað
við hitaeiningarnar í honum. Hitaeining-
ar eru góðar, en ekki eru þær taldar
algildar lengur, síður en svo. Fleira þarf
til þess að fæði sé kjarngott, t. d. fjör-
efni og málmsölt. Kemur þá grænmeti í
góðar þarfir. Þurrefni grænmetis er að
jafnaði talið 5—15%, mest kolvetni, þ.
e. mjölvi og sykur. Eggjahvítuefni aðeins
1—2%. Undantekning eru ertur og
baunir, sem eru eggjahvíturíkar. Nota
Austurlandabúar jafnvel sojabaunir í
kjöts stað að kalla má. Fita er hverf-
andi litil í grænmeti (minna en 1%). I
grænmeti er jafnaðarlega um 1% af
steinefnum, einkum kalki; minna af fos-
fór og mjög mismikið af járni. Einnig
ofurlítið af joði, magníum, kalíum, natrí-
um o. fl.
I grænmeti eru fjölbreytileg fjörefni
(vítamín), sem verja gegn skyrbjúg,
augnaþursýki, náttblindu, Beri-beri, pell-
agra o. fl. hörgulsjúkdómum. Bæði fjör-
efnin og steinefnin eru ríkulegust í nýju
„grænu grænmeti", þ. e. grænum blöð-
um, t. d. fífilblöðum, skarfakáli, salati,
spínati, grænkáli o. fl. kálblöðum gul-
rófnablöðum, steinseljum o. fl. Er stein-
seljan jafnvel auðugri af C-fjörefni en
sítrónur. Trénið (sellulósa) í grænmet-
inu örfar hreyfingar þarmanna. En ekki
HÚSPREYJAN
má það vera of gróft, né óhæfilega mikið
af því. Bezt er grænmetið hrátt sem sal-
at, eða t. d. saxað saman við skyr, eða
borðað nýrifið. Brytjið ekki grænmetið
smátt til suðu og sjóðið það í sem
minnstu vatni — og drekkið vatnið.
Ekki má sjóða í járn- eða koparpottum!
Nokkuð af C-fjörefni fer út í vatnið við
suðuna.  Eftir 15 mínútna suðu 1200  g
, af grænkáli, reyndust 300 mg af C-f jör-
efni hafa farið út í vatnið. Ef grænmeti
er haldið heitu klukkustundum saman,
eins og t. d. oft ber við í eldhúsum mat-
sölustaða, eyðileggst mestallt C-fjörefn-
ið. 1 100 g af rósakáli eru 85—90 mg
af C-fjörefni. En eftir tveggja tíma suðu
aðeins 30 mg og eftir 6 tíma 3 mg, eða
nær ekkert. Er langsoðið eða margupp-
hitað grænmeti (þ.á.m. kartöflur) lítils
virði. Stutt suða í litlu vatni bezt.
Frakkar hafa hrátt grænmetið í sjóð-
andi olíu og aðeins svolítið vatn svo það
brenni ekki. Er það talin ágæt aðferð.
I tímaritið Heilbrigt líf 1—4. tbl. '61,
ritar Baldur Johnsen læknir fróðlega
grein, „Þættir úr manneldisfræðinni".
Segir þar svo m. a.: „Þrjár fæðutegundir
kartöflur, gulrófur og mjólk verða alltaf
uppistaðan í C-vítamínbúskap okkar Is-
lendinga, af því að þær tilheyra daglegu
fæði okkar, eru auðveldar í framleiðslu,
ódýrar og geymast vel, ef aðgæzla er
viðhöfð og eru bragðgóðar og innihalda
mörg önnur efni, sem einnig eru mjög
mikilvæg líffræðilega séð. Af ræktuðu
kálmeti má benda á steinselju, grænkál,
spínat, salat, blómkál, hvítkál og rabar-
Framhald á bls. 28.
17
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48