Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Frjįls verslun

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Frjįls verslun

						26 FRJÁLS VERSLUN 7.tbl.2011
kröfu um öfl ugan seðlabanka, sam-
eig inlegt banka eftirlit og miðstýringu 
ríks fjármála. Fjölbreytileiki evruríkj-
anna auð veld ar ekki tilraunina með 
sameiginlega mynt. Hvert ríkjanna 17 
á evru svæðinu stýrir skattlagningu og 
opin berum útgjöldum eftir eigin höfði 
og töluverður munur er á stjórn arfari 
þeirra. Í samanburði við ríkin í norðri 
mælist, samkvæmt ýms um könnunum, 
töluverð spilling í Grikklandi og á 
Ítal íu, en almenningur hefur litla trú 
á stjórnvöldum og ber takmarkaða 
virð ingu fyrir réttarfarinu. Á Spáni 
og í Portúgal er ástandið skárra en 
hjá Grikkjum og Ítölum. Fyrir tíma 
evrunnar voru lánskjör jaðarríkjanna 
í suðri léleg og þar skorti fjármagn 
til framkvæmda. Með evrunni fengu 
þessi ríki erlend lán á svipuðum 
kjör um og Þýskaland og erlendar 
lána stofnanir skrúfuðu heldur betur 
frá krananum. Veislan var hafin. 
Að mínu viti er þó rangt að kenna 
upptöku evrunnar um hátíðagleðina í 
jaðarríkjunum. Lánveitendur áttu að 
gæta hófs. Þeir gátu ekki vænst þess 
að Þýskaland, Frakkland og önnur 
öflug ríki í norðri væru ábyrg fyrir 
lán um til Grikkja og annarra þjóða 
við Miðjarðarhaf. Helstu lánastofn-
an ir heims fengu um þetta leyti 
einn ig miklar mætur á reynslulausum 
íslensk um fjármálamönnum og lán-
uð u þeim þvílíkar fúlgur á úrvalskjör-
um að íslenskir bankar, þegar yfir 
lauk, lentu næstum efst á heimslistan­
um yfir stærstu gjaldþrot sögunnar. 
Og ekki er Ísland á evrusvæðinu. Við 
Miðjarðarhaf  er lélegt stjórnarfar 
ekki nýjung. Það sem hafði breyst 
var tíðarandinn hjá evrópskum (og 
öðrum) fjármálamönnum: spilaæði 
hafði svipt þá vitglórunni. 
eftirspurn óreiðumanna eftir pen­ingum er ávallt til staðar, en yfir leitt 
gengur þeim illa að fá lán. Í nýlegri 
grein sendir Gordon Brown Þjóðverj-
um kveðjuna (Christian Science 
Monitor, 23. ágúst 2011) og notar 
bæði gulrót og prik. Forsætisráðherr­
ann fyrrverandi vekur athygli á pening­
aaustri þýskra banka til Grikklands 
og annarra ríkja við Miðjarðarhaf  og 
segir: ?Ef  slegið var upp veislu sáu 
Þjóðverjar ávallt um drykkjarföngin.? 
Brown krefst þess af  Þjóðverjum að 
þeir geri hreint eftir veisluhöldin með 
niðurfellingu lána (prik). Hann segir 
einnig að þýskir bankar standi tæpt 
og geti farið yfir um ef  þeir draga að 
leysa lánavanda jaðarríkjanna (gulrót). 
Hársnyrting er málið, og Þjóðverjar 
borga, segir Brown.
En það sem mestu máli skiptir, 
sögðu spámennirnir, er að 
evrusvæðið er ekki skattríki 
og ekki með sameiginlega og 
bind andi stefnu í ríkis fjár málum. 
Þeir töldu ekki koma til greina 
að taka upp sam eiginlega 
mynt á svæði þar sem hvert 
ríki fer sínu fram við með ferð 
opinberra fjármála.
evran: vantar afturáBak-
gírinn?
Tveir af  virtustu kranahagfræðingum 
Þjóðverja, Hans-Werner Sinn og 
Ot mar Issing, hafa lagt til að Grikk-
ir hvíli sig á evrunni og taki aftur 
upp drökmuna. Martin Feldstein á 
Harvard og ýmsir aðrir eru sama 
sinnis. En er hugmyndin raunhæf ? 
Árið 2007 fól National Bureau of  
Economic Research í Bandaríkjunum 
kunnum hagfræðingi, Barry Eichen­
green að nafni, það verkefni að kanna 
hvað mundi gerast ef  evrusvæðið lið­
að ist í sundur (NBER Working Paper 
Nr. 13393, 2007). 
Eichengreen komst að þeirri 
niður stöðu að afleiðingarnar yrðu svo 
skelfilegar að ekkert þjóðríki mundi 
gera slíka tilraun. Það er óðs manns 
æði að reyna að bakka út af  evrusvæð­
inu. Til dæmis, ef  gríska þingið á 
neyðar tímum ræddi í alvöru um 
endur upptöku drökmnunnar mundi 
skella á svo æðisleg ur fjármagns flótti 
að loka þyrfti lána stofunum, kauphöll-
um og sennilega einnig landamærum 
ríkisins. Tölvu verðan tíma mundi 
einnig taka að leysa ýmis mál tengd 
myntbreytingunni, svo sem að gefa 
út nýja mynt og breyta forritum og 
sjálfsölum. Evruþjóðirnar tóku sér tvö 
ár, 1999­2001, til að undirbúa mynt­
breytinguna, en fóru sér að vísu rólega. 
eichengreen telur einnig að lýð ræð­isríki geti ekki skipulagt mynt breyt­
ingu að næturþeli og komið aftan að 
þjóðinni. Í greiningunni frá 2007 tók 
Eichengreen ekki með í reikninginn 
að lánakreppa, eins og nú ríkir, gæti 
rústað fjármálakerfi Grikkja, sett af  
stað fjármagnsflótta og neytt yfirvöld 
til að loka fjármálastofnunum ? þótt 
ekki væru uppi bein áform um að 
taka aftur upp drökmuna. Ef  banka­
kerfi landsins er þegar hrunið fylgir 
því lítill viðbótarkostnaður að yfirgefa 
evrusvæðið. Í nýlegri grein viðurkenn-
ir Eichengreen þennan möguleika 
en grípur til kranahagfræðinnar og 
segir að við slíkar aðstæður sé víst að 
Þjóðverjar, Frakkar og aðrar evru-
þjóðir muni hlaupa undir bagga með 
Grikkjum vegna ótta ráðamanna ES 
við að skelfingin breiðist út til annarra 
jaðarríkja, jafnvel til sjálfra kjarnaríkj-
anna (Australian Financial Review, 
29. júlí 2011). Þjóðverjar geta einir 
þjóða lagt niður evruna án þess að 
fjármálakerfi landsins hrynji. Ef  þeir 
taka aftur upp markið mun gengi þess 
hækka miðað við evruna og fjármagn 
streyma til Frankfurt, ekki úr landi, en 
hagkerfi hrynja annars staðar á evru-
svæðinu. Hátt gengi marksins og hrun 
Nú, þegar hrun 
blasir við á evru ­
svæð inu, halda 
Angela Merkel 
og Nicolas 
Sarkozy fundi, 
ákveða hvernig 
bregðast skuli 
við, og kynna 
síðan ákvörð un­
ina fyrir öðrum 
þjóð ar leið tog um 
og ES­for yst unni. 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84