Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hśsfreyjan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hśsfreyjan

						fred Áslander dósent í Stokkhólmi segir
svo um sýrustig nokkurra matvæla og
drykkja: Súrmjólk 4,32, youghurt 3,96,
epli 3,2—3,5, tómatar 4,35, appelsínur
3,84, sítrónur 2,26, súrbrauð frá ýms-
um löndum 4,2—4,6, gosdrykkir (límon-
aði) 2,64, Kóka kóla 2,5 o. s. frv. Með
öðrum orðum: Þetta er allt mjög súrt
(skyrið líka). En skemmir þetta „súr-
meti" allt tennurnar? Varla. Farið er að
efast um algildi sýrugerlakenningarinn-
ar, en leggja áherzlu á heilnæmt fæði, er
í séu öll nauðsynleg næringarefni fyrir
tennurnar. Það sé aðalatriðið. Ofneyzla
hreinsaðs sykurs og sælgætis eflaust
skaðleg og því hættulegri, sem fæðið er
lélegra. Munið það. Suður í Vestur-Indí-
um og víðar naga börnin daglega syk-
urreyr, það er þeirra „sleikjupinnasæl-
gæti". En ekki skemmir það tennur
krakkanna. Sykurreyrinn er nefnilega
steinefnaríkur og það ræður úrslitum.
En fullorðna fólkið þarna í suðvestrinu
er gráðugt í hreinsaðan sykur, nærri
eins og við — og það þjáist af tannpínu!
Bandariskir tannlæknar ráðleggja sér-
hverjum manni að snæða epli eftir mál-
tíð og hafa mjólk og hrátt grænmeti í
aukamáltíðir. Þar vaxa epli nær hvar-
vetna. — Á íslandi má eta hráar gulróf-
ur og gulrætur með sama árangri. Þetta
hreinsar tennurnar á við góða burstun
og er mesta hollmeti, en ,sælgæti' er
fjörefnasnautt og tanskemmandi. Brúk-
unarleysi tanna og kjálka er líka athug-
unarvert „menningarfyrirbæri". Fólkið
vill helzt mjúkmeti og margur nennir
varla að tyggja! Erlendis hafa nýlega
verið gerðar tilraunir í barnaskólum með
tyggingu. Börnin voru látin tyggja
vandlega gróft brauð, án þess að drekka
neitt fyrr en á eftir. Kunnu sum varla
að tyggja að gagni og kvörtuðu fyrst í
stað. En tennur og kjálkar styrkjast
ekki eðlilega nema á þá sé reynt. Harð-
fiskur, gróft brauð, hrátt grænmeti o.
s. frv. er líka hollmeti að þessu leyti, þ.
e. styrkir tennurnar. Græðgi barna og
unglinga  í  sælgæti   stendur   oft  í  sam-
HÚSFREYJAN
bandi við ófullnægjandi fæði. Og krökk-
um er eðlilegt að reyna á tennur og
kjálka. Þau „jórtra" tyggigúmmi heldur
en ekki neitt. Fæðið var mjúkt og reyndi
ekkert á. Það eru i rauninni engin vina-
hót að gefa krakka sælgæti og mikinn
sykur. Þvert á móti er það skaðlegur
ávani. Styrkið tennur og kjálka heldur
á harðfiski, hráum rófum, gulrótum og
margskonar grænmeti. Tannskemmdir
eru að öllum líkindum aðallega hörgul-
kvilli; þ. e. nauðsynleg efni vantar í dag-
lega fæðu; svo sem fjörefni, kalk, fosfór
o. s. frv. Áður fyrr borðuðu menn brjósk
og lin bein til hollustu. Farið er að gera
tilraunir með beinamjöl í þess stað og
blanda í ýmsa rétti. Flúorblandað
drykkjarvatn er sums staðar reynt. En
flúor um of er á hinn bóginn eitur. Nær-
ingarríkt fæði verður eflaust aðal hjálp-
arhellan. Og garðyrkjumenn geta átt
drjúgan þátt í bættu mataræði þjóðar-
innar. I greinargerð Tannlæknafélags Is-
lands 17.2. 1962 segir m. a. svo:
Að komast hjá tannskemmdum er það
sem árangursríkast er, þegar barizt er
gegn tannskemmdum. Tannviðgerðir
mætti frekar líta á sem neyðarúrræði,
er grípa verður til við þær tennur, sem
skemmast.
Sem dæmi um, hve mikil áherzla er
lögð á þetta atriði, t. d. í Osló og víðar,
má nefna, að öllum barnaskólabörnum
þar er veitt ókeypis máltíð, sem saman-
stendur af grófu brauði, hörðu skonroki,
gulrót og mjólk. Þetta verður að borð-
ast eftir vissum reglum í skólanum.
Fyrst er brauðið borðað þurrt, síðan er
mjólkin drukkin og að lokum gulrótin
nöguð. Eftir að þetta fyrirkomulag var
tekið upp, tók uppundir klukkutíma fyr-
ir sum börnin að borða skammtinn sinn.
Margir af kennurunum áttu einnig í erfið-
leikum með að tyggja þurra bitana.
Enda skiljanlegt með tilliti til þess að
vaninn var orðinn sá að tyggja fæðuna
ekki, heldur renna bitunum niður
ótuggðum með mjólk, kaffi eða ein-
hverju   öðru.   Slíkt  leiðir  aftur   á   móti
29
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48