Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Sagnir

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Sagnir

						Sagnir, 29. árgangur
Sigurbjörg Elín Hólmarsdóttir
„þjóð vor strandi á hinu hættulega
blindskeri fóstureyðinganna"
Afstaða kvennanna KatrínarThoroddsen og
Guðrúnar Lárusardóttur tilfóstureyðingafrumvarpsins 1934
Fóstureyðingar eru með umdeildustu aðgerðum sem
gerðar eru á mannslíkamanum. Það að eyða fóstri sem
er þegar komið á veg þróunar hefur alltaf verið fordæmt
og gagnrýnt af ákveðnum hópum samfélagsins. Þrátt
fyrir það er vitað að konur hafa í gegnum tíðina þurft
að grípa til ýmissa örþrifaráða til að reyna að losa sig við
óvelkomin fóstur. Réttur konunnar að eyða fóstri hefur
verið mikið ræddur seinustu áratugi, en áður hafði þessi
umræða farið fram bakvið luktar dyr. Helsta spurningvar
sú hvort það væri siðferðislega rétt að eyða fóstri sem væri
byrjað að dafna í móðurlífi konunnar og hverjir mættu
taka ákvörðun um fóstureyðingu og á hvaða forsendum.
Nokkuð hefur verið fíallað um fóstureyðingarmál á
Islandi. Þá er sérstaklega rætt um ártölin milli 1934
- 1938 og 1975, en þá voru fóstureyðingar leyfðar
hér á landi, í þeirri mynd sem við þekkjum í dag. Árið
1934 var fyrst lagt frumvarp fram á Alþingi sem leyfði
fóstureyðingar að einhverju leyti. Margir fræðimenn hafa
skrifað um fóstureyðingamálin hér á landi, og er þessi
grein því ekki söguleg upprifjun á baráttunni.1 Hér á eftir
verða teknar fyrir skoðanir og umræður tveggja kvenna
um frumvarpið, Guðrúnar Lárusdóttur og Katrínar
Thoroddsen. Guðrún Lárusdóttir var eina konan sem sat
á þingi á þessum tíma og tók hún mikinn þátt í umræðum
um frumvarpið. Hún var á móti frumvarpinu að mestu
leyti. Katrín Thoroddsen var fylgjandi frumvarpinu en
erindi hennar Frjdlsar ástir hafði ýtt undir umræðuna um
fóstureyðingar í samfélaginu.
Héráeftirverðurfariðaðeinsyfirfóstureyðingafrumvarpið
sjálft og rannsakað hvaða lagabreytingar fólust í því.
Fjallað verður svo sérstaklega um konurnar tvær, hvora
um sig, hvaða skoðanir þær höfðu á frumvarpinu og
fóstureyðingum almennt og af hverju þær höfðu myndað
með sér slíka skoðun. Teknar verða inn í myndina ólíkar
stjórnmálaskoðanir kvennanna, ólíkar hugmyndir þeirra
um kvenréttindi, og hvernig mismunandi afstaða þeirra
hafði áhrif á umræðuna um frumvarpið.
Til laga um leiðbeiningar fyrir konur um
varnirgegn því að verða barnshafandi og um
fóstureyðingar
I hegningarlögunum frá 1869 voru fóstureyðingar
bannaðar með lögum í öllum tilvikum. Þessi lög voru
svipuð í flestum ríkjum heims, nema í Sovétríkjunum
sem heimiluðu fóstureyðingar eftir skilgreindum reglum.
Ákvæði um neyðarrétt höfðu hinsvegar verið teygð
í mörgum löndum, þar á meðal á Islandi, til að ná yfir
fóstureyðingar.2
Innan læknastéttarinnar á Islandi var almennt viðurkennt
að eyða skyldi fóstri ef það ógnaði lífi móðurinnar,
samkvæmt ákvæðum um neyðarrétt. Fóstureyðingar voru
að færast í aukana hér á landi og náði neyðarrétturinn
yfir færstar þeirra. I skýrslum frá þessum árum má því
sjá gífurlega fjölgun í fóstureyðingum og fósturlátum, en
eftir að tölurnar voru opinberaðar hófu forstöðumenn
sjúkrahúsa að taka harðar á löggjöfinni. Formaður
Læknafélags Reykjavíkur skrifaði í bréfi til Landlæknis
að hann hefði áhyggjur af hertu banni varðandi
fóstureyðingar, þar sem eftirspurnin væri mikil og
því augljóst að einhverjir læknar myndu glepjast og
framkvæma aðgerðirnar, þá við mun verri aðstæður en
inni á sjúkrahúsunum. Þetta vildu læknarnir ekki hætta
á og voru þeir því allir samþykkir þessu frumvarpi um
fóstureyðingar.3
Frumvarpið var ekki lagt fram til að auka sjálfstæði
kvenna heldur til að skýra lagalega, hvenær og hvernig
læknar mættu framkvæma fóstureyðingar. Konan hafði
ekkert um málið að segja, allar ákvarðanir voru teknar
af læknum. Sá sem samdi frumvarpið var Vilmundur
Jónsson landlæknir en Haraldur Guðmundsson
atvinnumálaráðherra fiutti það á Alþingi. Vilmundur
vildi skipta kröfum um fóstureyðingar í þrjá flokka, sá

					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV