Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttatķminn

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttatķminn

						42 heilsa Helgin 5.-7. október 2012
? Kólesteról í blóði íslendinga fer minnKandi
Hjarta og æðasjúkdómar 
algengasta dánarorsökin
? Lifið heil
ÍS
L
E
N
S
K
A
/S
IA
.I
S
/L
Y
F
 6
12
46
 0
9/
12
www.lyfja.is
Lægra
verð 
í LyfjuStrepsils jarðarberja
Áður: 1.299 kr. Nú: 1.099 kr.  
15%
afsláttur  
Gildir í október 2012.
H jarta- og æðasjúkdómar eru ein algengasta dánarorsök á Íslandi og um gjörvalla Evrópu. Dauðsföllunum fer þó fækkandi hér á landi og 
spilar þar margt saman. Dregið hefur verulega úr reyk-
ingum, en reykingar eru einn stærsti áhættuþáttur 
kransæðasjúkdóma. Jákvæðar breytingar hafa einnig 
orðið á öðrum þekktum áhættuþáttum þessara sjúk-
dóma, t.d. blóðþrýstingi og kólesteróli í blóði. 
Efri mörk blóðþrýstings hafa farið lækkandi undan-
farna áratugi meðal Íslendinga, og einnig hefur 
kólesteról í blóði landsmanna lækkað. Rannsóknir 
Hjartaverndar sýna þó aðeins lækkun heildarkólester-
óls, en gefa ekki upp hlutfallið milli ?vonda? og ?góða? 
kólesterólsins sem er það sem mestu máli skiptir fyrir 
þróun kransæðasjúkdóms. 
Anna Ragna Magnúsardóttir, doktor í heilbrigðis-
vísindum, segir ástæðuna ekki bara vera betri lyf 
og læknismeðferð, því lækkunin í þessum tveimur 
áhættuþáttum og fækkun sjúkdómstilfella hófst áður 
en ný og betri blóðþrýstingslækkandi og blóðfitu-
lækkandi lyf komu á markaðinn. Ástæðan er líklega 
breytingar á mataræði sem urðu á sama tíma, en 
hún segir viðfangsefnið erfitt til rannsóknar þar sem 
fylgni geti aldrei sannað að um orsakasamhengi sé að 
ræða. Þó séu mjög sterkar vísbendingar um skaðsemi 
transfitu, og mettuð fita hækki vissulega ?vonda? 
kólesterólið í blóðinu, en þó ekki eins mikið og trans-
fitan.
,,Uppúr 1980 komu til sögunnar ný lyf og í fyrstu 
var lækkuð tíðni hjarta- og æðasjúkdóma og færri 
dauðsföll rakin beint til þeirra. Það er þó ekki alls-
kostar rétt þar sem breytingin hófst fyrr. Strax á 
sjötta áratugnum voru rannsóknir farnar að gefa 
til kynna að mettuð fita væri slæm fyrir hjartað en 
ómettuð fita ekki. Lýðheilsuskilaboðin voru framan 
af einfölduð, og mælt með minni neyslu á fitu af öllum 
gerðum. Það skilaði sér meðal annars í minni neyslu 
mettaðrar fitu hér á landi. Því miður jókst neysla 
transfitu til að byrja með, því farið var að steikja upp 
úr smjörlíki fremur en smjöri. Fólk hélt einfaldlega 
að það væri hollara, en á þessu tímabili jókst tíðni 
kransæðasjúkdóma mikið. Seinna skiptu flestir yfir 
í jurtaolíur, sem eru ómettaðar og mun hollari. Mat-
vælaiðnaðurinn fór líka að bjóða upp á fituskertan og 
fitusnauðan mat en áunnin sykursýki og offita jókst í 
kjölfarið, þó tíðni hjarta- og æðasjúkdóma hafi lækkað 
eins og áður segir. Ástæðan er sú að ef fólki er sagt 
að hætta að borða einhverja fæðutegund, þá verður 
það að borða eitthvað annað í staðinn. Í stað mettuðu 
fitunnar var til dæmis sykur og hveiti notað í ríkara 
mæli, sem stuðlaði að offitu og sykursýki. Hreyfi-
mynstur fólks fór líka að breytast, því það varð minni 
þörf fyrir hreyfingu í vinnunni og daglega lífinu, eftir 
því sem bílaeign, fjarstýringar og lyftur urðu algeng-
ari, og fólk á öllum aldri fór að sitja við tölvu- eða sjón-
varpsskjá tímunum saman.?  
Anna Ragna segir að með heilsuvakningu síðustu 
ára sé fólk orðið mun meðvitaðara um hvað það lætur 
ofan í sig. Einnig hefur skipulögð hreyfing í frítíma 
aukist, sem betur fer. Stjórnvöld hafa líka brugðist við 
með því að innleiða reglugerð um hámark transfitu í 
matvælum.
?Aukin meðvitund fólks um skaðsemi transfitu og 
fínunninna kolvetna, og mikilvægi þess að hreyfa 
sig er mjög jákvæð þróun og einnig inngrip yfirvalda 
með reglugerðum. Stuðla verður áfram að jafnvægi 
neysluvenja, en þó reglugerðin um transfitu sé til 
staðar eru sumir skyndibitastaðir ennþá að bjóða upp 
á mjög transfituríkan mat. Ástæðan er sú að transfita 
á það til að myndast í jurtaolíu sé hún hituð mikið og 
lengi. Svo vil ég bara í lokin mæla eindregið með lýsi 
eða annarri uppsprettu ómega-3, það er gott mótvægi 
við ómega-6 úr jurtaolíum og mettuðu fituna sem við 
fáum úr mjólkurvörum og kjöti. Lýsi er það besta fyrir 
hjarta- og æðakerfið.?  
María Lilja Þrastardóttir
marialilja@frettatiminn.is
Anna Ragna Magnúsardóttir, 
doktor í heilbrigðisvísindum.
Dregið hefur 
töluvert úr hætt-
unni síðustu ár, 
ástæðan ekki 
endilega betri lyf.
Upp
lita
st e
kki
 í só
larl
jósi
Hollar hafrakökur
150 gr haframjöl
2 msk kókosflögur
1 msk sólblómafræ
1 msk graskersfræ aðeins hökkuð
1 msk möluð hörfræ
25 gr saxaðar döðlur (má sleppa)
3 msk hrísgrjónasíróp
5 msk kaldpressuð valhnetuolía (eða önnur góð olía)
Stillið ofninn á 180°.
Blandið þurrefnunum saman.
Bætið sírópinu og olíunni saman við.
Setjið í smurt mót sem er ca. 14 x 14 cm og bakið í 25-30 mínútur.
Skerið í bita og látið kólna í mótinu.
Af heilsubankinn.is
Sub-Samlokur
Salöt m/kjöti
Pizzur
+2 l gos
Matur fyrir          
Þú getur valið um:
Nýbýlavegi 32
Í dag fylgir 
Fréttatímanum
blað Bleiku slaufunnar

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88