Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšlķf

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšlķf

						STJORNMAL
S vavar áfram
Landsfundurinn mun sennilega engu breyta
ÞEGAR ALÞÝÐUBANDALAGIÐ hafði
starfaö í einn áratug hófust þar innanbúðar
miklar deilur. Formaður þess og forseti Al-
þýðusambandsins, Hannibal Valdimarsson,
hafði stofnað til sérstaks framboðs í Reykja-
vík í kosningunum 1967 og fékk til liðs við
sig menntamenn og áhrifamenn úr verka-
lýðsfélögunum. Listinn hlaut tæp 9% at-
kvæða en Alþýðubandalagið í Reykjavík,
með Magnús Kjartansson í broddi fylkingar,
hlaut aðeins 13,3%; á landsvísu fékkyUþýðu-
bandalagið án Hannibals tæp 14%. Ekki
reyndist vera vilji til að jafna þennan ágrein-
ing innan Alþýðubandalagsins og þegar leið
að kosningunum 1971 stóð flokkurinn
frammi fyrir miklum vanda: stofnaður hafði
verið nýr stjórnmálaflokkur, Samtök frjáls-
lyndra og vinstri manna, sem bauð fram í
óllum kjördæmum nema á Norðurlandi
vestra. Ýmsir af helstu forystumönnum Al-
þýðubandalagsins höfðu gengið til liðs við
hinn nýja flokk. Á Vestfjörðum var Hanni-
bal í framboði og í Norðurlandi eystra Björn
Jónsson, varaforseti ASÍ og þingmaður Al-
þýðubandalagsins. í Reykjavík var efstur á
lista Samtakanna Magnús Torfi Ólafsson,
fyrrum ritstjóri Þjóðviljans og fyrsti formað-
ur Alþýðubandalagsfélagsins í höfuðborg-
inni. A Suðurlandi hafði þingmaður Alþýðu-
bandalagsins gengið í Alþýðuflokkinn og var
þar í efsta sæti.
Á þessum árum voru helstu forystumenn
Alþýðubandalagsins þeir Lúðvík Jósefsson
og Magnús Kjartansson. Þeir voru um margt
ákaflega ólíkir; Magnús var menntamaður
og ritstjóri en Lúðvík lagði áherslu á sjávar-
útveg og byggðamál. Eitt meginmarkmið
áttu þeirsameiginlegt: að Alþýðubandalagið
yrði ekki smáflokkur heldur stór samfylking
vinstri manna. Þannig var rækilega undir-
strikað 1968, þegar Alþýðubandalaginu var
breytt úr kosningabandalagi í sérstakan
stjórnmálaflokk, að fólki utan Sósíalista-
flokksins væri ætlaður þar veglegur sess. For-
maður var valinn ungur maður, Ragnar
Arnalds, sem hafði starfað í Þjóð-
varnarflokknum. Sömu ættar voru þau
viðbrögð Alþýðubandalagsins við stofnun
Samtakanna að leita til þekktra einstaklinga
utan flokksins um að fara í framboð í kosn-
ingunum 1971. Þriðja sætið í Reykjavík,
baráttusætið, skipaði Svava Jakobsdóttir,
rithöfundur. Hún var í hugum fólks helst
talin standa nærri Sjálfstæðisflokknum; var
lengi blaðamaður á Morgunblaðinu og eigin-
maður hennar, Jón Hnefill Aðalsteinsson,
var yfirlýstur sjálfstæðismaður. í Norður-
landi eystra var efstur Stefán Jónsson,
fréttamaður, en hann hafði starfað í Fram-
sóknarflokknum. í kosningunum hlaut Al-
þýðubandalagið 17,1% atkvæða og tíu þing-
menn, þar af fjóra nýliða: Garðar Sigurðs-
son, Helga Seljan, Ragnar Arnalds og Svövu
Jakobsdóttur. Samtökin unnu að vísu mik-
inn sigur en ekki á kostnað Alþýðubanda-
lagsins heldur Alþýðuflokks og Framsóknar.
ÉG RIFJA ÞETTA upp til að sýna hvernig Al-
þýðubandalagið erfði frá forverum sínum,
Sósíalistaflokknum og Kommúnistaflokkn-
um, mikla hæfileika til að bregðast markvisst
við áfóllum, snúa vörn í sókn. Forysta þess-
ara flokka hafði t.d. forgöngu um að leita
nýrra samstarfsaðila utan flokksins. Með
reglulegu millibili klofnaði síðan aðalkeppi-
nauturinn, Alþýðuflokkurinn, og ýmsir af
bestu forystumönnum hans gengu til sam-
starfs til vinstri: Héðinn Valdimarsson, Sig-
fús Sigurhjartarson, Finnbogi Rútur Valdi-
marsson og bróðir hans Hannibal og Alfreð
Gíslason læknir. Úr Sjálfstæðisflokknum
kom Hermann Guðmundsson verkalýðs-
leiðtogi í Hafnarfirði, og síðar úr Þjóð-
varnarflokknum Gils Guðmundsson.
Ég legg ekki dóm á baráttumál og hug-
myndafræði íslenskra sósíalista; í því efni
voru og eru skoðanir manna mjög skiptar.
Hins vegar verður tæpast efast um hæfni
forystu þeirra. Flokkar þeirra urðu stundum
fyrir áföllum - 1934, 1953 og 1967 - en
töpuðu aldrei tvennum kosningum í röð og
er það einsdæmi í sögu íslenskra stjórnmála-
flokka. Raunar má hiklaust fullyrða, að
þarna sé ein meginástæða þess, að á íslandi
varð róttækur vinstri flokkur mikið stærri en
hliðstæðir flokkar víðast hvar í V-Evrópu.
Á SÍÐASTA áratug hefur Alþýðubandalag-
inu hnignað og tapað stöðugt fylgi: 1978
hlaut flokkurinn tæp 23%; í síðustu kosn-
ingum ríflega 13%. Alþýðubandalagið er
orðið að smáflokki. Ýmsar ástæður eru fyrir
þessum umskiptum en veigamikil ástæða er
tvímælalaust minnkandi hæfni flokksforyst-
unnar til að takast á við nýjar kringumstæð-
ur. Þannigvirðistflokkurihnm.a. hafaglatað
þeim eiginleika að leita eftirsamstarfsaðilum
utan flokksins, endurnýja forystuna með
nýju fólki. í staðinn hefur myndast í flokkn-
um innra framgangskerfi, þar sem fólk færist
smám saman upp eftir framboðslistunum.
Fyrirkomulag framboðsmála skiptir þarna
nokkru máli. Ekki er mjög líklegt, að nýtl
fólk gefi kost á sér í forvali, þar sem einungis
flokksfólk tekur þátt. Einnig hefur framboð
á hæfum einstaklingum til forystustarfa '
stjórnmálum almennt minnkað. Skólageng"
nu fólki standa t.d. yfirleitt til boða margv's"
leg störf með betri launum, þægilegri vinnu-
tíma og minna álagi, svo ekki sé talað u
56
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Auglżsing I
Auglżsing I
Auglżsing II
Auglżsing II
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Auglżsing III
Auglżsing III
Auglżsing IV
Auglżsing IV
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64