Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Hśsfreyjan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Hśsfreyjan

						PÚKK
Talið er að það muni hafa tíðkazt
hér frá því á 17. öld eða jafnvel fyrr
að spila á spil. Fá munu þó þau spil
vera sem eigi eru af útlendum uppruna,
en þau spil, sem hvergi eru spiluð ann-
ars staðar en á Islandi, virðist þó mega
kalla íslenzk. Þetta segir í lítilli bók,
sem út kom árið 1914 hjá Fjallkonu-
útgáfunni og nefnist „Spilabók". Sér-
staklega íslenzk í þessum skilningi munu
vera þessi spil: Púkk, alkort, treikort,
marías, skelkur, brús, handkurra, hjóna-
sæng, þjófur, framhjátaka, svarti-Pétur,
hundur (langhundur, tromphundur,
langa-vitleysa).
Húsfreyjunni hafa borizt óskir um,
að birtar verði leiðbeiningar varðandi
það að spila púkk. 1 áðurnefndri spila-
bók er sagt frá púkki, og verður stuðzt
við þá frásögn hér.
Það mun vera æðigamall siður að spila
púkk um jólin og nýárið. Þó mátti alls
ekki spila á aðfangadagskvöld né jóla-
dag, því að gamlar sögur gengu um þá,
sem drýgt höfðu þá synd, og hafði það
ætíð hefnt sín, þannig að illa fór fyrir
þeim. En á gamlárskvöld var mjög al-
gengt að spila púkk. Er það spilað upp
á peninga (þ. e. a. s. gervipeninga, svo
sem eldspýtur, tölur eða þorskhausa-
kvarnir, og voru þeir geymdir frá ári
til árs, en teknir fram um jólin).
Púkk er spilað á venjuleg spil, en
teknir úr þeim tvistar. þristar og f jark-
ar. Spilið geta spilað 5, 6 eða 7 manns.
Teiknað er á allstórt spjald sérstakt
spilaborð fyrir púkkið, því er skipt í
reiti, og í reitina er skrifað: ás, kóng-
32
ur, drottning, gosi, pamfíll (= lauf-
gosi), tía (ef 6 eru), nía (ef 7 eru).
í miðju borðinu er teiknaður reitur
fyrir púkkið. Hver spilandi leggur í
sinn reit( þ. e. reitinn sem teiknaður
er á borðið fyrir framan hann) jafn-
margar kvarnir eða eldspýtur sem spil-
endur eru margir, og auk þess eina í
púkkið. Þetta er kallað að „klæða"
(klæða kónginn, drottninguna o. s. frv.).
Stundum klæðir einn púkkið, ef spilend-
ur eru margir, og þurfa þá hinir ekki
að klæða það.
Þegar þessu er lokið, er gefið, 3 spil
í senn hverjum og síðan 2, svo að hver
hefur 5 á hendi. Þegar gefandinn hefur
gefið sér í síðara sinn, veltir hann upp
efsta spili og er það tromp. Sá sem hef-
ur bísefa (sjöuna) í sama lit, getur
keypt veltuspilið. Gildi trompsins í
púkki er það, að hver, sem hefur há-
spil (ás, kóng, drottningu, gosa, tíu) í
tromplit, má hirða peningana úr sama
reit á borðinu. Sá sem fær pamfíl (lauf-
gosa), hirðir úr honum. Ef ekki er hirt
úr reit (enginn fær það spil á höndina),
þá verður eigandi engu síður að klæða
aftur (tvíklæða, þríklæða), og getur þá
oft orðið mikið í reitnum og mikill feng-
ur í að fá það spil í tromplitnum.
Þá er tekið til að „púkka". Sá sem
byrjar er í forhönd, en ef hann getur
það ekki eða vill það ekki, kemur röðin
að þeim næsta og svo koll af kolli. Eng-
inn má púkka nema hann hafi að
minnsta kosti einar samstæður (þ. e.
tvö spil jafnhá: tvo ása, tvo kónga
o. s. frv.). Pamfíllinn getur verið sam-
stæður hvaða spili sem er og hefur jafn-
an meira gildi; pamfíll og ás gildir t. d.
meira en tveir ásar. 1 púkki eru póstar
(sexur, sexin) hæstir, þá ásar, kóngar
o. s. frv. Fjórir póstar og pamfíll er
hæsta púkkspil sem fengizt getur.
Venjulega púkka menn með 2 ásum,
2 póstum, ási og pamfíl, pósti og pam-
fíl eða yfirleitt ef menn hafa einar sam-
stæður. Sá sem byrjar að púkka, legg-
ur eina kvörn í púkkið og segir: ,,Ég
púkka." Þeir sem vilja taka þátt í púkk-
HÚSFREYJAN
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV