Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Andvari

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Andvari

						112                                                                   ÁGÚST ÞÓR ÁRNASON                                                            ANDVARI
Hugvekja til Islendinga
Á næstu árum fjallar Jón Sigurðsson um margt sem viðkemur stjórnskipun
íslands án Jjess að bæta efnislega miklu við það sem fram kemur í Um alþíng
á íslandi. I grein sinni Alþíng á íslandi sem hann skrifar í Ný félagsrit (1846)
eftir að Alþingi hafði tekið til starfa fjallar Jón þó, meðal annars, um sam-
skipti alþingismanna við konungsfulltrúa og ber þau saman við samskipti
erlendra löggjafaþinga við fulltrúa framkvæmdavaldsins. Segir Jón að „þeir
haf[i] sjálfir ábyrgð embættis síns og aðgjörða sinna, og geti þeir ekki fengið
meira part fulltrúanna til að fallast á álit sitt í merkilegum málefnum, get[i]
þeir ekki verið lengur í völdum" (bls. 95). Þessa lýsingu Jóns á stöðu ráðherra
gagnvart þjóðþingum verður að skoða í því samhengi sem hún er skrifuð en
Jón er að hnýta í ábyrgðarleysi konungsfulltrúans en ekki dugi að sannfæra
hann um framgang góðra mála ef hann telji konung vera á öndverðum meiði.
Þannig sé „allur grundvöllur þínganna laus og hvikull, engin réttindi ákveðin
og engar skyldur; allt er takmarkalaust og óákveðið" (bls. 96).
Á Alþingi 1847 flutti Jón tillögu þess efnis að konungur staðfesti íslenskan
texta laga en þá var sá háttur hafður á að konungur staðfesti danskan texta
laganna sem síðan var þýddur á íslensku. Alþingi samþykkti tillöguna, stjórn-
in þráaðist við en lét að lokum undan árið 1859 eða 12 árum síðar.
Arið 1848 birtist í Nýjum félagsritum ein merkasta ritsmíð Jóns Sigurðs-
sonar fyrr og síðar, Hugvekja til íslendinga. I greininni birtir Jón tilkynn-
ingu Friðriks konungs sjöunda sem hann sendi frá sér 28. janúar 1848 uffl
breytingu á stjórnskipun ríkisins. Jón segist ekki ætla að „liða í sundur boð-
skap konúngs" til að sýna fram á hvað „vanti á, til þess að þjóðin geti notað
sér réttindi þau, sem tilgangur hans er að veita." Jón telur nefnilega að það
sem á vanti til „að þjóðin geti tekið fullan þátt í stjórninni, [komi] án nokkurs
efa vonum bráðara, því í slíkum efnum verð[i] ekki hætt á miðri leið, sízt á
þeim tíma sem nú er" (bls. 5). Jón rekur að nokkru ábyrgðarleysi konungs
og réttindi hans samkvæmt stjórnskipan [stjórnarlögum] í Danmörku. „Það
hefir heitið svo," segir Jón, „sem allir embættismenn væri skyldir að ábyrgjast
stjórnaraðferð sína fyrir konúngi, en reyndin hefir sú orðið, að til þess þurfti
sjaldan að taka, og einkanlega hafa stjórnarráðin gengið að öllu leyti í kon-
úngsins stað, án þess að nokkuð hafi borið á ábyrgð þeirra" (bls. 7).
Jón notar drýgstan hluta greinarinnar til að lýsa þjóðréttindum íslendinga
og því hvernig koma megi á viðunandi sambandi íslands og Danmerkur.
Hann útlistar með skýrum og skilmerkilegum hætti hvernig staða íslendinga
verði rétt og jöfnuð því sem gerist í Danmörku sjálfri. Það verði gert með því
að auka réttindi Alþingis, koma á fót stjórnarráði á íslandi með innlendum
landstjóra og þremur meðstjórnendum sem skiptust á að sinna málefnum
íslendinga í Kaupmannahöfn. Til viðbótar leggur Jón til að konungur skipi
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV