Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Andvari

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Andvari

						ANDVARl                                              UMFRÆÐASTÖRFJÓNSSIGURÐSSONAR                                                       55
1) Einúngis á fyrsta tímahilinu má kalla að þjóð vor hafi borið umhyggju fyrir skólum
sínum, um miðöldina hvorki þjóðin né stjórnin, síðan um siðabótina stjórnin ein.
2) Meðan þjóðin bar umhyggju fyrir skólunum urðu þcir notabeztir, og það þó ekki
væri kennt mikið. Undir umsjón stjórnarinnar einnar (en afskiptaleysi þjóðarinnar)
hefir æfi þeirra mest gengið í að rísa og falla, þeim hefir verið breytt og hrundið í lag,
en lagið hefir lendt mest á pappírnum, og breytíngin í flutníngum og sóun eignanna.
3) Meðan þjóðin bar umhyggju fyrir skólunum fylgðu þeir jafnfætis tíð sinni og það
vel; undir umsjón stjórnarinnar einnar (en afskiptaleysi þjóðarinnar) hafa þeir alltaf
verið á eptir.
4) Þá hefir mentunin verið mest þegar hún hefir verið samgrónust þjóðinni, bæði
lærðum og leikum, og sýnt sig í málinu með eðliligustum hætti.
5) Þá hefir mentunin verið mest þegar mestar hafa verið utanferðir, og íslendíngar
átt mest viðskipti við önnur lönd; þó ekki við eitt land heldur mörg.
6) Þá hefir mentunin verið mest þegar samgaungur í landinu sjálfu voru mestar.
7) Stólarnir og klaustrin voru höfuðstaðir vísinda á fslandi; á þvílíkum höfuðstöðum
hafa jafnan skólarnir staðið, en aldrei sér nema á Bessastöðum, og um hríð í Reykjavík,
af því stjórnin skildist við hálfgjört.
[8)] Skólum á íslandi hefir á seinustu öldum helzt verið ætlað að kenna til prests, og
hafa þeir staðið með því sjálfum sér í ljósi um lánga hríð.33
Jón heldur svo áfram að ræða nytsemi skóla en yfirferð hans yfir íslenska
skólasögu er lokið.
I fyrstu greinum sínum um þjóðmál á íslandi mótar Jón sér stíl þar sem
söguleg rök vega mjög þungt til að styðja við þær umbætur sem hann vill
gera, hvort heldur á stjórnskipan landsins eða skólamálum. Jafnframt setur
hann fram tiltekna söguskoðun sem styður mál hans, þar sem framfarir eru
mestar þegar valdið er hjá þjóðinni og samskipti hennar við aðrar þjóðir eru
miklar. Enda þótt greinar hans séu hugsaðar sem innlegg í samtímaumræðu
frekar en sem sagnfræðiritgerðir er ekki hægt að greina stjórnmálamanninn
Jón Sigurðsson frá sagnfræðingnum. Þekking hans á íslandssögu er yfirgrips-
mikil og hann notar hana óspart til að finna dæmi máli sínu til stuðnings.
Röksemdafærsla Jóns hvílir að verulegu leyti á hinum sögulegu dæmum.
I veigamikilli ritgerð Jóns um verslun á íslandi, en hún sver sig mjög í ætt
við fyrri ritgerðir hans um alþingi og skólana, harmar hann það helst að ekki
sé unnt að rekja sögu verslunar nógu ítarlega, hann „hefði heldur kosið að
skoða málið frá rótum, og leiða fyrir sjónir eðli allrar verzlunar og nauðsyn
°g gagn þess að hún væri frjáls, eigi að eins á íslandi heldur allstaðar, en
siðan að skíra frá verzlunarsögu vorri allri saman".34 Eigi að síður tekur
hann allmikið af dæmum úr sögu einokunarverslunar 17. og 18. aldar áður
en hann hefur umfjöllun um fríhöndlunina sjálfa og galla hennar. Ritgerð
Jóns um verslunarmál er óvenjuleg að því leyti hann leitar ekki til dæma frá
tyrstu öldum íslandssögunnar í rökstuðningi fyrir máli sínu, en jafnframt er
greinilegt að hann hefur sjálfur litið á það sem ókost á verkinu. Hann áréttar
jafnframt þá skoðun sína og telur „alkunnugt, að þegar verzlanin var frjáls í
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV