Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttatķminn

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttatķminn

						Þráinn Bj. Farestveit, Framkvæmdarstjóri Fangahjálparinnar verndar, heFur starFað lengi með 
Föngum og að máleFnum Þeirra. Þráinn lauk próFi í aFBrotaFræði Frá stokkhólmsháskóla 1994 og 
veit um hvað hann talar, eins og jakoB Bjarnar komst að, en Þráinn telur meðal annars einsýnt að 
heildarsteFnu og heildarsýn skorti í máleFnum Fanga og Þar með sjúkra Fíkla.
Allt að níutíu prósent fanga eru fíklar
Opinberar tölur um hlutfall þeirra fanga sem haldnir er vímuefnafíkn eru í rauninni miklu lægri. En ég myndi telja að 80 til 90 prósent fanga séu haldnir vímuefnafíkn,? 
segir Þráinn Bj. Farestveit. Hann hefur verið við­
loðandi starfsemi Verndar allt frá árinu 1987, setið 
í stjórn og nefndum fangahjálparinnar frá 1994 og 
þá verið formaður og framkvæmdastjóri frá 2000. 
Hann hefur fylgst með þessum málaflokki í áratugi 
og þekkir því vel til. Þráinn segir að samhliða því 
sem fangar eigi við alkóhólisma (vímuefnafíkn) 
að stríða þá séu önnur vandamál sem þjaka skjól­
stæðinga þeirra hjá Vernd og þá býsna fjölbreytt. Má 
þar helst nefna geðræn vandamál af ýmsum toga; 
hegðunarvanda, ADHD, athyglisbrest, lesblindu og/
eða ofvirkni.
Hópur fanga á við eitthvað af ofangreindu að stríða, 
er greindur sem slíkur en stór hluti þeirra hefur 
aldrei fengið greiningu á þessum vanda. 
Félagasamtökin Vernd, fangahjálp voru stofnuð 
1. febrúar 1960. Markmið samtakanna eru, og hafa 
verið frá upphafi, að leitast við í samvinnu við stjórn­
völd, stofnanir og einstaklinga við að aðstoða fanga 
og fjölskyldur þeirra ? efla skilning almennings á 
aðstæðum þeirra sem gerst hafa brotleg við lög og 
benda á mikilvægi þess að tíminn í afplánun sé not­
aður til undirbúnings fyrir þátttöku í samfélaginu 
hvort heldur nám eða störf. 
Allt frá stofnun hafa þau rekið áfangaheimili í 
Reykjavík. ?Dvöl á áfangaheimilinu getur verið lykill 
að farsælu lífi að lokinni afplánun og meðan á henni 
stendur. Afplánunarvist er fyrir þau sem vilja ljúka 
síðustu mánuðum fangelsisvistar á áfangaheimilinu,? 
segir Þráinn. Dvalartími fer eftir lengd dóma og er 
lengstur 12 mánuðir. Skilyrði vistarinnar eru ströng, 
að sögn Þráins, og þarf viðkomandi að hafa atvinnu, 
sé við nám eða í meðferð. Brottfall úr úrræðum 
Verndar er lágt eða um 10 prósent en helsta ástæða 
þess að menn lenda í klandri er einmitt vímuefna­
notkun sem er brot á reglum Verndar. ?Það ber að 
nefna að stærsti hluti þeirra brota sem einstaklingar 
eru dæmdir fyrir til óskilorðsbundinna dóma tengj­
ast með einum eða öðrum hætti notkun vímugjafa,? 
segir Þráinn.
Nauðsyn að brjóta upp vítahring fíknarinnar
Um starfsemi Verndar fara um 50 til 60 einstaklingar 
árlega. Frá árinu 1994 hafa farið rétt tæplega þúsund 
manns fengið þann möguleika að ljúka afplánun hjá 
Vernd: ?Miklu minni líkur eru á því að þeir sem fara 
hér um hjá okkur komi til baka í fangelsin, endur­
komutíðnin lækkar sé þessu úrræði beitt og það 
hlýtur að vera markmiðið. Þeir sem ljúka afplánun 
í Vernd eru í raun sviptir frelsi sínu. Þeir þurfa að 
vera yfir nóttu í húsakynnum Verndar og þeir þurfa 
að koma ?heim? milli sex og sjö. Yfir daginn, hvort 
heldur að menn eru í vinnu, skóla eða eru í meðferð, 
eru þeir undir stanslausu eftirliti. Þetta hefur gefist 
vel. Kannski eina rósin í hnappagatið sem menn geta 
stært sig af í þessu kerfi.? 
Þráinn nefnir einnig þann möguleika sem lengi 
hefur verið til staðar sem er sá að menn fari, í lok 
afplánunar, í meðferð á Vog og jafnvel í framhalds­
meðferð á Staðarfell. ?Það þarf að stoppa þennan 
fíkniferil ef á að vera möguleiki á að hafa áhrif á 
brotaferil stórs hluta þessa fólks. Ef það er ekki gert 
eru líkurnar á áframhaldandi brotastarfsemi þess 
miklu meiri.?
 Hátt hlutfall ótímabærs dauða
Að sögn Þráins hefur það ávallt verið svo að 12 spora 
andi hafi verið ríkjandi innan veggja Verndar. Fólk 
sem þar starfar hefur góða tengingu við SÁÁ og 
AA samtökin og aðrar meðferðarstofnanir, þar er 
alltaf til staðar menntaður áfengisráðgjafi frá SÁÁ, 
sem starfar þar við viðtöl og greiningu. Þráinn segir 
úrræði fyrir fanga í raun af skornum skammti, þeir 
njóta ekki sömu almennu þjónustu og aðrir borgarar, 
þeir hafa ekki eins greiðan aðgang að félagsþjónustu 
og geðheilbrigðsþjónustu, svo dæmi séu nefnd á 
meðan á afplánun stendur.
Framkvæmdarstjóri Verndar treystir sér ekki til að 
ganga svo langt að slá því föstu að rót vanda fanga sé 
vímuefnafíkn, en segir þó fyrirliggjandi að áfram­
haldandi vímuefnanotkun standi í vegi fyrir bata 
og breytingu á lífi þessara einstaklinga. En þar geti 
ýmislegt annað spilað inn í svo sem aðrir sjúkdómar. 
?Erfitt sé að meta þetta. En það er vitað mál að vímu­
efnanotkun er mjög víðtæk meðal fanga. Stór hluti 
fanga hefur verið í farvegi neyslu um áratuga langt 
skeið og margir fanganna enda neyslumynstur sitt í 
geðsjúkdómum og ótímabærum dauðsföllum ? sem 
er mjög hátt á meðal þeirra sem hlotið hafa óskilorð­
sbundna dóma.?
Skortir heildstæða stefnu
Þráinn segir að hlutfall þeirra sem afplána utan fang­
elsa sé að aukast, sem sé mjög jákvætt. Þá er rafrænt 
eftirlit einnig að ryðja sér til rúms eftir að afplánun 
á Vernd lýkur. Þráinn er þeirrar skoðunar að nýjar 
leiðir við afplánun eigi fullan rétt á sér og beri að 
skoðast með opnum huga. ?Fangar eiga sér fáa mál­
svara og þegar fordómar í garð minnihlutahópa eru 
ræddir standa fáir upp föngum til varnar ? fordómar 
eru ríkir í þeirra garð. Þessu verður að breyta og 
samfélagið verður að sjá hag í lægri endurkomutíðni 
og að þyngri krafa eigi að vera á gæði afplánunar. Ég 
kalla eftir heildstæðri stefnu í þessum málaflokki, 
bæði aðgerðum er snúa að föngunum sjálfum sem og 
fjölskyldum þeirra.?
Börn alkóhólista og veikustu sjúklingarnir
mannúð
Það þarf að stoppa þennan fíkniferil ef á að vera möguleiki á að hafa 
áhrif á brotaferil stórs hluta þessa fólks. 
Íslendingar hafa í gegnum 
SÁÁ byggt upp meðferð við 
áfengis- og vímuefnafíkn 
sem talin er í fremstu röð 
meðal þjóða heims. Þó 
vantar herslumuninn á að 
hægt sé að sinna þörfum 
allra áfengis- og vímuefna-
sjúklinga eins vel og skyldi.
Þetta er spurning um 
peninga. Með tiltölulega 
litlu framlagi, 1.100 millj-
ónum króna á ári, er hægt 
að vinna nýtt kraftaverk í 
baráttunni við áfengis- og 
vímuefnasýki og bjóða upp 
á lausn fyrir hópa sem fá 
ekki viðunandi meðferð.
Nýtt þjóðarátak mundi 
fyrst og fremst beinast 
að tveimur hópum.
Þráinn Bj. 
Farestveit er 
framkvæmda-
stjóri Verndar 
og hann 
segir algera 
nauðsyn, ef 
menn vilji 
sjá einhvern 
árangur í 
endurhæfingu 
fanga, að 
brjóta upp 
vítahring 
alkóhólism-
ans, sem allt 
að 90 prósent 
fanga séu 
sjúkir af.  
Ljósmynd/ Hari.
Börnin eru í mestri hættu
Annars vegar að um 
það bil 900 sjúklingum 
sem ekki er hægt að 
veita meðferð við hæfi 
í dag.
Hins vegar eru allt að 
7000 börn alkóhólista 
sem þjást vegna 
áfengis- og vímuefna-
sýki foreldra sinna.
Þessi börn eru sá 
hópur sem er í 
mestri hættu á að 
veikjast af áfengis- og 
vímuefnasýki síðar á 
ævinni. Að auki alast 
þau upp við gríðarlegt 
álag sem hefur skaðleg 
áhrif á þroska þeirra 
og félagslega stöðu 
nú og í framtíðinni og 
eykur hættu á að þau 
þrói með sér ýmsa 
líkamlega og andlega 
sjúkdóma og raskanir.
Íslenskt samfélag 
hefur ekki gefið 
þessum börnum og 
þeirri áhættu sem þau 
eru í nægan gaum. 
Það er kominn tími til 
að viðurkenna tilvist 
þeirra og veita þeim 
hjálp. Þau eiga ekki að 
þjást vegna veikinda 
foreldra sinna.
SÁÁ hefur undanfarin 
misseri unnið með 
börnum alkóhólista. 
Eftirspurn hefur verið 
miklu meiri en hægt 
hefur verið að sinna. 
Um 400 börn hafa 
fengið sálfræðiviðtöl 
og ráðgjöf en um 
600 til viðbótar eru á 
biðlista.
6 OKTÓBER 2012

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88