Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vísbending

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Vísbending

						ÍSBENDING

Öfug Laffer-áhrif á íslandi?

0

Hannes Hólmsteinn

Gissurarson

Prófessor

Forystumenn stjórnarflokkanna tala

um að hækka fjármagnstekjuskatt

og ýmsa aðra skatta, til dæmis

tekjuskatt á fyrirtæki og einstaklinga. Vilja

þeir með því bæta úr hinni skyndilegu

fjárþörf ríkisins vegna bankahrunsins. En

málið er ekki eins einfalt og þeir halda.

Gætu valdsmenn ákveðið einhliða tekjur

sínar, þá væri ekki vandlifað í gamla

fangahúsinu við Lækjargötu. Fyrr eða

síðar rekast allir skattheimtumenn á ýmis

lögmál um skatta, sem stafa ekki síst af

því, að venjulegir borgarar bregðast við

nýjum skilyrðum, breyta hegðun sinni.

Lægri skattar gefa

minni tekjur

Eitt af því, sem valdsmenn verða að taka

tillit til, eru Laffer-áhrifin, sem svo má

kalla. Þeim er lýst á 1. mynd með hinum

fræga Laffer-boga. Þegar skattheimta er

aukin, tekið til dæmis hærra hlutfall af

tekjum manna í skatt, aukast skatttekjur

ríkisins í fyrstu. Síðan tekur skattstofninn

að minnka af ýmsum ástæðum: Skattskil

versna, menn minnka við sig vinnu, gróði

fyrirtækja snýst í tap. Loks kemur að

því, að skatttekjur ríkisins minnka með

aukinni skattheimtu. Meiri sókn skilar

minni afla.

Ef ríki er komið hægra

megin (öfugum megin)

á Laffer-bogann,

þá getur það aukið

skatttekjur sínar

með því að minnka

skattheimtu, lækka til

dæmis hlutfallið, sem

menn þurfa að greiða

af tekjum sínum í skatt.

Mynd l:Laffer-boginn

•Skatttekjur í kr.

3

12*

co

Skattheimta í %

I þessu felst það snjallræði, sem hag-

fræðingurinn Arthur Laffer benti stjórn-

málamönnum á. Ef ríki er komið hægra

megin (öfugum megin) á Laffer-bogann,

þá getur það aukið skatttekjur sínar með

því að minnka skattheimtu, lækka til

dæmis hlutfallið, sem menn þurfa að

greiða af tekjum sínum í skatt. Hér á

Islandi mátti greina ýmis jákvæð Laffer-

áhrif í tíð hægri stjórnarinnar, sem sat

1991-2004  og  lækkaði  skatta.   Skýrust

voru þau á tekjuskatt fyrirtækja, sem

lækkaði úr 50% 1989 í 18% 2003 (og

síðar í 15%). Þótt skattheimtan færi niður

í nær þriðjung af því, sem hún hafði áður

verið, hækkuðu skatttekjurnar, ekki aðeins

að krónutölu, heldur líka sem hlutfall af

landsframleiðslu. Þetta sést á 2. mynd, en

hugmyndin að henni er sótt til bandaríska

hagfræðingsins Edwards S. Prescott.

Meginskýringin á auknum skatttekjum

var   auðvitað   góðærið   frá   1995:   Tap

Mynd 2: Við lægri tekjuskatt á fyrirtæki

jukust skatttekjur af þeim

u. _l > 15 s? E 3 ffi c 3 'S 9 £ w V)	——Skatttekjur i % af VLF A     <M1/		Skattheimta á fyrirtæk	i% _ cco/

	1 ,\J /o 1.5% -1.4% -1.3% -1.2% -1.1% -1.0% -0.9% -0,8% -0,7% -			33 /0    s^ - 50% r= -  45%   (B -  40%  ¦= -  35%  -ro -  30%   | -  25%  | -  20%   % -  15%  w

				

				

	U,Dyo   _	I                    I 1985      1990	I                              I 1995      2000      2003	r    IU /o

Skatttekjur vinstri ás, skattprósenta hatgri ds. Heimild: Fjármálaráíuneytií.

VISBENDING   •   48.   TBL.   2009

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4