Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vísbending

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Vísbending

						2  V Í S B E N D I N G  ?  8  T B L  2 0 1 3
vegna þess húsnæðis sem keypt var. 
Greiðslubyrði óverðtryggðra lána er 
mun hærri, enda er höfuðstóllinn 
greiddur hraðar niður. Stór hluti 
íslenskra heimila ræður einfaldlega 
ekki við þá hækkun greiðslubyrðar 
sem nafnvextir bera með sér.
Málið snýst í raun um
afskriftir
Þegar grannt er hlustað virðist sem um-
ræðan um afnám verðtryggingar snúist 
mun frekar um niðurfærslu útistandandi 
lána en breytt lánaform framtíðar. Hvað 
sem fólki finnst um réttmæti slíkrar 
niðurfærslu er ljóst að kostnaðurinn vegna 
hennar fellur á skattgreiðendur og hér er 
um stórar fjárhæðir að tefla. Verðtryggð 
fasteignalán heimilanna eru nú um 1.150 
milljarðar króna og kostnaðurinn við að 
færa höfuðstól verðtryggðra lána aftur til 
ársins 2008 gæti verið 350-400 milljarðar 
króna. Af þessum lánum eru 57% veitt 
af Íbúðalánasjóði með ábyrgð ríkisins 
en 15% eru frá lífeyrissjóðum komin. 
Almenn niðurfærsla verðtryggðra lána 
er því í raun bein tekjufærsla frá þeim 
skattgreiðendum og lífeyrisþegum sem 
hafa ekki náð að skuldsetja sig nægjanlega 
til þess að hljóta slíka leiðréttingu. 
Flestir í þessum hópi voru líklega of 
ungir (og kannski ófæddir) eða of gamlir 
til þess að taka þátt í húsnæðisbólunni 
2004-2008 en þurfa samt að borga 
kostnaðinn við hana í framtíðinni með 
hærri sköttum og/eða lægri lífeyri. Ábyrgð 
ríkisins vegna Íbúðalánasjóðs er nú metin 
framhald á bls. 4
Að afnema verðtryggingu
Á þessum vetri hefur fátt verið meira um fjallað en afnám verð-tryggingar hérlendis. Við fyrstu 
sýn ætti þetta ekki að vera tiltökumál 
enda aðrir kostir í boði. Nú bjóða 
flestar bankastofnanir fasteignalán 
með nafnvöxtum á bilinu 7-8% (eftir 
tímalengd vaxta og veðhlutfalli) sem verða 
að teljast ágæt kjör í ljósi þess að verðbólga 
hefur verið á bilinu 4-5% síðustu misseri. 
Raunin er einnig sú að flest lán veitt 
eftir árið 2008 hafa verið óverðtryggð. 
Verðtrygging útlána hentar bönkunum 
heldur ekki sérstaklega vel þar sem þeim 
er bannað að verðtryggja innlán, nema 
með fimm ára binditíma, og þeir eiga 
því erfitt með að tryggja sér verðtryggða 
fjármögnun. Aukinheldur eru nær öll 
verðtryggð lán með þeim skilmálum að 
verðbætur færast á höfuðstólinn og af 
þeim sökum skapa verðbólguskellir mikla 
hættu á neikvæðri eiginfjármyndun. 
Neikvæð veðstaða er versta martröð allra 
lánveitenda og bein ávísun á útlánatöp, 
einkum eftir að lög um persónulegt 
gjaldþrot voru rýmkuð með þeim hætti 
að fólk geti hafið nýtt fjárhagslegt líf 
tveimur árum eftir að hafa farið í þrot. 
Hér eru því hagsmunir lántaka og banka 
sameiginlegir og ekki að undra að sumir 
bankar hafi jafnvel boðið viðskiptavinum 
með verðtryggð lán afslátt af höfuðstól 
fyrir að skipta yfir í óverðtryggt.
Það er einnig hægur vandi fyrir 
Íbúðalánasjóð að lána út óverðtryggt. 
Fjármagnshöftin hafa þrýst niður 
vaxtastigi hérlendis og aðstæður eru 
nú mjög heppilegar fyrir útgáfu á 
skuldabréfum með nafnvöxtum með 
ríkisábyrgð. Íbúðalánasjóður ætti því 
að geta gefið út óverðtryggð bréf til 20-
30 ára með kjörum sem eru á bilinu 
6-7%. Það gerir sjóðnum kleyft að lána 
út með föstum nafnvöxtum á bilinu 
7-8%. Að þessu gefnu ætti það ekki að 
vera mikið tiltökumál að snúa flestöllum 
verðtryggðum lánum landsins á breytilega 
nafnvexti, líkt og þekktist meðal flestra 
annarra Evrópuþjóða, og óþarfi að semja 
sérstakar stjórnmályktanir um málið. 
Hins vegar hangir mun fleira á spýtunni.
Tveir bögglar
Það eru tveir stórir bögglar sem fylgja 
skammrifi í því að afnema verðtryggingu.
1. Núverandi skuldabréf Íbúðalánasjóðs 
eru óuppgreiðanleg og á verðtryggðum 
vöxtum sem eru mun hærri en 
markaðsvextir nú. Það þýðir að ef 
lánþegar sjóðsins skipta um lánaform 
og fá lægri vexti getur sjóðurinn 
ekki greitt upp gömlu skuldabréfin 
og gefið út ný nema taka á sig 
umtalsvert tap. Þau standa því eftir 
með skilmálum um verðtryggingu 
og 3,75% raunvöxtum áratugi 
fram í tímann. Lánaskipti munu 
því valda gífurlegum kostnaði fyrir 
Ríkisssjóð. Raunar er Íbúðalánasjóði 
hægt og sígandi að blæða út vegna 
þessarar uppgreiðsluáhættu, þar sem 
æ fleiri lánþegar hafa greitt upp sín 
verðtryggðu lán hjá sjóðnum og 
valið óverðtryggðra fjármögnun frá 
bönkunum í staðinn.
2. Íslensk húsnæðislán eru ekki aðeins 
verðtryggð heldur einnig með 
jafngreiðsluskilmálum til allt að 40 
ára. Samstillt átak þessara skilmála 
færir greiðslubyrðina langt fram 
í tímann enda hækkar höfuðstóll 
lánsins að nafnvirði vegna verðbóta 
fyrri hluta lánstímans. Þetta samspil 
lánaskilmála er séríslensk uppfinning 
og því mega þessi lán með réttu 
kallast Íslandslán. Íslandslán urðu 
fyrir valinu sem fasteignafjármögnun 
hjá mörgum sem ella hefðu ekki 
getað staðið undir greiðslubyrði 
Ásgeir Jónsson
Hagfræðingur

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4