Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vísbending

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Vísbending

						4  V Í S B E N D I N G  ?  2 5  T B L  2 0 1 3
Aðrir sálmar
Siðferði og hagfræði
Ritstjóri og ábyrgðarmaður: Benedikt Jóhannesson
Útgefandi: Heimur hf., Borgartúni 23,105 Rvík. 
Sími: 512 7575.  
Net fang: visbending@heimur.is. 
Prentun: Heimur. Upp lag: 700 eintök. 
Öll réttindi áskil in. © Ritið má ekki afrita  
án leyfis út gef anda.
Frá virkjun Orkuveitunnar á Hellisheiði fer afl þverrandi. Sumir 
eru hissa, aðrir svara snúðugt og flestir 
hrista höfuðið. Jóhannes Zoëga var hita-
veitu stjóri í 25 ár. Í Æviminningum 
sínum segir hann:
?Fræðimennirnir líta á jarðvarmann 
sem námu. Náman er varmaorkan í 
svokölluðum grunngeymi, sem eru 
efstu 2.000 metrarnir af berglögum 
jarðhitasvæðisins. Þeir gera ráð fyrir 
varmastreymi frá djúpgeymi sem eru 
berglögin undir grunngeyminum. 
... Þetta krefst þess að orka svæðisins 
verði vel nýtt og sem minnstu kastað 
á glæ. Nesjavellir eru fyrst og fremst 
framtíðarorkulind fyrir hitaveituna. Afl 
virkjunarinnar þarf því að miðast við 
þörf hennar og rafmagnsframleiðslan 
að takmarkast við það sem samsvarar 
hitaveituaflinu hverju sinni. Ég tel 
sjálfsagt að nota bakrennslisvatn hita-
veitunnar í stað kaldvatns frá Grámel. 
Á þennan hátt má nýta 80-90% hrá-
varmans og njóta jarðhitans langt fram á 
næstu öld.
Nú hefur stjórn Orkuveitunnar snúið 
þessu við, ákveðið að reisa 120 MW 
raforku ver sem notar 800-900 MW 
hrávarma í allt að 20 ár sem grunnafl í 
8.000 stundir á ári og nýta aðeins hluta 
afgangs orkunnar fyrir hitaveitu. Með 
þessu móti er aðeins þriðjungur hrá varm-
ans nýttur, tveimur þriðju er fleygt, og að 
þrjátíu árum liðnum er holu aflið orðið 
helmingur þess sem það var í byrjun. 
Mestallt rafmagnið er selt til stór iðju 
og vafasamt er að verðið standi undir 
framleiðslu kostnaði. Tapið er aðallega 
í formi heits vatns sem rennur niður í 
Nesjahraunið, engum til gagns. Eftir 
nokkra áratugi með sama háttalagi má 
búast við því að afl virkjunarinnar fari 
að minnka verulega, og nokkrir áratugir 
eru ekki langur tími í sögu hitaveitu eða 
borgar. Þá slaknar á hitanum, varminn 
í jörðinni gengur til þurrðar. Vatnið 
sem streymir gegnum heit berglögin 
og er notað í orkuverinu ber með sér 
varmann úr berginu sem kólnar um leið. 
Ef kæling þess er örari en varmastreymið 
frá djúpgeymi jarðhitasvæðisins minnkar 
aflið smám saman. Öll sóun jarðvarmans 
stríðir á móti hagfræðilegum og siðferði-
legum sjónarmiðum.? bj
framhald af bls. 3
Breytur Metið gildi t-próf
Fasti -27.68 -4.38
Raungengi  0.26 4.77
VLF  0.002 0.62
Háð breyta: afgangur ríkissjóðs sem % af VLF
Athuganir: 33
R-squared = 0.45
Hærra raungengi fer saman með betri afkomu ríkissjóðs en stuðull við VLF er ekki 
marktækur frá núlli.
7 Hér ber hæst erlend lán Orkuveitunnar, sveitarfélaga og Landsbanka Íslands.
Nú nýverið skilaði ráðgjafarhópur iðnaðar- og viðskiptaráðherra um 
lagningu sæstrengs til Evrópu skýrslu um 
athuganir sínar. Hugmyndin snýr að því 
að Íslendingar selji raforku til Bretlands í 
gegnum streng. 
Þetta er ekki í fyrsta sinn sem komið 
hafa upp hugmyndir um orkuútflutning 
af þessu tagi. Fyrir um tuttugu árum voru 
svipaðar hugmyndir uppi, en á þeim tíma 
voru þær algjörlega óraunhæfar vegna 
tæknierfiðleika. Skýrslan ber nokkurt 
merki um svonefnd My Fair Lady-áhrif 
en þar varð prófessorinn ástfanginn af 
viðfangsefninu, en slíkt ástand hefur sem 
kunnugt er áhrif á dóm greindina. 
Niðurstaða nefndarinnar er: ?Að svo 
komnu máli er því að mati ráðgjafarhópsins 
ekki unnt að fullyrða um þjóðhagslega 
hag kvæmni þess að leggja sæstreng milli 
Íslands og Bretlands. Hins vegar eru 
vísbendingar um að slík framkvæmd gæti 
reynst þjóðhagslega arðsöm að nokkrum 
skilyrðum uppfylltum, m.a. ef tækist að 
semja við gagnaðila um hagstæð kjör á 
seldri orku með tiltölulega miklu öryggi og 
til nokkuð langs tíma.?
Mikil óvissa
Í verkefni af þessu tagi er margvísleg óvissa 
og áhætta mikil. Óvissan felst meðal annars 
í framkvæmdakostnaði, tæknilegum erfið-
leikum, umhverfisaðstæðum og verði 
fyrir orkuna. Það einfaldar ekki málið að 
framkvæmdatíminn er langur. Undir-
búnings- og framkvæmdavinna tekur 
átta ár þar sem fyrstu þrjú árin fara í 
undirbúning. Strengurinn er síðan lagður 
á fimm árum  og umbreytistöðvar (sem 
setja þarf upp við báða enda strengsins) 
settar upp á síðustu þremur árum 
framkvæmdatímans. 
Reiknað er með því að milli 3 og 8 
milljarðar króna fari í undirbúningsvinnu, 
sem virðist ekki hátt. 
Meginhugmyndin er sú að strengur-
inn og umbreytistöðvarnar verði fjár-
magnaðar af erlendum aðilum. Þó er 
gefið undir fótinn með það að þetta 
kunni að vera heppileg fjárfesting fyrir 
Landsnet (ríkisfyrirtæki) eða lífeyrissjóði. 
Sæstrengurinn er 700-900 MW og 1.000-
1.200 km langur. Heildarkostnaður er 
áætlaður  á bilinu 288-553 milljarðar 
króna. Hér munar mjög miklu sem sýnir 
hve óvissan er mikil. 
Gert er ráð fyrir því að reisa þurfi 
virkjanir til að framleiða 3 TWst af 
rafmagni á ári vegna verkefnisins. Þar 
af gefa vatnsaflsvirkjanir 0,75 TWst, 
jarðvarmavirkjanir 1,5 TWst og vindmyllur 
0,75 TWst. Lýsa má miklum efasemdum 
um svo stórar jarðvarmavirkjanir, en 
væntanlega væri hægt að virkja fleiri vatns-
föll. Reiknað er með að um 150 milljarða 
króna fjárfesting verði innanlands vegna 
verkefnisins.
 
Græðist eitthvað?
Mikil óvissa er um bæði tekjur vegna 
raforkusölunnar og kostnað við notkun 
strengsins. Tekjurnar eru frá 66 til 91 
milljarður króna á ári og greiðslur fyrir 
notkun strengsins frá 15 til 62 milljarðar 
króna eða nettó afkoma 4 til 76 milljarðar 
íslenskra króna á ári og bilið því mjög 
breitt. Aukning vergrar landsframleiðslu til 
frambúðar er áætluð 0,5-1,2% eða 11-27 
milljarðar króna. 
Af þessari umfjöllun sést að því fer fjarri 
að lagning rafstrengs skili öruggri arðsemi, 
áhættan er mikil og hvorki er hægt að mæla 
með því að ríkisfyrirtæki né lífeyrissjóðir 
komi að því á þessari stundu.
Að leggja kapal

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4