Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vísbending

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Vísbending

						4  V Í S B E N D I N G  ?  8  T B L  2 0 1 3
Aðrir sálmar
7% á svikabraut
Ritstjóri og ábyrgðarmaður: Benedikt Jóhannesson
Útgefandi: Heimur hf., Borgartúni 23,105 Rvík. 
Sími: 512 7575.  
Net fang: visbending@heimur.is. 
Prentun: Heimur. Upp lag: 700 eintök. 
Öll réttindi áskil in. © Ritið má ekki afrita  
án leyfis út gef anda.
Úr leiðara Morgunblaðsins 28. 2. 2013: ?Á næstsíðasta landsfundi 
Sjálfstæðisflokksins vildu menn sýna 
umburðar lyndi. Því var ákveðið 
í ?sáttaskyni? að taka ríkt tillit til 
sjónar miða örfárra fulltrúa, sem 
töluðu í umboði 7 prósenta fylgis 
Sjálfstæðisflokksins. Vilji um lok 
aðlögunarbröltsins að ESB var orðaður 
með loðnari hætti en frambærilegt var. 
En freka en fámenna klíkan mat það 
svo að þessi viðleitni sýndi eingöngu 
veikan vilja og því mætti ganga á lagið. 
Helstu talsmenn sjö prósentanna (sem 
er fámennari hópur en sá sem mælist 
andvígur ESB meðal stuðningsmanna 
Samfylkingar) fögnuðu þessari 
vinsamlegu undanlátssemi sem sínum 
sigri. En þeir gerðu ekkert með það 
sem í ?sættinni? fólst. Þeir börðust 
gegn því að ?gert yrði hlé?. Þeir sátu 
enn sem handlangarar ESB í að knýja 
á um breytt lagaumhverfi meðan á 
upplognum samningaviðræðum stóð. 
Allt lagaumhverfi landsins skyldi hafa 
verið lagað að ESB á sama tíma og 
logið væri að þjóðinni að viðræður á 
jafnræðisgrundvelli færu fram. 
En þrátt fyrir að kröfuhópurinn hefði 
aldrei gert neitt með sáttina sem gerð var 
gegn sjónarmiðum 93% stuðningsmanna 
Sjálfstæðisflokksins vildu sumir halda 
áfram á þeirri braut. Engu breytti, 
þótt aðalkröfugerðarmaðurinn hefði 
hlaupið í áróðursþátt ?RÚV? strax eftir 
ræðu formanns flokksins, haft hana í 
flimtingum sem framsóknareftiröpun og 
framgöngu sem minnti á Jón Gnarr! 
En nú voru landsfundarfulltrúar 
komnir með upp í kok, þótt þeir sem best 
áttu að fylgjast með skynjuðu fátt. Þeir 
tóku ekki annan púls á fundinum en á 
sínum eigin úlnlið. Landsfundarfulltrúar 
sýndu ótvírætt að þeir höfðu skömm á 
áframhaldandi aumingjadómi. 
En það hlýtur að vera fróðlegt fyrir 
yfirlýsta andstæðinga ESB-aðildar að 
heyra mat fréttaskýrenda ?RÚV? og 
stjórnmálafræðinga þeirra í framhaldinu. 
Þeir gáfu allir til kynna að í ?sáttinni? 
sem var hafnað hefði falist heimild til 
forystu Sjálfstæðisflokksins til að fara í 
kringum vilja flokksins síns og að sveigja 
inn á svikabrautina Steingríms, eftir því 
sem henta kynni eftir kosningar.? bj
framhald af bls. 2
um 950 milljarðar af Lánasýslu ríkisins og 
svo þegar allt er lagt saman; raunverulegt 
tap vegna lána í vanskilum, yfirvofandi 
tap vegna óuppgreiðanlegra skuldabréfa 
sjóðsins og svo síðan væntanlegt tap vegna 
flatra niðurskrifta á lánum fara stærðirnar 
að stækka!
Hvað er hægt að gera til 
þess að ýta verðtryggingu 
út?
Verðtrygging húsnæðislána hvílir á tveimur 
meginstoðum. Annars vegar á verðtryggingu 
lífeyrisréttinda sem hefur skapað gríðarlega 
eftirspurn eftir löngum verðtryggðum eign-
um og hins vegar ríkisábyrgð á útgáfum 
Íbúðalánasjóðs sem hefur fullnægt þessari 
eftirspurn án þess að lífeyrissjóðirnir hafi 
þurft að hafa áhyggjur af útlánaáhættu. 
Sé þessum tveimur stoðum kippt undan 
fellur verðtryggingin sjálfkrafa niður að 
miklu leyti og við taka væntanlega lán með 
breytilegum nafnvöxtum sem yrðu veitt af 
bönkunum. Ef það telst of róttæk aðgerð 
að afnema verðtryggingu lífeyrisréttinda er 
hægt að benda á fordæmi Breta sem gefa 
út sérstaka þaksetta verðtryggingarvísitölu 
(Limited Price Index) sem viðmiðun 
í lánaviðskiptum og réttindareikningi 
lífeyrissjóða. Slík þaksett vísitala er þannig 
gjörð að hún hækkar aldrei umfram ákveðið 
mark á ársgrundvelli ? til að mynda 4-5%. 
Lántakendur borga þannig hærri vexti en eru 
varðir fyrir verðbólguáhættu og þaksett lán 
má því kalla blending á milli nafnvaxta og 
verðtryggingar.
Þrátt fyrir að öll ný útlán væru óverð-
tryggð yrði samt sem áður stór verðtryggður 
lánastabbi til staðar og það mun taka 
töluverðan tíma að vinna niður það 
skuldafjall sem nú þegar hefur verið hróflað 
upp. Það er ljóst að sum heimili ráða ekki 
við skuldir sínar og verða að fá einhverja 
úrlausn sinna mála ? í slíkum tilvikum 
verða lánveitandi og lántaki að vinna úr 
sínum málum. Hvað almennar aðgerðir 
snertir er nauðsynlegt að huga nákvæmlega 
að því hvað er gert. Fyrsta skrefið fælist þó 
ávallt í endurskipulagningu og jafnvel lokun 
Íbúðalánasjóðs í núverandi mynd. 
Í fyrsta lagi er nauðsyn að lágmarka tap 
ríkisins og í öðru lagi að sjóðurinn hefji að 
lána út óverðtryggt og án ríkisábyrgðar, sé 
honum yfirhöfuð ætlað að starfa áfram. Um 
leið og brotist yrði út úr þeirri bóndabeygju 
sem Íbúðalánasjóður er nú fastur í, væri 
hægt að nýta höftin og þá lágu vexti sem 
fylgja þeim til þess að endurfjármagna allan 
lánastabba Sjóðsins á lægri verðtryggðum 
vöxtum og tryggja þannig lægri 
greiðslubyrði.
Í annan stað er nauðsynlegt að huga vel 
að því hvernig að núverandi aðstoð hins 
opinbera er best beitt. Til að mynda verður 
ekki séð að það þjóni miklum tilgangi að 
greiða út vaxtabætur sem fara beint inn á 
rekstrarreikning heimila og þaðan út aftur 
sem einkaneysla. Í stað þess mætti frekar 
verja fjármunum til þess að vinna á höfuðstól 
lánanna svo sem með þaksetningu verðbóta 
sem skilgreinir það fyrirfram (en ekki eftirá) 
að verðtryggð lán skuli ekki hækka umfram 
ákveðið mark á ársgrundvelli. Með slíkri 
þaksetningu væri hægt að vinna niður 
nafnvirði lánanna yfir tíma.
En er verðtrygging slæm?
Síðasta haust vann undirritaður skýrslu 
með hagfræðingunum Valdimar Ármann 
og Sigurði Jóhannessyni um verð tryggingu 
frá öllum hliðum fyrir Samtök fjármála-
fyrirtækja. Skýrslan bar heitið Verðtrygging 
? nauðsyn eða val og þar voru færð rök fyrir 
því að verðtryggingin sé að mörgu leyti óholl 
fyrir landið, að minnsta kosti hvernig henni 
hefur verið beitt hérlendis. Verðtryggingin 
skapi bæði of mikinn hvata til skuldsetningar 
og varpi of mikilli þjóðhagslegri áhættu á 
herðar heimila landsins sem þurfi að taka á 
sig áhættu vegna verðbólguskella. Hún hafi 
einnig valdið ákveðnu kæruleysi gagnvart 
verðbólgu og torveldað peningamálastefnu 
Seðlabankans. 
Mikið af þessari gagnrýni á reyndar 
við um það hvernig verðtryggingin hefur 
verið sett saman við aðra skilmála ? þ.e. 
jafngreiðslur og 40 ára tímalengd ? með 
Íslandslánum eins og farið er yfir hér að 
ofan. Það er hins vegar engin lausn að banna 
verðtryggingu eina og sér ? val í lánamálum 
verður alltaf af telja af hinu góða. Hins vegar 
er hægt að gera ýmislegt til þess að leysa 
verðtryggingu af hólmi og fá heilbrigðara 
lánaumhverfi.
Einnig er hægt að benda á að 
meginvandinn nú sé ekki endilega sá að 
lánin hafi fylgt verðbólgu með verðtryggingu 
heldur mun fremur að fasteignaverð og laun 
hafa ekki gert það á síðustu 4 árum. Besta 
leiðin út úr skuldavandanum felst í hagvexti 
og hækkandi ráðstöfunartekjum.
Af öllum sólarmerkjum af dæma 
er verðtrygging á leið út af íslenskum 
fjármagnsmarkaði. Hins vegar er viðbúið 
að áfram verði töluverð eftirspurn eftir 
þessum verðtryggðu lánum þar sem þau 
gefa færi á mikilli skuldsetningu með lítilli 
upphafsgreiðslubyrði og gefa því fólki 
færi á því að kaupa mun stærri eignir en 
óverðtryggð lán. Og það er meginástæðan 
fyrir almennri notkun verðtryggingar 
hérlendis í lánaviðskiptum. Enginn veit hvað 
átt hefur, fyrr en misst hefur.

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4