Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Frjįls verslun

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Frjįls verslun

						24 FRJÁLS VERSLUN 7.tbl.2011
ég var barn og lék mér við Lauga veginn 
kynntist ég glaðlyndum leik fangasala 
sem nokkrum sinnum á ári kríaði út 
innflutningsleyfi og fékk send leikföng 
frá útlöndum í vold ugum trékassa með 
járngjörðum. Kaup maðurinn kom 
sjálfur út í portið með klaufhamar. 
Barnagull in voru vafin í hálmstrá. Ef  
ég var á vettvangi spurði ég ætíð sömu 
spurn ingarinnar: ?Hvað er í kassan­
um?? Og leikfangasalinn svaraði, 
móður og másandi: ?Það er mosi frá 
kónginum, vinur minn.? Hann var 
indæll maður og minnti mig dálítið 
á Gissur Gullrass úr teiknimyndun­
um. Í þessari ritgerð kíki ég ofan í 
kassann sem hnattvæðing viðskipta­
lífsins sendi okkur á nýrri öld og 
spyr: Hvað er í kassanum? Er evran 
verðlaus mosi frá kónginum? Og 
hvað með efnahagsbylt inguna í Kína 
og stöðu Bandaríkjanna? Allt mosi frá 
kónginum?
Á mörkuðum fyllast menn stundum 
óvissu og á þá rennur æðibunugang ur. 
Fyrirvaralaust getur eitthvert smá ræði 
fyllt kaupendur eða selj end ur skelfingu 
og upp úr því fær enginn ráðið við 
atburðarásina, þar til lægir aftur. 
Þarna gilda óræð lög mál hjarðhyggj-
unnar og ógerlegt er að spá nákvæm­
lega um upphaf, um fang og endalok 
slíkra atburða. Við þessar aðstæður 
eru hagfræðingar í svipaðri stöðu og 
jarðfræðingar. Jarð fræðingar eru vel 
upplýstir um orsakir og eiginleika 
jarðskjálfta og hvar þeirra er helst að 
vænta ? vegna misgengis jarðlaga og 
annarra þátta ? en fræðingarnir geta 
ekki tímasett skjálftana og spáð stærð 
þeirra. 
Eigi að síður er enginn skortur á 
kokhraustum hagfræðingum sem allt 
vita. Þeir eru ósparir á hrunspár, vita 
nákvæmlega til hvaða úrræða á að 
grípa og sjá greinilega fyrir hvernig 
ráðvilltur markaðurinn bregst við 
bjargráðum af  ýmsu tagi. Þetta eru 
kranahagfræðingarnir, sem ég nefni 
svo eftir erlendum hag fræðingi, vitrum 
og gamalreynd um, sem heimsótti 
Ísland nokkrum miss erum fyrir hrun. 
Hann spáði því að íslenska hagkerfið 
væri yfirkeyrt og komið að fótum fram 
og nefndi því til staðfestingar frum skóg 
bygg ingar krana á leiðinni frá Leifsstöð 
til Reykjavíkur. Nú hef  ég slegist í 
leikinn; hér kemur smá skammtur af  
kranahagfræði. Fyrst fáein orð um 
horfurnar í Kína og Banda ríkjunum 
og síðan hugleiðingar um evruna og 
Evrópusambandið.
Kaupmaðurinn kom sjálfur út í 
portið með klaufhamar. Barna­
gullin voru vafin í hálmstrá. Ef 
ég var á vettvangi spurði ég 
ætíð sömu spurningarinnar: 
?Hvað er í kassanum?? Og 
leik fangasalinn svaraði, móður 
og másandi: ?Það er mosi frá 
kóng inum, vinur minn.?
kína: púðurkerling?
Undanfarna áratugi hafa Kínverjar 
ekki látið sér nægja að skreyta lands-
lagið með byggingarkrönum; þeir 
hafa á einu bretti og fyrir framtíðina 
byggt borgir sem bíða mannlausar en 
rólegar eftir borgurunum ? með öllu 
sem tilheyrir, svo sem miðbæ, úthverf­
um, einbýlishúsum, íbúðarblokkum, 
verslunarhúsnæði, opinberum bygg­
ing um og samgöngukerfi. Ég trúði 
þessu tæplega, þegar ég las frásögn 
um málið í erlendu stórblaði, en þarna 
kemst kranahagfræðin vissulega í feitt, 
ef  satt reynist! Uppgangurinn mikli í 
Kína undanfarna áratugi er reistur á 
útflutningi og innlendri fjár festingu svo 
sem í samgöngum og öðr um máttar­
viðum kerfisins, stóriðju og húsnæði. 
Neysluútgjöldum hefur verið haldið 
niðri. Í Kína er hlutfall einkaneyslu 
af  þjóðarframleiðslu um 1/3, en það 
er sem næst helmingur sama hlutfalls 
í Bandaríkjunum og um það bil 2/3 
hlutfallsins í Japan og flestum ríkjum 
Vestur-Evrópu. Kínversk stjórnvöld 
hafa nýlega sett sér það markmið að 
auka hlut neytenda í þjóðarframleiðsl-
unni til að tryggja stöðugan hagvöxt til 
langs tíma ? en það er nauðsynlegt ef  
hægir á vexti útflutningsgreina.
Kínverjar hafa þróað nær óskilj an -
lega blöndu af  sósíalísku og kapí tal-
ísku hagkerfi sem vaxið hefur með 
ógnarhraða undanfarna áratugi. Ef  
Þráinn Eggertsson hagfræðingur metur hér horfurnar í efnahagsmálum heimsins fyrir Frjálsa 
verslun. Hann kíkir ofan í kassann sem hnattvæðing viðskiptalífsins sendi okkur á nýrri öld og spyr: 
Hvað er í kassanum? Er evran verðlaus mosi frá kónginum? Og hvað með efna hagsbyltinguna í 
Kína og stöðu Bandaríkjanna? Allt mosi frá kónginum?
MOSI FRÁ KÓNGINUM?
HOrfur Í EfnaHagsMáluM HEiMsins Og staða Evrunnar
Þegar
Greinarhöfundur, Þráinn Eggerts­
son, er prófessor í hagfræði 
hjá Hagfræðistofnun Háskóla 
Íslands og Hertie School of 
Governance í Berlín.
Hann var um árabil alþjóðlegur 
heiðursprófessor við New York 
University og gistiprófessor 
við Columbia University í New 
York og ýmsa aðra bandaríska 
há skóla. Hann hefur einn ig starf ­
að hjá Max Planck­stofn un inni 
í Þýskalandi og verið gesta pró­
fessor við Hong Kong háskóla.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84