Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nżtt Helgafell

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nżtt Helgafell

						ALSNJÓA
161
<
leita svars við þeirri spurningu, verður það
að vera í kvæðislokin.
Þriðja erindi getur ekki heitið torskilið
að orðalagi. En til þess að gera sér grein
fyrir efni þess er nauðsynlegt að hafa í
huga fleira af því, sem Jónas hefur ort og
ritað.
Ritgerðin „Um eðli og uppruna jarðar-
innar", sem Jónas birti í fyrsta árgangi
Fjölnis, 1835, byrjar á þessa leið: „Gömul
skáld og vitringar hafa kallað jörðina allra
móður, og varla gátu þeir valið henni fegra
heiti eða verðskuldaðra, því allt, sem lifir
og hrærist, allt, sem grær og fölnar og á
sér aldur, leiðir hún fram af sínu skauti"
o. s. frv. Rúmið leyfir ekki að tilfæra meira
af hinu skáldlega upphafi þessarar ritgerð-
ar, sem sýnir, með hvílíkri hrifningu og
lotningu hinn ungi jarðfræðingur og nátt-
úruskoðari gekk að rannsóknarefni sínu.
Og 9—10 árum síðar, undir ævilokin, yrkir
hann:
Ó, þú jörð, sem er
yndi þúsunda,
blessuð jörð, sem ber
blómstafi grunda------------
En þótt hann geti tignað jörðina fyrir
fjölbreytt og sundurleitt eðli hennar, eins
og í inngangi fyrrnefndrar ritgerðar, er það
í rauninni einungis lífgjöful sumar-jörðin,
sem hann elskar. Þess vegna kennir hann í
brjósti um hana og öll hennar börn, þegar
hún ber hinn „þunga kross" frosts og fanna.
Og samt átti Jónas sjálfur kross að bera
að vetrinum, sem var honum enn þyngri
en kuldi og snjór:
Myrkrið er manna fjandi,
meiðir það líf og sál-------
Komdu, dagsljósið dýra,
dimmuna hrektu brott — —
Hann skrifar Jóni Sigurðssyni í miðjum
desember 1844: „(Eg var bæði) óhress og
þorði ekki vel út og hef þar hjá verið þung-
lyndur þessa daga. — — Skammdegið
hefur alltaf lagzt þungt á mig, síðan um
veturinn eg lá, en eg veit af reynslu það
bráir af mér eftir sólstöðurnar, og þá er eg
aftur til í allt." Hann hefur vafalaust eins
og fleiri átt bágt með svefn í skammdeg-
inu, og
fátt verður þeim til bjarga,
sem nóttin níðist á.
Þegar þess er gætt, að verulegur veLur
leggst sjaldan að í Danmörku fyrr en í
janúar, er auðséð, að Jónas hefur í raun-
inni heldur kosið heiðríkara veður, þótt
kaldara væri, en dumbungsmyrkur jóla-
föstunnar. Og vitneskjan um, að sólin væri
aftu'r snúin heim úr suðri og lofaði hlýju
sumri, gerði honum undir eins léttara í
skapi.
Lífið var Jónasi, eins og ævikjörum hans
og skapferli var háttað, of erfitt til þess,
að hann vildi dekra við harma og bölsýni.
Það kemur m. a. gjörla fram í erfiljóðum
hans, að hann reynir jafnan að leita ein-
hvers sér til fróunar og hugstyrkingar.
Merkilegt dæmi þess er líka sonnettan, sem
fyrr er getið, A nýársdag, frá síðasta vetr-
inum, sem hann lifði. Framhald þeirra
tveggja vísuorða, sem áður voru tilfærð, er
á þessa leið:
sem himin sér og unir lágri jörðu
og þykir ekki þokan voðalig.
Hann hefur í upphafinu lýst þeim eyði-
leika, að nýja árið sé honum „svo sem ekki
neitt í neinu", — og víkur seinna að við-
kvæmni sinni (heldur vil egkenna til og lifa),
— en samt finnst honum hugur sinn vera
þess megnugur að missa ekki sjónar á himn-
inum, una jarðvistinni og þykja jafnvel
ekki þokan (og myrkrið) hræðileg. Sér-
staklega athyglisverð eru hér orðin: lágrí
jörðu. Þetta er ekki sú jörð, sem er „allra
móðir", „máttug í eðli" og vegsömuð af
skáldum og vitringum, heldur skammdegis-
jörðin, sem þokufargið grúiir yfir og því
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196
Blašsķša 197
Blašsķša 197
Blašsķša 198
Blašsķša 198
Blašsķša 199
Blašsķša 199
Blašsķša 200
Blašsķša 200
Blašsķša 201
Blašsķša 201
Blašsķša 202
Blašsķša 202
Blašsķša 203
Blašsķša 203
Blašsķša 204
Blašsķša 204
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV