Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Andvari

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Andvari

						98                                                                       BIRGIR HERMANNSSON                                                             ANDVARI
Jón varð að leiðtoga þjóðarinnar og sjálfstæðishetju. Umbótastefna er ávallt
umdeild og hagsmunir ólíkir. Þó að Jón hafi forðast bein átök og kröfur um
breytingar innanlands í nafni frjálslyndisstefnu sinnar má ljóst vera að inn-
byggð skynsemishyggja stefnunnar var lítt samrýmanleg mörgum rótgrónum
hefðum, hugmyndum og hagsmunum íslensks bændasamfélags. Framganga
hans í kláðamálinu var umdeild, enda sjónarmið hans á skjön við viðhorf og
reynslu margra bænda.
Til þess að skilja betur stöðu Jóns í Islandssögunni og áhrif hans á sjálf-
stæðisbaráttuna er rétt að huga að viðbrögðum hans við afnámi einveldis í
Veldi Danakonungs 1848. Jón brást við með afgerandi hætti, útskýrði málið
fyrir löndum sínum, setti fram kröfur og réttlætti þær með rökum. Jón var
fastur fyrir í málflutningi sínu og sló í engu af kröfugerð sinni. Þótt sumum
hafi þótt nóg um, er ljóst að þessi festa naut stuðnings samtímamanna og gerði
hann að fyrirmynd síðari kynslóða. Ekki var þó nóg að setja fram almennar
kröfur um aukna sjálfstjórn í nafni framfara og fjarlægðar frá Danmörku,
þó að slík rök væru vissulega mikilvæg og mikið notuð. Til að bregðast við
afnámi einveldis þurfti sérhæfðari röksemdir sem allt í senn útskýrðu stöðu
íslands innan ríkisins fyrir og eftir afnám einveldis og þjónuðu sem grund-
völlur að frekari kröfugerð. Hér kom Jón sterkur til leiks og bjó til einskonar
hugmyndafræði sambandsmálsins, eins og sjálfstæðisbaráttan var gjarnan
kölluð. Það er þessi hugmyndafræði sem ég vil kalla „pólitískt tungumál Jóns
Sigurðssonar" og varð ráðandi um það hvernig íslendingar ræddu samband
sitt við Danakonung og stöðu sína í ríkinu. Með tungumáli er ég hér að vísa
til safns röksemda og hugtaka sem mynda eina heild og fá þátttakendum í
opinberum umræðum tæki til að tjá sig með skýrum hætti. Orðræðan verður
stöðluð fremur en frumleg, viðfangsefnið skilgreint og hugtakanotkun fyr-
irsjáanleg. Tungumálið er fólki sameiginlegt fremur en einstaklingsbundið,
gerir því kleift að rökræða mál, en setur um leið ákveðin takmörk. Pólitísk
tungumál af þessu taginu eru ekki óumdeild og oft má greina skýr pólitísk
átök um hugtakanotkun og tungumál.6 í raun má segja að Jón hafi búið til og
fest í sessi „pólitískt tungumál" sem aðrir lærðu „að tala".
Þegar við nálgumst málið með þessum hætti þarf að hafa tvö atriði í huga.
ífyrsta lagi þurfum við að skilja tungumálið í sínu sögulega samhengi. Hér
skiptir mestu veruleiki hins fjölþjóðlega ríkis sem íslendingar voru hluti af og
var oftast kallað Veldi Danakonungs. Hinn einvaldi konungur stjórnaði ríki
samsettu af mörgum „löndum", lengst af Noregi, konungsríkinu Danmörku,
þýskumælandi löndum, hertogadæmum og nýlendum. Markmið Jóns var að
sýna fram á að ísland hefði verið eitt af þessum löndum, en ekki innlimað í
danska konungsríkið. Hugtakanotkun og röksemdir Jóns eru því sögulegar í
eðli sínu og mjög bundnar við veruleika einveldisins. Hugtakið landsréttindi
er skýrt dæmi um þetta. Þegar Jón tekur á fortíðinni með þessum hætti túlkar
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV