Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Verkfręšingafélags Ķslands

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Verkfręšingafélags Ķslands

						47
:
skemstu var tekið að reyna þær í Pýzkalandi i dráttar-
vagna á járnbrautum, og fekst góð reynsla um þær, þar
sem þær urðu notaðar í sambandi við rafmagnsvjelar til
dráttar mannflutningavagna, er voru tiltölulega ljettir en
áttu að fara mjög harða ferð.
Nú á síðustu árum hefur notkun Dieselvjela i skipum
vakið mikla athygli, hafa framfarirnar á því sviði verið
mjög hraðfara og vænta menn sjer mikils af þeim. Er það
bygt á sjerstökum yfirburðum, sem Dieselvjelin hefur fram
yiir bæði gufuvjelar og gufutúrbinur. Allur vjelaútbúnaður
verður miklu ljettari og fyrirferðaminni, eldsneytið gleypir
ekki eins mikið skiparúm og enginn reykur sjest, er
það kostur mikiil á herskipum. Hirðing vjelarúms er miklu
vandaminni og hægari, svo mikils sparnaðar gætir í
mannahaldi. Par þarf þannig enga kyndara og engin
timaeyðsla fer til þess að hita upp vjelina, hún er altaf
til taks fyrirvaralaust og þolir langvarandi notkun, jafnvel
þó mjög sje hert að henni. Pá er tekið er tillit til þessara
kosta hennar, má búast við, að hún útrými gufuvjelinni,
þar sem olían er ódýr t. d. i stórum olíuflutningaskipum.
Mestum örðugleikum við fullkomnun vjelarinnar til not-
kunar í skipum hefur valdið flókinn útbúnaður til þess að
breyta stefnu skipsins, en nú eru menn vel á veg komnir
að buga þessa erfiðleika. Dieselvjelin er nú stöðugt sett i
fleiri og stærri skip. Jafnvel 1000—2500 hestafla vjelar eru
orðnar mjög algengar. Sjerstaklega hefur skipasmíðastöð
Burmeister & Wain í Kaupmannahöfn tekist að fullkomna
vjelina og auka henni útbreiðslu. Hefur sú skipasmíðastöð
eingöngu smiðað fjórgengisvjelar og á það sjálfsagt mikinn
þátt í þessum góða árangri, því þær vjelar eru lengra á
veg komnar, en hafa þó þann galla, að þær eru tiltölulega
þyngri og fyrirferðameiri en tvígengisvjelar.
Hefur nú nýlega stórt danskt gufuskipafjelag — Dansk
Östasiatisk Kompagni — fargað öllum skipastól sinum og
lætur nú smiða ný skip eingöngu með Dieselvjelum. Sýnir
þetta eitt hvílíkt traust útgerðarmenn bera til Diesel-vjel-
anna.
Pýzku skipasmiðastöðvarnar halda samt fast við tvígeng-
isvjelarnar í því trausti, að sú leið sje vænlegri til þess
að fá miklu aflmeiri vjelar, 10000 hestafla og fram yfir það.
Eru það ekki sízt hernaðarástæður, sem hvetja til þess að
leggja svo mjög kapp á þetta, því í stórum herskipum
mundu Dieselvjelar hafa æði marga og mikla kosti fram
yfir hvers konar gufuvjelar.
I einni tegund skipa, neðansjávarbátum, eru nú á síð-
ustu timuin nær eingöngu notaðar Dieselvjelar, hafa þær
útrýmt benzól-vjelum og gufuvjelum með oliukyndingu,
er fyr voru notaðar.
Sjerstakir kostir þeirra eru einkum, að ekki verður eins
óbærilega heitt í skiprúminu, þar sem ummyndun elds-
neytisins í knýjandi afl er fullkomnari en í öðrum vjelum,
en eldsneytiseyðslan er minni og komast þeir því lengri leiö
frá heimahöfninni með sömu birgðum. Pá er og íkveikju-
hættan hverfandi móts við benzól-vjelar. Ennfremur er
báturinn liðugri til snúninga ofansjávar, 'er hann kemur
upp úr kafinu. í neðansjávarbátum er það um fram alt
nauðsynlegt að vjelin sje fullkomlega ábyggileg, þá þarf
hún einnig að vera ljett og fyrirferðalítil. Pessum kröfum
hefur tekist aðdáanlega vel að fullnægja með Dieselvjelinni.
Vafalaust á DieseJvjelin mjkla framtið fyrir sjer og mun
ná útbreiðslu á mörgum sviðum frekar en orðið er, þegar
tekizt hefur að fullkomna hana enn betur.
Flóaáveitan.
Landsstjórnin skipaði 16. febr. 1916 samkv. þingsálykt-
unartillögu alþingis 1915 nefnd þriggja manna til þess að
ransaka Flóaáveitumálið. Voru þeir skipaðir í nefndina:
Jón Porláksson landsverkfr., formaður nefndarinnar, Gísli
Sveinsson yfirdómslögm. og Sigurður Sigurðsson búnaðar-
ráðunautur.
Nefnd þessi hefur nýverið lokið störfum sínum og sent
stjórnarráðinu aílítarlegt og fróðlegt álit. Höfum vjer haft
tækifæri til þess að kynnast þvi og skal hjer gctið stutt-
lega aðalefnis þess.
Er fyrst sagt ágrip af sögu áveitumálsins og lýsing fyrir-
hugaðrar áveitu. Fyrir 38—40 árum mun í fyrsta sinn hafa
komið fram opinber málaleitun um áveitu á Flóann. Að
tilhlutun sýslunefndar Arnessýslu og Búnaðarfjelagsins
hafa möguleikar þessarar áveitu verið ransakaðir af ýms-
um og voru lengi skiftar skoðanir um, hvort bæri að nota
til áveitunnar vatn úr Hvítá eða Pjórsá. Loks 1906 rjeð
Búnaðarljelagið danskan verkfræðing Karl Thalbitzer —
var ekki völ á neinum íslenzkum verkfræðing þá — til
þess að gera nauðsynlegar mælingar í Flóanum og áætlun
um kostnað verksins. Var hann við þær mælingar 2 sumur,
1906 og 1910 og komst að þeirri niðurstöðu að bezt mundi
að taka Hvítá til áveitu á Flóann, en Pjórsá á Skeiðin.
Landið i Flóanum, sem vatn úr Hvítá getur náðst yfir
mældist 169,5 ? km. Gert var ráð fyrir, að til áveitu yrði
tekið upp vatn, er næmi nálægt 0,109 m" á sek. fyrir hvern
? km; það verða samtals 18,6 m3 á sek. Petta vatnsmegn
samsvarar því að alt áveitusvæðið í Flóanum fyltist með
0,32 m  djúpu vatni  á 32 sólarhringum.   Ætlast er til að
áveitan sje flóðveita eða uppistaða og að veitt verði á
svæðið i mánuðunum mai og júní. Áætlaði Thalbitzer
kostnaðinn 600 þús. krónur. ^rin 1914 og 1915 voru enn
gerðar mælingar i Flóanum af Jóni H. ísleifssyni verkfr.
undir yfirumsjón Jóns Porlákssonar landsverkfr. Var síðar
gerð ný áætlun um tilhögun áveitunnar og kostnað við
verkið. Er hún í aðalatriðum þessi:
Vatnið á að taka úr Hvítá á Brúnastaðaflötum og gera
þar flóðgátt úr steinsteypu. Aðalskurðurinn er 15,7 m að
botnbreidd og hallinn á 2200 m næst ánni 1:2000, en eykst
úr því og verður 1:750 til 1:900. Með 1,2 m vatnsdýpt
ílytur hann 19,1 ten.m vatns á sek. (Það er 4—5 sinnum
meira vatnsmegn en í Elliðaánum við Beykjavik þegar þær
eru i meðallagi vatnsmiklar). Áveitusvæðið mældist nú
151,5 ? km. Eru áveituskurðirnir ekki niðurgrafnir nema
að nokkru leyti, en að öðru leyti myndaðir af görðum
meðfram þeim; er þá auðveldara að ná vatninu út úr
þeim. Jafnframt eru áætlaðir þverskurðir eftir þvi sem
þurfa þykir og fylgja þeir víða vatnsrásum þeim sem
fyrir eru.
Koslnaðaráætlun  sú  sem  gerð   var um verkið 1915,   er
þannig:
1. Skurðir.   a. Gröftur á 40,000 ten.m í lausri
hraunklöpp á 1,50.............    kr.   60,000
b.  Gröftur á 207,400 ten.m í mold-
ar- og mýrarjarðvegi á 0,45___    —    93,330
c.  Gröftur   og   hleðsla   á   245,100
tenm.  í  moldar og mýrarjarð-
vegi 0,70.......................    —  171,570
					
Fela smįmyndir
Kįpa 1
Kįpa 1
Kįpa 2
Kįpa 2
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Kįpa 3
Kįpa 3
Kįpa 4
Kįpa 4