Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttatķminn

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttatķminn

						miðla. 
?Við 
sem mann-
eskjur erum 
svo miklu meira 
en við höldum 
og ég held að allir 
þessir stimplar sem við 
hömpum, eins og til dæmis 
í skólakerfinu, bæti ekki úr 
skák. Ég er ekki á móti menntun 
og er sjálf dósent við Háskólann á 
Akureyri en við erum að móta gildis-
mat fólks. Hvernig á maður til dæmis að 
stimpla að gefa einkunn einhverjum sem 
er góður við náungann? Hvaða einkunn færðu 
fyrir að sýna náunganum kærleika, hjálpa 
útlendingi að skilja eða láta gott af þér leiða? 
Við erum ekki með menntakerfi sem gefur þér 
einkunnir fyrir slíkt.?
Elín Ebba tekur það fram að hún sé stundum 
þreytt á að vera gagnrýnandi kerfisins. Fólk 
taki því alltof oft of persónulega. Þegar hún 
hefur gagnrýnt geðlyfjanotkun þá verða geð-
læknar móðgaðir og ef hún gagnrýnir spítal-
ana særir hún hjúkrunarfræðingana. En hún 
veit alveg að þetta er allt besta fólk sem er að 
gera sitt besta. Hennar fólk brennur bara mest 
á henni. Einstaklingar sem hafa lent í gíslingu 
úti á jaðrinum, fast á einhverjum bótum og ef 
það reynir að brjótast út er dregið af því og 
frumkvæðið barið niður. ?Þetta fólk lendir oft í 
fátækragildrum og situr þar fast,? segir hún.
Mátti ekki sýna tilfinningar
Elín fæddist á Akranesi og flutti þaðan ellefu 
ára í Kópavog. Hún fór í Kvennó og svo í MH. Í 
Noregi kynntist hún, eins og fyrr segir, mann-
inum sínum, og þau eiga saman þrjá syni. Kjell 
Þórir er elstur, eða 24 ára, og hann vinnur 
hjá Reykjavíkurborg en svo kemur Jón Ingvi, 
22 ára, en hann er hljómborðsleikari Retro 
Stefson. Helge Snorri er yngstur, 16 ára, og er 
í MH. Strákarnir spila allir á hljóðfæri eins og 
pabbinn en Elín Ebba hefur aldrei verið neitt 
í tónlist sjálf (?pabbi spilaði á saxófón svo það 
var alltaf mikil tónlist og leiklist í kringum 
mig,? segir Elín en mamma hennar var ein að-
alsprautan í leikfélaginu á Akranesi og þekkt-
ust fyrir að leika Soffíu frænku, ?sem missti 
búðinginn,? í Jóni Oddi og Jóni Bjarna).
Elín Ebba var aðeins tuttugu og fimm ára 
þegar hún var ráðin yfirmaður iðjuþjálfunar-
deildar á geðsviði Landspítalans. Allt í einu 
voru henni afhentir heill hellingur af fermetr-
um og meira en handfylli af sjúklingum. Hún 
var þá ein örfárra iðjuþjálfa á Íslandi og þetta 
var allt mjög nýtt.
?Ég hafði áður unnið á Borgarspítalanum 
og þar lenti ég strax upp á kant við yfirmenn 
mína,? segir Elín og skellihlær. ?Já, já, ég er 
með slóð á eftir mér. Seinna kom reyndar í ljós 
að ég hafði rétt fyrir mér en á Borgarspítal-
anum var ég ung og reynslulaus kona og hver 
tekur mark á einhverri konu sem er að væla og 
kvarta??
Á Borgarspítalanum hafði Elín sannfærst 
um að geðbatteríið væri ekki fyrir sig. Henni 
fannst flest fólk sem þar vann klikkað. ?Ef ég 
grenjaði, eins og sjúklingarnir, þá var sagt við 
mig: Farðu niður og grenjaðu með þeim. Þú 
máttir ekki sýna tilfinningar. Þarna var verið 
að sjúkdómsvæða eðlilegar tilfinningar,? út-
skýrir Elín og bætir því við að hún sé reyndar 
mjög tilfinningarík kona.
Ger
ðu 
krö
fu u
m s
litþ
ol o
g e
ndi
ngu
Ég var 
þá ekki 
lengur 
ein heima 
að rolast, 
blandaði 
geði við 
fólk og 
fann 
hvað það 
gerði mér 
gott.
? Viðtal Edda Jóhannsdóttir blaðamaður fór í hlutVErkasEtur
Engir lúserar, bara sigurvegarar
Edda Jóhannsdóttir blaðamaður var kvíðin og þunglynd. Hún rauf einangrun með því að nýta 
sér Hlutverkasetur. Síðan þá hefur hún sjálf haldið námskeið í setrinu og þakkar innilega fyrir 
allt sem hún hefur fengið.
Edda Jóhannsdóttir hefur haldið námskeið í Hlutverkasetri eftir að hafa sjálf komið þangað til að rjúfa 
einangrun af völdum þunglyndis og kvíða.
Edda Jóhannsdóttir er ein af þeim sem nýtt 
hafa sér Hlutverkasetur og fengið þar þann 
kraft sem upp á vantaði. Hún er nýkomin 
að utan ásamt vinkonu sinni, Ölmu Jennýju 
Guðmundsdóttur, sem rekur Nóaferðir, 
ferðaþjónustu fyrir fatlaða og þroskahaml-
aða. Edda starfar fyrir hana, ?freelance? 
eins og sagt er, en hún er að auki með mörg 
önnur járn í eldinum eins og að undir-
búa gerð heimildarmyndar og skrifa tvær 
bækur. 
Fyrir nokkrum misserum var Edda ekki 
jafn brött. Frá því árið 2005 hefur hún 
þjáðst af kvíða en áður hafði hún kynnst 
þunglyndi. ?Kvíðinn getur lýst sér þannig 
að ég verð óstarfhæf, nánast lömuð, og 
þegar kvíðinn nær algjörlega yfirhöndinni 
fer ég helst ekki út úr húsi. Þar sem ég 
vinn vinnu sem hægt er að vinna heima, er 
afleiðingin einangrun. Þegar verst lætur 
vinn ég ekkert, svara ekki í síma, sný við í 
dyrunum á leið á mannamót og verð sífellt 
krumpaðri í sálinni. Þetta er vítahringur,? 
útskýrir Edda sem heyrði svo frá Hlutverka-
setri hjá vini. 
Í fyrstu hélt Edda að svona staður hentaði 
henni ekki. Hún hafði starfað svo árum 
skipti sem blaðamaður og prófarkalesari 
og hafði fyrirfram ákveðna fordóma. ?Ég 
vildi ekki fara að stunda stað sem væri ein-
hverskonar griðastaður fyrir lúsera. Þegar 
ég kom mér svo í Hlutverkasetur var tekið 
á móti mér af hlýju og ég sá strax á fyrsta 
degi að þarna voru engir lúserar, bara 
sigurvegarar.?
Það breytti miklu fyrir Eddu að koma í 
Hlutverkasetur. Þannig rauf hún einangr-
unina og hún hefur jafnvel notað aðstöðuna 
til að sinna sinni frílans vinnu. ?Ég var þá 
ekki lengur ein heima að rolast, blandaði 
geði við fólk og fann hvað það gerði mér 
gott.?
Það sem Eddu þótti skemmtilegast við 
Hlutverkasetrið var að þangað kemur öll 
mannlífsflóran. ?Fólk sem er að ná sér 
eftir andleg eða líkamleg veikindi. Fólk 
sem hefur misst vinnuna og brotnað niður. 
Þarna er fólk á öllum aldri, úr öllum stéttum 
þjóðfélagsins.?
Sjálf hefur Edda gefið til baka það sem 
hún hefur fengið og hélt námskeið í skap-
andi skrifum í Hlutverkasetri síðasta vetur 
og ætlar að halda áfram að gefa til baka, 
þakklát fyrir það sem hún hefur fengið. 
Listasmiðjan er vinsæl í Hlutvarkasetri en á www.hlutverkasetur.is er hægt að finna dagskrá.
Missir trúna á geðbatterínu
Fyrstu árin á geðsviði Landspítalans fór Elín Ebba 
hefðbundnar leiðir og var vinsæl meðal sjúklinga. 
Það fannst öllum voða gaman hjá Ebbu í leiklist og 
myndlist því hún þótti svo skemmtileg. Hún skipu-
lagði ferðir með sjúklingana í Þórsmörk á sumrin. Þau 
sögðu upp rútunni sem þau notuðu vanalega og fóru 
á BSÍ og tóku rútu með hinum. Það var stór sigur og 
gaman fyrir sjúklingana að skoppa um í Þórsmörk 
ásamt erlendum ferðamönnum sem vissu ekkert að 
þarna voru geðsjúklingar á ferð. Þær voru tvær, iðju-
þjálfarnir, með 15 og 17 manns því það virtist regla að 
því fleira sem starfsfólkið var því meira vesen. Það var 
betra að treysta bara á fólkið og þá stóðu allir við sitt. 
?Nú eru komnir nýir yfirmenn og öryggisreglur og 
ég veit ekki hvað og hvað,? segir Elín Ebba og því fer 
enginn í svona ferðir lengur. 
Sjálf missti Elín trúna hægt og hægt á geðbatterínu. 
Framhald á næstu opnu
Um 
6.000 
öryrkjar 
vegna 
geðraskana 
Á Íslandi eru um 15.000 
öryrkjar samkvæmt 
tölum frá Trygginga-
stofnun ríkisins. 
Fyrir tuttugu árum 
voru öryrkjar færri en 
6.000 og af þeim voru 
um 20% öryrkjar vegna 
geðraskana. Þessi 
hópur er nú 40% af 
öryrkjum en þegar við 
tölum öryrkja í þessu 
samhengi er átt við 
örorkulífeyrisþega en 
það eru einstaklingar 
með yfir 75% örorku. 
Öryrkjum með geðrask-
anir hefur því fjölgað úr 
tæpum 1.200 í 6.000 á 
tuttugu árum.
Fjölgun 
öryrkja
Enga einfalda skýringu 
er að finna fjölgun 
öryrkja á Íslandi. Í 
rannsókn Rannveigar 
Traustadóttur frá því 
í fyrra kemur fram 
að fjölgun öryrkja á 
Íslandi er sambærileg 
við það sem gerist í 
nágrannalöndunum. 
Öryrkjum með geðrask-
anir fjölgar örast og 
í svipaðri skýrslu frá 
Stefáni Ólafssyni frá því 
árið 2005 eru helstu 
skýringarnar á fjölgun-
inni taldar vera vakning 
vegna geðrænna 
sjúkdóma, aukið álag á 
vinnumarkaði og breytt 
örorkumat.
28 viðtal Helgin 5.-7. október 2012

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88