Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Frjįls verslun

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Frjįls verslun

						36 FRJÁLS VERSLUN 7.tbl.2011
E
ftir efnahagslegan jarðskjálfta árið 
2008 er íslenskt atvinnulíf enn í 
sárum. Rústabjörgunarsveitin hef-
ur lokið störfum og nú er þörf fyrir 
að huga að enduruppbyggingu. 
Að einhverju leyti hefur enduruppbygging 
þegar hafist. Ein af þeim leiðum sem hafa 
verið skoðaðar talsvert til uppbyggingar er 
svo kallaðir klasar eða þyrpingar. 
Verkefnið Neistinn sem Björk Guðmunds­
dóttir var hvatamaður að í samstarfi við 
Klak ? Nýsköpunarmiðstöð atvinnulífsins, 
Háskólann í Reykjavík, Náttúra.info og fleiri 
aðila, sem sett var af stað strax í kjölfar hrun s-
ins, var að miklu leyti hugsað til þess að finna 
leiðir til að styrkja þyrpingar sem gætu orð ið 
vaxtarbroddar framtíðarinnar. Nýlega var settur 
á stofn jarðvarmaklasi með á þriðja tug stofn­
fyrirtækja. Einnig hefur verið talsverð umræða 
um menntaklasa, leikja klasa, heilbrigðisklasa, 
orkuklasa og nýlega var gerð greining á 
sjávarútvegsklasanum. Af þessu að dæma 
mætti ætla að hinn efnahags legi jarðskjálfti 
hefði hrist atvinnulífið saman en ekki í sundur 
eins og búast mætti við í slíkum hamförum. 
Þessi umræða um klasa og þyrpingar gefur 
tilefni til þess að skoða þetta hugtak nánar og 
meta hvort og hvernig þyrpingar geta haft hlut­
verk í enduruppbyggingu Íslands. Rannsóknir 
á þyrpingarmyndun hafa jafnframt færst nær 
umræðu um frumkvöðla og nýsköpunarfyrir-
tæki á undanförnum árum sem er þó nokkuð 
sem hefur einungis lítillega verið skoðað í þeirri 
klasaumræðu sem hefur farið fram hér á landi.
Það er hins vegar mikilvægt að hafa frum­
kvöðla og sprota með í þeirri umræðu því 
annars hafa menn ekki skilið tilgang, þróun 
og áhrif þyrpinga. 
Porter og klasamódelið
Harvard-prófessorinn Michael Porter hefur 
komið til landsins nokkrum sinnum í sam­
bandi við stofnun jarðvarmaklasans. Porter 
hefur gegnt lykilhlutverki í þeirri vinnu. Á 
meðan sjálfstraust Íslendinga var í lágmarki 
og trúverðugleiki inn á við, ekki síður en 
út á við, lítill sem enginn var mikilvægt og 
nauðsynlegt að hafa trúverðugan fánabera. 
Með stuðningi Michaels Porters skapaðist 
trúverðugleiki sem innlendir aðilar hefðu 
ekki getað veitt verkefninu og til er að verða 
mikilvægt samstarf í jarðvarmaklasanum. 
Michael Porter hefur talað mikið fyrir mik il-
vægi og ávinningi klasa sem hluta af sam ­
keppnishæfni þjóða og landsvæða. Í skýrslu 
um jarðvarmaklasann er fjallað um hugmynd­
ir Porters hvað varðar klasa. Skilgreiningin er 
að klasi sé landfræðileg þyrping fyrirtækja og 
stofnana á ákveðnu sviði, sem eiga sam eig­
inlega hagsmuni og stuðningsnet.
 Porter setti fram hugmyndir um fjóra krafta 
sem mynda tígul eða demant en það eru:
Framleiðsluskilyrði ? sem varða innviði og 
aðgengi að auðlindum.
Eftirspurnarskilyði ? sem varða virkni 
markaðarins.
Stefna fyrirtækja, skipulag og samkeppni ? 
sem varðar samkeppnisaðstæður.
Tengdar greinar og stuðningsgreinar ? sem 
varðar stoðgreinar atvinnugreinar. 
Hugmyndin er að þessir fjórir þættir leiki 
lykilhlutverk í hversu samkeppnishæfir klasar 
geta orðið. 
nálægð fyrirtækja
Flestir stjórnmálamenn og aðrir áhugamenn 
þekkja klasahugmyndina út frá því sem 
Michael Porter hefur skrifað um þyrpingar. 
Hugmyndin um ávinning þyrpinga á rætur 
að rekja til áhuga hagfræðinga á landsvæð­
um en það var hagfræðingurinn Alfred 
Marshall sem skrifaði um þyrpingar m.a. út 
frá stærðarhagkvæmni árið 1890. Síðan hafa 
verið skrifaðar á annað þúsund fræðigreina 
um klasa. Mest af því sem upphaflega var 
rannsakað af hagfræðingum snerist um 
auðlindir og framleiðsluþætti. Á áttunda ára -
tug síðustu aldar fóru fræðimenn hins vegar 
í auknum mæli að rannsaka tengingar og 
tengslanet út frá samfélagslegum forsend­
um og síðustu tuttugu árin hafa fræðimenn 
talsvert skoðað klasa út frá þekkingarsköpun 
innan stofnana og á milli þeirra. Ennfremur 
hefur verið talsverður áhugi að undanförnu á 
að skoða klasa sem nýsköpunarkerfi. 
Auðlindanálgunin er í nánu samhengi við 
umræðu og þróun neo-klassískrar hagfræði. 
Einkum hafa þrenns konar þættir verið skoð -
aðir sem ytri þættir framboðshagfræðinnar. 
Fyrst er það sérhæft vinnuafl sem skapast 
vegna nálægðar samskonar fyrirtækja. Í 
öðru lagi stuðningur sem fyrirtæki í sömu 
atvinnugrein hafa frá sérhæfðum birgjum og 
Í þyrpingum Íslands
Ísland þarf á sprotum að halda sem verða til úr þeim fyrirtækjum 
sem þegar hafa skapað ákveðna þekkingu og hæfni og þá leika þau 
fyrirtæki sem oftast eru nefnd í samhengi nýsköpunar lykilhlutverk.
Hvernig sprotar skapa þyrpingar: 
TexTi: eyþór ívar jónSSon
Össur er dæmigert Íslenskt sprotafyrirtæki 
sem varð að alþjóðlegum risa.
sprotar og frumkvöðlar

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84